Προσωπική διαφορά: Ο βαρύς λογαριασμός της απώλειας εισοδήματος – Αναλυτικά παραδείγματα για συντάξεις από 800 έως 2.000 ευρώ

Η προσωπική διαφορά του «νόμου Κατρούγκαλου» δημιούργησε έναν σημαντικό, σωρευτικό λογαριασμό απώλειας εισοδήματος για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους. Οι αυξήσεις που δόθηκαν την περίοδο 2023-2025 δεν πέρασαν, πλήρως ή εν μέρει, στην τσέπη τους, αλλά συμψηφίστηκαν με την προσωπική διαφορά. Έτσι, πολλοί συνταξιούχοι είδαν τις ονομαστικές αποδοχές τους να παραμένουν στάσιμες, παρά τις διαδοχικές αυξήσεις.

Το πρόβλημα αφορά κυρίως όσους είχαν μεγάλη θετική προσωπική διαφορά, η οποία δεν εξαντλήθηκε ούτε μετά τις αυξήσεις των προηγούμενων ετών και εξακολουθεί να επηρεάζει το ποσό της σύνταξης το 2026. Με βάση τα αναλυτικά παραδείγματα, οι απώλειες από τις αυξήσεις που δεν καταβλήθηκαν κυμαίνονται από περίπου 3.965 ευρώ για σύνταξη 800 ευρώ έως 11.412 ευρώ για σύνταξη 2.000 ευρώ. Αν, μάλιστα, η αποτίμηση γίνει με βάση την απώλεια αγοραστικής δύναμης λόγω πληθωρισμού, τα ποσά αυξάνονται σημαντικά, φτάνοντας από περίπου 7.200 έως σχεδόν 19.500 ευρώ.

Προσωπική διαφορά: Πόσοι συνταξιούχοι εξακολουθούν να επηρεάζονται

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία των ασφαλιστικών ταμείων, 671.586 συνταξιούχοι εξακολουθούσαν να έχουν θετική προσωπική διαφορά στο τέλος του 2025. Από αυτούς, 438.291 είχαν υπόλοιπο άνω των 50 ευρώ, ενώ 294.291 εμφάνιζαν προσωπική διαφορά μεγαλύτερη των 100 ευρώ.

Τα στοιχεία δεν διευκρινίζουν πόσοι ακριβώς από τους 671.586 συνταξιούχους δεν εισέπραξαν ούτε ένα ευρώ από τις αυξήσεις του 2023, του 2024 και του 2025. Για τον λόγο αυτό, οι υπολογισμοί που ακολουθούν αφορούν ειδικά την κατηγορία των συνταξιούχων με αρκετά μεγάλη προσωπική διαφορά, ώστε οι αυξήσεις να απορροφηθούν από τον συμψηφισμό και να εξακολουθεί να υπάρχει υπόλοιπο και το 2026.

Οι αυξήσεις που δεν πέρασαν στην τσέπη

Οι γενικές αυξήσεις στις κύριες συντάξεις διαμορφώθηκαν σε 7,75% το 2023, 3% το 2024, 2,4% το 2025 και 2,4% το 2026. Για έναν συνταξιούχο χωρίς προσωπική διαφορά, οι αυξήσεις αυτές λειτούργησαν σωρευτικά και αύξησαν σταδιακά το καταβαλλόμενο ποσό.

Για όσους, όμως, είχαν μεγάλη θετική προσωπική διαφορά, οι αυξήσεις των ετών 2023-2025 συμψηφίστηκαν και δεν εμφανίστηκαν στο μηνιαίο εισόδημα. Το 2026 εφαρμόστηκε διαφορετικός μηχανισμός: ο συμψηφισμός με την προσωπική διαφορά περιορίστηκε κατά 50%, με αποτέλεσμα οι συνταξιούχοι να αρχίσουν να βλέπουν μέρος της αύξησης. Από το 2027 ο συμψηφισμός καταργείται πλήρως και όλοι οι συνταξιούχοι αναμένεται να λαμβάνουν ολόκληρη την αύξηση.

Η αλλαγή αυτή, ωστόσο, δεν αναπληρώνει τις απώλειες των προηγούμενων ετών. Ακόμη και αν συνυπολογιστούν τα έκτακτα επιδόματα προσωπικής διαφοράς που καταβλήθηκαν σε ορισμένες κατηγορίες, η σωρευτική απώλεια παραμένει σημαντική.

Σύνταξη 800 ευρώ

Χωρίς προσωπική διαφορά, μια σύνταξη 800 ευρώ θα είχε αυξηθεί στα 862 ευρώ το 2023, στα 887,86 ευρώ το 2024, στα 909,17 ευρώ το 2025 και περίπου στα 930,99 ευρώ το 2026.

Στο σενάριο της μεγάλης προσωπικής διαφοράς, η σύνταξη παρέμεινε στα 800 ευρώ έως το 2025. Το 2026, μετά τη μερική καταβολή της αύξησης, έφτασε στα 809,60 ευρώ. Μετά την αφαίρεση ποσού 600 ευρώ από τα έκτακτα επιδόματα προσωπικής διαφοράς που χορηγήθηκαν στο διάστημα αυτό, η καθαρή σωρευτική απώλεια από τις αυξήσεις που δεν καταβλήθηκαν υπολογίζεται περίπου στα 3.965 ευρώ.

Σύνταξη 1.200 ευρώ

Χωρίς συμψηφισμό, η σύνταξη των 1.200 ευρώ θα είχε διαμορφωθεί στα 1.293 ευρώ το 2023, στα 1.331,79 ευρώ το 2024, στα 1.363,75 ευρώ το 2025 και περίπου στα 1.396,48 ευρώ το 2026.

Με μεγάλη προσωπική διαφορά, παρέμεινε στα 1.200 ευρώ μέχρι το 2025 και αυξήθηκε στα 1.214,40 ευρώ το 2026. Αφού συνυπολογιστούν και αφαιρεθούν τα 450 ευρώ των έκτακτων ενισχύσεων, η σωρευτική απώλεια από τις μη εισπραχθείσες αυξήσεις ανέρχεται περίπου στα 6.398 ευρώ.

Σύνταξη 2.000 ευρώ

Η σύνταξη των 2.000 ευρώ αποτελεί το παράδειγμα με τη μεγαλύτερη απώλεια στο εξεταζόμενο εύρος. Χωρίς προσωπική διαφορά, θα είχε ανέλθει στα 2.155 ευρώ το 2023, στα 2.219,65 ευρώ το 2024, στα 2.272,92 ευρώ το 2025 και περίπου στα 2.327,47 ευρώ το 2026.

Στην περίπτωση μεγάλης προσωπικής διαφοράς, παρέμεινε στα 2.000 ευρώ έως το 2025 και έφτασε στα 2.024 ευρώ το 2026. Η μηνιαία απόσταση από το ποσό που θα καταβαλλόταν χωρίς τον συμψηφισμό ανέρχεται πλέον σε περίπου 303,47 ευρώ. Επειδή στο συγκεκριμένο ύψος σύνταξης δεν χορηγήθηκε έκτακτο επίδομα προσωπικής διαφοράς, η σωρευτική απώλεια μέχρι το τέλος του 2026 φτάνει τα 11.412,52 ευρώ.

Η απώλεια αγοραστικής δύναμης λόγω πληθωρισμού

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο δύσκολη όταν η απώλεια δεν υπολογίζεται μόνο με βάση τις αυξήσεις που δεν καταβλήθηκαν, αλλά και με βάση την άνοδο του κόστους ζωής. Σε αυτή την προσέγγιση λαμβάνονται υπόψη οι μεταβολές του πληθωρισμού από το 2022 έως το 2025 και, προσωρινά για το 2026, ποσοστό 3,4%.

Το ποσοστό αυτό δεν αποτελεί τον οριστικό μέσο ετήσιο πληθωρισμό του 2026. Χρησιμοποιείται ως προσωρινή ένδειξη και οι τελικοί υπολογισμοί θα πρέπει να επανεκτιμηθούν όταν δημοσιευτεί ο οριστικός μέσος ετήσιος δείκτης τιμών καταναλωτή.

Για σύνταξη 800 ευρώ, η διατήρηση της αγοραστικής δύναμης του αρχικού ποσού θα απαιτούσε το 2026 σύνταξη περίπου 987,77 ευρώ τον μήνα. Αντί γι’ αυτό, ο συνταξιούχος λαμβάνει 809,60 ευρώ. Η μηνιαία απόσταση φτάνει περίπου στα 178,17 ευρώ και η σωρευτική απώλεια αγοραστικής δύναμης, μετά την αφαίρεση των έκτακτων ενισχύσεων, υπολογίζεται περίπου στα 7.197 ευρώ.

Για σύνταξη 1.200 ευρώ, το απαιτούμενο ποσό για τη διατήρηση της ίδιας αγοραστικής δύναμης θα ήταν περίπου 1.481,65 ευρώ το 2026. Με πραγματική σύνταξη 1.214,40 ευρώ, η διαφορά ανέρχεται σε περίπου 267,25 ευρώ τον μήνα. Η συνολική απώλεια αγοραστικής δύναμης εκτιμάται περίπου στα 11.245 ευρώ.

Στην περίπτωση σύνταξης 2.000 ευρώ, το ποσό που θα απαιτούνταν για να διατηρηθεί η αγοραστική δύναμη του 2022 υπολογίζεται περίπου στα 2.469,42 ευρώ τον μήνα. Η πραγματική σύνταξη, όμως, ανέρχεται σε 2.024 ευρώ, με αποτέλεσμα η μηνιαία απόσταση να φτάνει περίπου στα 445,42 ευρώ. Σε σωρευτική βάση, η απώλεια αγοραστικής δύναμης εκτιμάται στα 19.492,13 ευρώ.

Δύο διαφορετικοί τρόποι μέτρησης της απώλειας

Οι δύο κατηγορίες απωλειών δεν πρέπει να αθροίζονται, καθώς αποτυπώνουν διαφορετικές οικονομικές επιπτώσεις. Η πρώτη μέτρηση δείχνει πόσα χρήματα θα είχαν εισπραχθεί αν οι αυξήσεις είχαν περάσει κανονικά στην καταβαλλόμενη σύνταξη. Η δεύτερη δείχνει πόσο θα έπρεπε να έχει αυξηθεί το εισόδημα για να διατηρηθεί η ίδια αγοραστική δύναμη απέναντι στην άνοδο των τιμών.

Σε κάθε περίπτωση, η προσωπική διαφορά αποδείχθηκε καθοριστικός παράγοντας για την εξέλιξη των συντάξεων. Παρότι ο μηχανισμός του συμψηφισμού περιορίζεται και αναμένεται να καταργηθεί πλήρως από το 2027, οι απώλειες των προηγούμενων ετών δεν ανακτώνται αυτόματα. Για τους συνταξιούχους με μεγάλη προσωπική διαφορά, ο λογαριασμός της απώλειας εισοδήματος παραμένει βαρύς, ιδιαίτερα όταν συνυπολογίζεται και η σημαντική υποχώρηση της αγοραστικής δύναμης.