Καρκίνος του προστάτη: 19 νέες διαγνώσεις κάθε ημέρα στην Ελλάδα – Τι αλλάζει στον προληπτικό έλεγχο

Τη σημαντική επιβάρυνση που εξακολουθεί να προκαλεί ο καρκίνος του προστάτη στην υγεία των ανδρών επισημαίνει η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία, με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα κατά του Καρκίνου του Προστάτη.

Παράλληλα, αναδεικνύει τις νεότερες επιστημονικές και θεσμικές εξελίξεις στην Ευρώπη, οι οποίες στρέφουν τον προληπτικό έλεγχο προς μια περισσότερο εξατομικευμένη προσέγγιση, ανάλογα με τον κίνδυνο κάθε άνδρα.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του European Cancer Information System για το 2024, ο καρκίνος του προστάτη είναι ο συχνότερα διαγνωσμένος καρκίνος στους άνδρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντιπροσωπεύει το 22,3% των νέων περιστατικών καρκίνου στον ανδρικό πληθυσμό, δηλαδή σχεδόν μία στις τέσσερις νέες διαγνώσεις.

Περισσότερα από 7.000 νέα περιστατικά στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Global Cancer Observatory για το 2022, καταγράφηκαν 7.036 νέες περιπτώσεις καρκίνου του προστάτη. Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί στο 19,2% του συνόλου των νέων περιστατικών καρκίνου στους άνδρες στη χώρα και μεταφράζεται σε περισσότερες από 19 νέες διαγνώσεις κάθε ημέρα.

Η επιβάρυνση από τη νόσο αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες. Σύμφωνα με τη Lancet Commission on Prostate Cancer, τα νέα περιστατικά παγκοσμίως προβλέπεται να αυξηθούν από περίπου 1,4 εκατομμύρια το 2020 σε 2,9 εκατομμύρια ετησίως έως το 2040.

Την ίδια περίοδο, οι ετήσιοι θάνατοι εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά περίπου 85%, από 375.000 σε σχεδόν 700.000. Η αύξηση αποδίδεται κυρίως στη γήρανση και στη διεύρυνση του παγκόσμιου πληθυσμού.

Πιο στοχευμένος ο προληπτικός έλεγχος

Τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα αλλάζουν σταδιακά τον τρόπο προσέγγισης του προληπτικού ελέγχου. Όπως επισημαίνει η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία, οι κατευθυντήριες οδηγίες της European Association of Urology για το 2026 υποστηρίζουν έναν πιο εξατομικευμένο έλεγχο, προσαρμοσμένο στον κίνδυνο κάθε άνδρα.

Η εξέταση PSA παραμένει βασικό διαγνωστικό εργαλείο, ωστόσο η αξιολόγηση δεν περιορίζεται σε μία μεμονωμένη τιμή. Ο ουρολόγος συνεκτιμά παράγοντες όπως η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό και η γενικότερη κατάσταση της υγείας.

Όταν απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση, μπορούν να αξιοποιηθούν πρόσθετα εργαλεία, όπως η μαγνητική τομογραφία του προστάτη και ειδικά μοντέλα υπολογισμού του κινδύνου.

Οι ευρωπαϊκές οδηγίες συστήνουν επίσης τη διενέργεια μαγνητικής τομογραφίας πριν από τη βιοψία, όταν υπάρχει υποψία εντοπισμένου καρκίνου του προστάτη. Τα αποτελέσματά της, σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα κλινικά δεδομένα, μπορούν να βοηθήσουν τον ουρολόγο να εκτιμήσει ποιοι άνδρες χρειάζεται να υποβληθούν σε βιοψία.

«Ο στόχος δεν είναι να γίνονται περισσότερες εξετάσεις σε όλους τους άνδρες, αλλά να εντοπίζονται έγκαιρα εκείνοι που έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν μια κλινικά σημαντική μορφή της νόσου, αποφεύγοντας παράλληλα, όπου αυτό είναι ασφαλές, περιττές βιοψίες και θεραπείες», τονίζει η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία.

Νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία

Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η ευρωπαϊκή πολιτική για τον καρκίνο του προστάτη. Το πρόγραμμα PRAISE-U σχεδιάστηκε για να διερευνήσει πώς μπορούν να εφαρμοστούν οργανωμένα προγράμματα έγκαιρης ανίχνευσης στα κράτη-μέλη, με τον έλεγχο να προσαρμόζεται στον κίνδυνο κάθε άνδρα και στις δυνατότητες των εθνικών συστημάτων υγείας.

Το επόμενο βήμα αποτελεί η European Commission Initiative on Prostate Cancer, οι εργασίες της οποίας ξεκίνησαν τον Αύγουστο του 2026. Στόχος είναι η κατάρτιση των πρώτων ευρωπαϊκών, επιστημονικά τεκμηριωμένων κατευθυντήριων οδηγιών και απαιτήσεων ποιότητας για τον προσυμπτωματικό έλεγχο, τη διάγνωση και τη φροντίδα των ασθενών.

Ο πρόεδρος της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας, Ανδρέας Σκολαρίκος, σημείωσε ότι η σύγχρονη ουρολογία στρέφεται σε έναν περισσότερο εξατομικευμένο έλεγχο, αξιοποιώντας το PSA σε συνδυασμό με νεότερα διαγνωστικά εργαλεία.

«Όταν σχεδόν ένας στους τέσσερις καρκίνους που διαγιγνώσκονται στους άνδρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση αφορά τον προστάτη, γίνεται σαφές πόσο σημαντική είναι η έγκαιρη ανίχνευση της νόσου», ανέφερε.

Η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία υπενθυμίζει ότι ο καρκίνος του προστάτη στα αρχικά του στάδια συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα. Για τον λόγο αυτό, οι άνδρες καλούνται να συζητούν με τον ουρολόγο τους για την εξατομικευμένη εκτίμηση του κινδύνου και να συναποφασίζουν πότε πρέπει να αρχίσει ο έλεγχος και πόσο συχνά χρειάζεται να επαναλαμβάνεται.