Οι νέες παρεμβάσεις για τη συγκράτηση των τιμών των καυσίμων: Στο επίκεντρο το πετρέλαιο θέρμανσης – Το σενάριο για τον ΕΦΚ

Η κυβέρνηση εξετάζει παρεμβάσεις στον ΕΦΚ, επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης και αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, με στόχο τον περιορισμό του ενεργειακού και μεταφορικού κόστους.

Το κυβερνητικό οικονομικό επιτελείο οριστικοποιεί τη Δευτέρα το σχέδιο για τη συγκράτηση των τιμών στα καύσιμα και τη στήριξη των νοικοκυριών ενόψει της νέας χειμερινής περιόδου, με επίκεντρο τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης, την αύξηση του επιδόματος θέρμανσης και την επέκταση της επιδότησης στο ντίζελ κίνησης.

Το σχέδιο «οριοθέτησης της «φωτιάς» που άναψε στην οικονομία η εντεινόμενη ενεργειακή κρίση» αναμένεται να οριστικοποιήσει την προσεχή Δευτέρα το κυβερνητικό οικονομικό επιτελείο. Οι παρεμβάσεις θα αφορούν κυρίως το πετρέλαιο κίνησης και το πετρέλαιο θέρμανσης, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται και η αλλαγή στη φορολογία των καυσίμων. Στόχος είναι να περιοριστεί το μεταφορικό κόστος και το κόστος θέρμανσης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, πριν από την έναρξη της νέας χειμερινής περιόδου στις 15 Οκτωβρίου. Το πετρέλαιο θέρμανσης βρίσκεται στο επίκεντρο του κυβερνητικού σχεδιασμού, με επιδίωξη η τιμή του να διαμορφωθεί στην αγορά κάτω από το 1,75 ευρώ το λίτρο, δηλαδή κάτω από την τιμή με την οποία «έκλεισε» η περυσινή περίοδος τον περασμένο Απρίλιο. Η προσπάθεια συγκράτησης της τιμής στην αντλία αναμένεται να συνοδευτεί τον Νοέμβριο από οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για όλες τις μορφές ενέργειας.

Η ενίσχυση θα αφορά το ηλεκτρικό ρεύμα, το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τα πέλετ και τα υπόλοιπα καύσιμα που περιλαμβάνονται στο επίδομα. Παράλληλα, η κυβέρνηση αναμένει το «σήμα» των Βρυξελλών προκειμένου να προχωρήσει σε μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης. Η συγκεκριμένη παρέμβαση αποκτά χαρακτήρα κατεπείγοντος, καθώς οι διεθνείς αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων μεταφέρονται στην ελληνική αγορά. Η ενεργειακή ακρίβεια αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο και της σημερινής συνεδρίασης του Eurogroup στο Δουβλίνο, υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη. Το ζητούμενο για το οικονομικό επιτελείο είναι να περιοριστεί το «σοκ» στην αντλία πριν από την περίοδο κατά την οποία αυξάνονται οι ανάγκες των νοικοκυριών για θέρμανση. Με τα σημερινά δεδομένα, η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης θα μπορούσε να διαμορφωθεί στα 2 ευρώ το λίτρο, επίπεδο που επιβαρύνει σημαντικά τα μικρά και μεσαία εισοδήματα. Πέρυσι, η αγορά άνοιξε με τιμή περίπου 1,10 ευρώ το λίτρο.

Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης

Κλειδί για τη διαμόρφωση της τελικής τιμής του πετρελαίου θέρμανσης είναι ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης. Κατά τη διάρκεια της περιόδου διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης, ο ΕΦΚ ανέρχεται σε 28 λεπτά το λίτρο, αποφέροντας στο Δημόσιο έσοδα περίπου 300 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό βρίσκεται στον πυρήνα της δημοσιονομικής εξίσωσης που καλείται να διαχειριστεί η κυβέρνηση. Η μείωση του φόρου θα περιορίσει αντίστοιχα τα φορολογικά έσοδα. Από την άλλη πλευρά, αποτελεί το πιο άμεσο εργαλείο για να μεταφερθεί μέρος της δημοσιονομικής παρέμβασης στην τελική τιμή του καυσίμου και να μειωθεί η επιβάρυνση για τους καταναλωτές. Εφόσον δοθεί «πράσινο φως» από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα ξεκινήσουν οι ασκήσεις επί «χάρτου» για το ποσοστό μείωσης του ΕΦΚ. Από το ύψος της παρέμβασης θα εξαρτηθεί και το περιθώριο μέσα στο οποίο θα κινηθεί η τιμή στην αντλία.

Σήμερα η τιμή του πετρελαίου κίνησης και του πετρελαίου θέρμανσης διαμορφώνεται περίπου στα 2,10 έως 2,20 ευρώ το λίτρο, καθώς ενσωματώνεται Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης 41 λεπτών το λίτρο. Από τις 15 Οκτωβρίου, ο ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης μειώνεται από τα 41 στα 28 λεπτά το λίτρο. Η αλλαγή αυτή μειώνει αυτομάτως την τιμή κατά 15 έως 16 λεπτά, μαζί με τον αναλογούντα ΦΠΑ, με αποτέλεσμα η τιμή διάθεσης να διαμορφώνεται περίπου στα 2 ευρώ το λίτρο. Εάν συνεχιστεί και η στήριξη από τα διυλιστήρια, η τιμή αναμένεται να μειωθεί τουλάχιστον κατά 30 λεπτά επιπλέον. Σε αυτή την περίπτωση, η τελική τιμή θα μπορούσε να διαμορφωθεί μεταξύ 1,60 και 1,70 ευρώ το λίτρο. Το όφελος για τον καταναλωτή υπολογίζεται σε 40 έως 50 λεπτά το λίτρο σε σχέση με την αρχική τιμή των 2,10 έως 2,20 ευρώ, στην οποία διατίθεται σήμερα το πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης. Η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης θα μπορούσε να διαμορφωθεί ακόμη χαμηλότερα εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέψει την προσωρινή μείωση του ΕΦΚ από τα 28 λεπτά έως και τα 21 λεπτά το λίτρο. Τα 21 λεπτά αποτελούν το ελάχιστο επιτρεπτό όριο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αύξηση στο επίδομα θέρμανσης

Η μείωση του ΕΦΚ αποτελεί το ένα σκέλος του κυβερνητικού σχεδιασμού. Παράλληλα, όπως εξήγγειλε ο πρωθυπουργός, η κυβέρνηση προχωρά σε οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, ώστε να ενισχυθεί η στήριξη των νοικοκυριών απέναντι στις υψηλότερες τιμές ενέργειας. Σήμερα το επίδομα κυμαίνεται από 100 έως 800 ευρώ. Για περιοχές της χώρας όπου καταγράφονται πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, μπορεί να φτάσει έως και τα 1.200 ευρώ. Η αύξηση που σχεδιάζεται θα λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τη μείωση του ΕΦΚ. Με αυτόν τον τρόπο, η κρατική παρέμβαση δεν θα περιοριστεί μόνο στη συγκράτηση της τιμής στην αντλία, αλλά θα περιλαμβάνει και απευθείας οικονομική ενίσχυση των νοικοκυριών για τις ανάγκες θέρμανσης.

Η επιδότηση στο ντίζελ κίνησης

Παράλληλα, η επιδότηση στο ντίζελ κίνησης επεκτείνεται και τον Οκτώβριο, καθώς οι υψηλές διεθνείς τιμές έχουν ήδη περάσει στην αγορά καυσίμων, επιβαρύνοντας τις μεταφορές, τους επαγγελματίες και τις επιχειρήσεις. Σήμερα η επιδότηση ανέρχεται σε 10 λεπτά το λίτρο μαζί με τον ΦΠΑ. Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και η αύξησή της στα 20 λεπτά το λίτρο, εφόσον το επιτρέψουν τα δημοσιονομικά περιθώρια. Ο διαθέσιμος «κουμπαράς» για νέες παρεμβάσεις, από το υπερπλεόνασμα του 2025, υπολογίζεται αυτή τη στιγμή σε περίπου 130 έως 150 εκατ. ευρώ. Από το ποσό αυτό θα εξαρτηθεί το εύρος και η διάρκεια των πρόσθετων μέτρων στήριξης.

Επανεξέταση του πλαφόν στα καύσιμα

Για τη συγκράτηση των τιμών, η κυβέρνηση προτίθεται να επαναφέρει, εάν το επιβάλλουν οι συνθήκες, και το πλαφόν στα καύσιμα, όπως εφαρμόστηκε την περασμένη άνοιξη, από τις 11 Μαρτίου 2026 έως τις 30 Ιουνίου 2026. Το μέτρο δεν επιβλήθηκε ως σταθερή, οριζόντια ανώτατη τιμή στην αντλία, αλλά ως ανώτατο όριο στο μικτό περιθώριο κέρδους ανά λίτρο. Θεσπίστηκε με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου, με σκοπό την αποτροπή φαινομένων αισχροκέρδειας λόγω της γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή. Η εφαρμογή του μέτρου αφορούσε κάθε στάδιο της εφοδιαστικής αλυσίδας, τόσο τη χονδρική όσο και τη λιανική αγορά. Για τις εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών, δηλαδή τη χονδρική, το μέγιστο επιτρεπόμενο περιθώριο κέρδους ορίστηκε στα 5 λεπτά ανά λίτρο, τόσο για την αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων όσο και για το ντίζελ κίνησης. Για τα πρατήρια καυσίμων, στη λιανική αγορά, το αντίστοιχο όριο ορίστηκε στα 12 λεπτά το λίτρο. Το συνολικό περιθώριο, χονδρικής και λιανικής, ανερχόταν έτσι σε 17 λεπτά το λίτρο. Για τις νησιωτικές περιοχές προβλέφθηκε ειδική ρύθμιση, με δυνατότητα προσθήκης του επιπλέον πραγματικού κόστους διανομής και θαλάσσιας μεταφοράς των καυσίμων πάνω από το γενικό όριο. Για τους παραβάτες που υπερέβαιναν τα συγκεκριμένα όρια προβλέπονταν αυστηρές κυρώσεις και διοικητικά πρόστιμα, τα οποία μπορούσαν να φτάσουν έως και τα 5 εκατ. ευρώ.

Οι τιμές στην Ευρώπη

Τα νεότερα συγκριτικά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι οι τρεις ακριβότερες χώρες της Ευρώπης όσον αφορά τη βενζίνη είναι η Δανία, η Ολλανδία και η Γερμανία. Οι τιμές στις συγκεκριμένες αγορές αγγίζουν κατά μέσο όρο τα 2,60 ευρώ το λίτρο. Σε αντίστοιχα επίπεδα κινούνται και οι λιανικές τιμές του πετρελαίου κίνησης, οι οποίες ξεπερνούν ακόμη και τα 2,50 ευρώ το λίτρο. Η Δανία, η Φινλανδία και η Ολλανδία καταλαμβάνουν τις πρώτες θέσεις στις υψηλότερες τιμές ντίζελ. Η Ελλάδα, λόγω της υψηλής φορολογίας, δεν έχει μείνει εκτός των επιβαρύνσεων. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι, με μέση τιμή σχεδόν 2,16 ευρώ το λίτρο, διαθέτει την έκτη ακριβότερη αμόλυβδη βενζίνη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο πετρέλαιο κίνησης, η Ελλάδα κατατάσσεται στη 12η θέση, καθώς διατηρεί τον ΕΦΚ σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με άλλες χώρες. Παρά τη θέση αυτή, η μέση τιμή στην ελληνική αγορά παραμένει υψηλή και κινείται κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 2,158 ευρώ ανά λίτρο.