Προειδοποίηση από Βρυξέλλες για το φετινό χειμώνα – Στο ναδίρ οι αποθήκες φυσικού αερίου αν επικρατήσει έντονο ψύχος

Σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο για την εποχή βρίσκονται οι αποθήκες φυσικού αερίου της Ευρώπης, καθώς η ήπειρος εισέρχεται στη χειμερινή περίοδο με πληρότητα περίπου 73%. Η εξέλιξη αυτή προκαλεί ανησυχία στις Βρυξέλλες, ιδιαίτερα σε περίπτωση που επικρατήσουν παρατεταμένες χαμηλές θερμοκρασίες και αυξηθεί σημαντικά η ζήτηση για θέρμανση.

Την εικόνα της περιορισμένης αποθήκευσης επιβεβαιώνει ο ευρωπαϊκός σύνδεσμος διαχειριστών φυσικού αερίου ENTSO-G, στη νέα έκθεση που δημοσίευσε ενόψει του χειμώνα. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι αποθηκευμένοι όγκοι ξεπερνούν σήμερα τα 74 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, έναντι περίπου 85 δισ. κυβικών μέτρων την ίδια περίοδο πέρυσι.

Αποθήκες φυσικού αερίου: Τα σενάρια για τον χειμώνα

Ο ENTSO-G εξέτασε μια σειρά από πιθανά σενάρια για την εξέλιξη της ενεργειακής αγοράς τους επόμενους μήνες. Σε γενικές γραμμές, η εκτίμηση είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει σημαντικές άμυνες, κυρίως χάρη στη μεγάλη δυναμικότητα των τερματικών σταθμών εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Η δυνατότητα εισαγωγής LNG επιτρέπει στα κράτη-μέλη να αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας και να περιορίζουν, σε έναν βαθμό, την εξάρτησή τους από συγκεκριμένους προμηθευτές. Ωστόσο, η επάρκεια των υποδομών δεν εξαλείφει όλους τους κινδύνους. Απρόβλεπτες διαταραχές στην παγκόσμια αγορά, τεχνικά προβλήματα, καθυστερήσεις στις παραδόσεις ή έντονος ανταγωνισμός για τα φορτία LNG μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τη διαθεσιμότητα και τις τιμές.

Το βασικό ζήτημα που αναδεικνύει η έκθεση δεν είναι μόνο η σημερινή στάθμη των αποθεμάτων, αλλά και το επίπεδο στο οποίο θα ολοκληρώσουν οι αποθήκες το χειμερινό εξάμηνο. Όσο χαμηλότερα είναι τα αποθέματα στο τέλος της περιόδου θέρμανσης, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η πίεση για την αναπλήρωσή τους κατά τους θερινούς μήνες.

Έντονο ψύχος και περιορισμός της ζήτησης

Οι δύο σημαντικότερες μεταβλητές που θα κρίνουν την τελική εικόνα είναι η διαθεσιμότητα του ρωσικού φυσικού αερίου και οι καιρικές συνθήκες. Ένας ήπιος χειμώνας θα μπορούσε να περιορίσει την κατανάλωση και να επιτρέψει στις ευρωπαϊκές χώρες να διατηρήσουν μεγαλύτερες ποσότητες στις αποθήκες τους.

Αντίθετα, ένα παρατεταμένο κύμα ψύχους θα αύξανε απότομα τη ζήτηση, κυρίως για οικιακή θέρμανση και ηλεκτροπαραγωγή. Ακόμη και στο πιο αισιόδοξο σενάριο, οι αποθήκες φυσικού αερίου προβλέπεται να φτάσουν στα τέλη Μαρτίου 2027 περίπου στο 29% της χωρητικότητάς τους. Στα δυσμενέστερα σενάρια, το ποσοστό μπορεί να υποχωρήσει ακόμη και στο 11%.

Μια τέτοια εξέλιξη θα καθιστούσε δυσκολότερη την αναπλήρωση των αποθεμάτων το επόμενο καλοκαίρι. Παράλληλα, θα αύξανε την εξάρτηση της Ευρώπης από τις διεθνείς αγορές και θα ενίσχυε τον ανταγωνισμό για τα διαθέσιμα φορτία LNG, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η ζήτηση αναμένεται να παραμείνει υψηλή και σε άλλες περιοχές του κόσμου.

Σχεδόν σε όλα τα σενάρια έντονου ψύχους προβλέπεται ότι θα χρειαστεί περιορισμός της ζήτησης μέσω μέτρων διαχείρισης κατανάλωσης. Στην πράξη, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει προτεραιοποίηση ορισμένων κατηγοριών καταναλωτών. Τα νοικοκυριά και οι βασικές κοινωνικές υπηρεσίες αναμένεται να βρίσκονται στην κορυφή της λίστας, ενώ ενδέχεται να υπάρξουν περιορισμοί για βιομηχανικές μονάδες ή άλλες ενεργοβόρες δραστηριότητες.

Αβεβαιότητα και για την τιμή του φυσικού αερίου

Εκτός από την επάρκεια των ποσοτήτων, μεγάλο ερωτηματικό παραμένει η τιμή του φυσικού αερίου κατά τη διάρκεια του φετινού χειμώνα. Την Πέμπτη, το συμβόλαιο αναφοράς TTF επέστρεψε κοντά στα 80 ευρώ ανά μεγαβατώρα, μετά την υποχώρηση που είχε σημειώσει τις προηγούμενες εβδομάδες.

Η άνοδος αυτή δεν αποτελεί θετική εξέλιξη για τους καταναλωτές που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο για τη θέρμανση των κατοικιών τους. Οι υψηλότερες τιμές στη χονδρεμπορική αγορά μεταφέρονται, άμεσα ή έμμεσα, στους λογαριασμούς ενέργειας, αυξάνοντας το κόστος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

Η πορεία των τιμών θα εξαρτηθεί από τον συνδυασμό πολλών παραγόντων: τη θερμοκρασία, την κατανάλωση, τις εισαγωγές LNG, τη διαθεσιμότητα του ρωσικού αερίου, την κατάσταση των ευρωπαϊκών δικτύων και τις εξελίξεις στη διεθνή αγορά ενέργειας.

Οι προειδοποιήσεις από τις Βρυξέλλες δεν σημαίνουν ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει άμεσο κίνδυνο έλλειψης φυσικού αερίου, καταδεικνύουν όμως ότι τα περιθώρια ασφαλείας είναι μικρότερα σε σχέση με πέρυσι. Οι αποθήκες φυσικού αερίου ξεκινούν τη χειμερινή περίοδο από χαμηλότερη βάση και ένα έντονο, παρατεταμένο ψύχος θα μπορούσε να δοκιμάσει τις αντοχές του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος, επηρεάζοντας τόσο την επάρκεια όσο και τις τιμές για τους καταναλωτές.