Πάνω από 221 δισ. ευρώ η ευρωπαϊκή στήριξη στην Ουκρανία από το 2022

Τη στιγμή που η Ουκρανία αναζητά ακόμη 52,6 δισ. δολάρια σε διεθνή χρηματοδότηση για το 2027, η ευρωπαϊκή στήριξη προς τη χώρα από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής έχει ξεπεράσει τα 221,2 δισ. ευρώ. Το ποσό αφορά συνολικά την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα 27 κράτη-μέλη και περιλαμβάνει οικονομική, χρηματοδοτική, στρατιωτική και ανθρωπιστική βοήθεια, καθώς και κονδύλια για τη φιλοξενία και την υποστήριξη των Ουκρανών προσφύγων που βρίσκονται στην ΕΕ.

Τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτυπώνουν το εύρος της ευρωπαϊκής εμπλοκής στη στήριξη της Ουκρανίας, η οποία συνεχίζεται σε πολλαπλά επίπεδα: από την κάλυψη βασικών δημοσιονομικών αναγκών και την ενίσχυση της άμυνας έως την αποκατάσταση υποδομών και την αντιμετώπιση των ανθρωπιστικών συνεπειών του πολέμου.

Πού κατευθύνεται η ευρωπαϊκή στήριξη στην Ουκρανία

Από τα συνολικά 221,2 δισ. ευρώ, περίπου 107 δισ. ευρώ έχουν δοθεί ή εγγυηθεί μέσω του προϋπολογισμού της ΕΕ. Πρόκειται για πόρους που στηρίζουν τη λειτουργία του ουκρανικού κράτους, τη διατήρηση βασικών δημόσιων υπηρεσιών και την οικονομική σταθερότητα της χώρας.

Παράλληλα, 77,9 δισ. ευρώ αφορούν στρατιωτική βοήθεια, η οποία περιλαμβάνει την προμήθεια εξοπλισμού, πυρομαχικών, πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καθώς και εκπαιδευτική και υλικοτεχνική υποστήριξη. Ακόμη 17 δισ. ευρώ έχουν διατεθεί στα κράτη-μέλη για την κάλυψη αναγκών που συνδέονται με τη φιλοξενία Ουκρανών προσφύγων.

Στο συνολικό ποσό περιλαμβάνονται επίσης 15,5 δισ. ευρώ πρόσθετης στήριξης από τα ίδια τα κράτη-μέλη, ενώ 3,8 δισ. ευρώ προέρχονται από έσοδα των ακινητοποιημένων ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων.

Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση διοχετεύεται σε μεγάλο βαθμό μέσω ειδικών μηχανισμών και πολυετών εργαλείων, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και σταθερότητα στη ροή των πόρων.

Τα βασικά χρηματοδοτικά εργαλεία

Η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή της ΕΕ προς την Ουκρανία ανέρχεται συνολικά σε 43,3 δισ. ευρώ για την περίοδο 2022-2026, με τη μορφή δανείων και επιχορηγήσεων. Στόχος είναι η κάλυψη των άμεσων δημοσιονομικών αναγκών και η διατήρηση της λειτουργίας του ουκρανικού κράτους σε συνθήκες πολέμου.

Κεντρικό ρόλο έχει και το Ukraine Facility, το οποίο αποτελεί το βασικό πολυετές χρηματοδοτικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2024-2027. Ο μηχανισμός προβλέπει συνολική στήριξη έως 50 δισ. ευρώ, με πόρους που κατευθύνονται στη λειτουργία της οικονομίας, στις μεταρρυθμίσεις, στην ανάκαμψη και στη μελλοντική ανοικοδόμηση της χώρας. Μέχρι τον Ιούνιο του 2026 είχαν ήδη κινητοποιηθεί περισσότερα από 29,5 δισ. ευρώ μέσω του συγκεκριμένου προγράμματος.

Για την περίοδο 2026-2027 προστέθηκε και το Ukraine Support Loan, συνολικού ύψους 90 δισ. ευρώ. Από αυτά, περίπου 60 δισ. ευρώ προορίζονται για αμυντικές ανάγκες και επενδύσεις στην αμυντική βιομηχανία της Ουκρανίας, ενώ τα υπόλοιπα 30 δισ. ευρώ αφορούν τη γενικότερη δημοσιονομική και οικονομική στήριξη.

Η χρηματοδότηση συνεχίστηκε και τον Σεπτέμβριο. Σύμφωνα με το Reuters, στις 18 Σεπτεμβρίου η Ουκρανία έλαβε νέα δόση ύψους 3,3 δισ. ευρώ από την ΕΕ, με τα χρήματα να κατευθύνονται στην προμήθεια πυραύλων και drones.

Τι καταγράφει το Kiel Institute

Το Kiel Institute, μέσω του Ukraine Support Tracker, καταγράφει συστηματικά την οικονομική, ανθρωπιστική και στρατιωτική βοήθεια που παρέχεται στην Ουκρανία από κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς.

Στην τελευταία του επικαιροποίηση, το Ινστιτούτο κατέγραψε σχεδόν 11 δισ. ευρώ νέων ευρωπαϊκών allocations μόνο τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2026. Από αυτά, περίπου 4,3 δισ. ευρώ αφορούσαν στρατιωτική βοήθεια, ενώ 6,7 δισ. ευρώ κατευθύνθηκαν σε οικονομική και ανθρωπιστική στήριξη.

Το μεγαλύτερο μέρος της νέας χρηματοδότησης συνδέθηκε με τα ευρωπαϊκά εργαλεία στήριξης, γεγονός που καταδεικνύει τη σταδιακή μετατόπιση από τις έκτακτες ενισχύσεις σε πιο οργανωμένα και μακροπρόθεσμα προγράμματα. Η τελευταία επικαιροποίηση του Ukraine Support Tracker δημοσιεύτηκε στις 13 Αυγούστου και καλύπτει τις ενισχύσεις έως και τον Ιούνιο του 2026.

Η συμμετοχή της Ελλάδας

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, τα στοιχεία του Kiel Institute που επικαλείται το Al Jazeera καταγράφουν 170 εκατ. ευρώ διμερούς στρατιωτικής βοήθειας και περίπου 9 εκατ. ευρώ ανθρωπιστικής βοήθειας προς την Ουκρανία.

Παράλληλα, καταγράφονται περίπου 1,14 δισ. ευρώ στρατιωτικής και οικονομικής στήριξης μέσω ευρωπαϊκών θεσμών. Το ποσό αυτό δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως χρήματα που μεταφέρθηκαν απευθείας από τον ελληνικό κρατικό προϋπολογισμό στην Ουκρανία. Αντιπροσωπεύει τη συμμετοχή της Ελλάδας στη συνολική ευρωπαϊκή στήριξη, η οποία διοχετεύεται μέσω κοινών χρηματοδοτικών μηχανισμών της ΕΕ.

Η Ελλάδα έχει επίσης συμμετάσχει σε ευρύτερες πρωτοβουλίες του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενίσχυση της Ουκρανίας. Σύμφωνα με το Al Jazeera, ελληνικές επιχειρήσεις έχουν εμπλακεί σε έργα που συνδέονται με την ανοικοδόμηση της χώρας, μεταξύ άλλων στην αποκατάσταση ενεργειακών υποδομών που υπέστησαν σοβαρές ζημιές από τον πόλεμο.

Το χρηματοδοτικό κενό των 52,6 δισ. δολαρίων

Παρά τα ποσά που έχουν ήδη κινητοποιηθεί, οι ανάγκες της Ουκρανίας παραμένουν εξαιρετικά υψηλές. Για το 2027, το Κίεβο αναζητά συνολική εξωτερική χρηματοδότηση ύψους 52,6 δισ. δολαρίων.

Σύμφωνα με το Reuters, περίπου 20 δισ. δολάρια έχουν ήδη επιβεβαιωθεί μέσω δεσμεύσεων διεθνών εταίρων, αφήνοντας χρηματοδοτικό κενό περίπου 32,6 δισ. δολαρίων. Η κάλυψη του κενού αναμένεται να αναζητηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις χώρες του G7 μέσω του μηχανισμού ERA, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, την Παγκόσμια Τράπεζα, τη Βρετανία και άλλους διεθνείς εταίρους.

Το σχέδιο προϋπολογισμού της Ουκρανίας για το 2027 προβλέπει συνολικές δαπάνες περίπου 162,6 δισ. δολαρίων. Από αυτά, περίπου 109,4 δισ. δολάρια κατευθύνονται στην άμυνα και την ασφάλεια, γεγονός που αποτυπώνει το ιδιαίτερα αυξημένο κόστος της πολεμικής προσπάθειας.