Ο Σαρλ Μισέλ κρίνει ανεπαρκή την Φον ντερ Λάιεν

Ευθεία επίθεση στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εξαπέλυσε ο Σαρλ Μισέλ, παραμονές της ομιλίας της για την Κατάσταση της Ένωσης. Ο πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και πρώην πρωθυπουργός του Βελγίου υποστήριξε ότι η επικεφαλής της Κομισιόν «δεν βρίσκεται στο ύψος των περιστάσεων», εκφράζοντας σοβαρές επιφυλάξεις για τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει τις μεγάλες γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις.

Μιλώντας στο podcast «Quel monde» της γαλλόφωνης RTL, ο Μισέλ κατηγόρησε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι περιορίζεται σε μια επιφανειακή επικοινωνιακή πολιτική, αντί να παρουσιάζει την απαιτούμενη πολιτική φιλοδοξία και να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες με μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Η κριτική του έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την Ένωση, καθώς οι ευρωπαϊκοί θεσμοί καλούνται να διαχειριστούν τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις πιέσεις στις διεθνείς εμπορικές σχέσεις, την ενεργειακή ασφάλεια και τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης.

Ο Σαρλ Μισέλ και η κριτική στη φον ντερ Λάιεν

Η τοποθέτηση του Σαρλ Μισέλ αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω των τεταμένων σχέσεων που είχε με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κατά την πενταετή συνύπαρξή τους στην κορυφή των ευρωπαϊκών θεσμών, από το 2019 έως το 2024. Οι δύο αξιωματούχοι βρέθηκαν επανειλημμένα στο επίκεντρο διαφωνιών σχετικά με την κατανομή των αρμοδιοτήτων, τη δημόσια εκπροσώπηση της Ένωσης και τον τρόπο λήψης αποφάσεων.

Δεν θα μπορούσε, επομένως, να απουσιάζει από τη συζήτηση το περίφημο «Sofagate» του 2021 στην Άγκυρα. Κατά τη συνάντηση με τον πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο Σαρλ Μισέλ κάθισε δίπλα στον Τούρκο πρόεδρο, ενώ η φον ντερ Λάιεν παρέμεινε χωρίς αντίστοιχη θέση και κατευθύνθηκε σε έναν καναπέ στο πλάι της αίθουσας.

Ο πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υποστήριξε ότι το περιστατικό αξιοποιήθηκε επικοινωνιακά από την πρόεδρο της Επιτροπής, επιμένοντας, ωστόσο, πως η σημερινή του κριτική δεν οφείλεται σε προσωπική αντιπαλότητα. Όπως ανέφερε, αντίστοιχες επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα και τη στρατηγική της Κομισιόν εκφράζονται πλέον και από άλλες πλευρές του ευρωπαϊκού πολιτικού σκηνικού.

Η εμπορική συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες

Ιδιαίτερα αυστηρός εμφανίστηκε ο Μισέλ απέναντι στη στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης έναντι της εμπορικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ. Χαρακτήρισε «θλιβερή» την αδυναμία των Ευρωπαίων να διαπραγματευτούν από ισχυρότερη θέση και απέδωσε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή «συντριπτική ευθύνη» για το αποτέλεσμα.

Αναφέρθηκε ειδικότερα στη συμφωνία που συνήψε η φον ντερ Λάιεν με τον Αμερικανό πρόεδρο σε γήπεδο γκολφ στη Σκωτία. Η συμφωνία προέβλεπε δασμό 15% για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ οι αμερικανικές εισαγωγές στην ευρωπαϊκή αγορά θα αντιμετωπίζονταν με μηδενικούς δασμούς. Για τον Μισέλ, η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει την περιορισμένη διαπραγματευτική ισχύ της Ένωσης και την έλλειψη κοινής, αποφασιστικής στρατηγικής.

Ως θετικό παράδειγμα επικαλέστηκε τη στάση του πρωθυπουργού του Καναδά στις διεθνείς εμπορικές διαπραγματεύσεις. Εκτίμησε ότι ο Καναδάς έδειξε μεγαλύτερη αποφασιστικότητα και καλύτερη προετοιμασία, υποστηρίζοντας πως η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να αντλήσει χρήσιμα διδάγματα από αυτή την προσέγγιση.

Παρά τη σκληρή γλώσσα, ο Σαρλ Μισέλ αναγνώρισε ότι η Επιτροπή έχει σημειώσει και ορισμένες προόδους. Μεταξύ αυτών ανέφερε την ευρωπαϊκή πολιτική για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, έναν τομέα στον οποίο η Ένωση έχει θέσει φιλόδοξους στόχους, αν και η εφαρμογή τους εξακολουθεί να προκαλεί πολιτικές και οικονομικές αντιδράσεις.

Η ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης

Η ομιλία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό πολιτικό βαρόμετρο. Πρόκειται για την έκτη ομιλία της συγκεκριμένης διαδικασίας και τη δεύτερη κατά τη διάρκεια της τρέχουσας θητείας της.

Στο επίκεντρο αναμένεται να βρεθούν ο πόλεμος στην Ουκρανία και η χρηματοδότηση της ανοικοδόμησής της, μεταξύ άλλων μέσω δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Παράλληλα, η πρόεδρος της Επιτροπής αναμένεται να αναφερθεί στις συνέπειες των καλοκαιρινών πυρκαγιών και πλημμυρών, στην προστασία των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και στον στόχο μείωσης των εκπομπών έως το 2040.

Η ομιλία θα ακολουθηθεί, όπως κάθε χρόνο, από συζήτηση με τους ευρωβουλευτές. Η διαδικασία αυτή θα δώσει στα πολιτικά κόμματα την ευκαιρία να τοποθετηθούν επί των προτεραιοτήτων της Επιτροπής και να ασκήσουν κριτική στις επιλογές της ηγεσίας της.

Η επικοινωνιακή προετοιμασία και ο νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός

Παραμονή της ομιλίας, το επιτελείο της φον ντερ Λάιεν κάλεσε δημοσιογράφους διαπιστευμένους στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε κλειστή ενημέρωση, γνωστή ως background briefing. Η συγκεκριμένη πρακτική δεν θεωρείται συνηθισμένη, ιδιαίτερα τόσο κοντά σε μια κρίσιμη πολιτική παρουσίαση.

Η κίνηση εντάσσεται στην ευρύτερη επικοινωνιακή προετοιμασία της Επιτροπής, με στόχο να διαμορφωθεί το κατάλληλο πολιτικό κλίμα πριν από την ομιλία και να αναδειχθούν τα βασικά στοιχήματα της επόμενης περιόδου. Σε αυτά περιλαμβάνεται και η προσπάθεια επίτευξης συμφωνίας, πριν από το τέλος του έτους, για τον προϋπολογισμό της Ένωσης για την περίοδο 2028-2034.

Η επιδίωξη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα φιλόδοξη, καθώς μια τέτοια συμφωνία συνήθως απαιτεί περισσότερο χρόνο και επίπονες διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών και των ευρωπαϊκών θεσμών. Ο νέος προϋπολογισμός αναμένεται να είναι σημαντικά μεγαλύτερος από τον προηγούμενο, γεγονός που καθιστά αναγκαία την εξεύρεση νέων πόρων για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Παράλληλα, προβλέπεται αλλαγή στον τρόπο κατανομής των κονδυλίων προς τα κράτη-μέλη. Η μεταρρύθμιση αυτή αναμένεται να προκαλέσει έντονες συζητήσεις, καθώς κάθε κυβέρνηση θα επιδιώξει να προστατεύσει τα εθνικά της συμφέροντα και να διασφαλίσει τη χρηματοδότηση κρίσιμων πολιτικών.