Συνάντηση Ζελένσκι με Γουίτκοφ και Κούσνερ, στο βάθος η στάση του Πούτιν

Η συνάντηση Ζελένσκι με Γουίτκοφ και Κούσνερ προστίθεται σε μια πυκνή διπλωματική ατζέντα που διαμορφώνεται όσο οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να μεσολαβήσουν για τον τερματισμό του πολέμου που μαίνεται στην Ουκρανία από το 2022.

Μετά τις τρίωρες συνομιλίες στη Μόσχα ανάμεσα στους δύο Αμερικανούς απεσταλμένους και τον Βλαντίμιρ Πούτιν, οι οποίες δεν φάνηκε να αποφέρουν χειροπιαστά αποτελέσματα, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται στο Κίεβο, όπου η ουκρανική ηγεσία αναζητά ένα πραγματιστικό πλαίσιο ασφάλειας και μια αξιοπρεπή μεταπολεμική ειρήνη.

Παρά τις περιορισμένες έως τώρα αποδόσεις των γύρων που πραγματοποιήθηκαν υπό αμερικανική αιγίδα, η ουκρανική πλευρά μιλά για ένα στενό αλλά υπαρκτό παράθυρο ευκαιρίας πριν οι ΗΠΑ στραφούν οριστικά προς την προεκλογική περίοδο.

Τι διακυβεύεται

Οι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, με επανειλημμένες επαφές στη Μόσχα ως απεσταλμένοι ειρήνης, περνούν για πρώτη φορά το κατώφλι του Κιέβου ως διαπραγματευτές των ΗΠΑ. Η επίσκεψη, που επιθυμούσε εδώ και καιρό η ουκρανική ηγεσία, συνοδεύεται από συγκρατημένη αισιοδοξία στους δρόμους της πρωτεύουσας, παρά τους πρόσφατους, εντεινόμενους βομβαρδισμούς.

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει καταστήσει σαφές ότι βλέπει την Ουάσινγκτον ως κρίσιμο μοχλό οποιασδήποτε βιώσιμης συμφωνίας. Προτού υποδεχθεί την αμερικανική αποστολή, συναντήθηκε με την ομάδα διαπραγμάτευσης και επανέλαβε ότι η Ουκρανία θέλει τον τερματισμό του πολέμου με σαφείς εγγυήσεις ασφάλειας και ένα πλαίσιο μεταπολεμικής ειρήνης που να σέβεται την κυριαρχία της χώρας. «Οι προτάσεις μας έχουν ήδη καταρτιστεί», ανέφερε ενδεικτικά σε ανάρτησή του.

Η στάση του Πούτιν και τα μηνύματα από τη Μόσχα

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν χαρακτήρισε «εξαιρετικά χρήσιμη» τη συνάντηση με τους Αμερικανούς απεσταλμένους, σήμα που ερμηνεύεται ως προσπάθεια να κρατηθούν ανοιχτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας χωρίς, ωστόσο, να υπονοείται παραχώρηση επί καίριων ζητημάτων.

Ο Κιρίλ Ντμίτριεφ, υψηλόβαθμος αξιωματούχος που συμμετείχε στις συνομιλίες, μίλησε για «σημαντική ειρηνευτική επίσκεψη», συνοδεύοντας το σχόλιο με φωτογραφίες από την αναχώρηση Γουίτκοφ και Κούσνερ από τη ρωσική πρωτεύουσα. Παρά την επιδιωκόμενη θετική δυναμική, δεν προκύπτει ότι έκλεισε οποιοδήποτε κενό πάνω στα αγκάθια της ατζέντας, με κυριότερο το καθεστώς των ανατολικών περιοχών και ειδικά του Ντονμπάς.

Αμερικανικές πρωτοβουλίες και αινιγματικές εξαγγελίες

Η Ουάσινγκτον αφήνει να εννοηθεί ότι αναζητά νέα φόρμουλα για τις συνομιλίες. Ο Ντόναλντ Τραμπ υπονόησε την ύπαρξη φρέσκιας πρότασης χωρίς να δημοσιοποιήσει λεπτομέρειες, ενώ αξιωματούχος του Λευκού Οίκου ανέφερε ότι τα επόμενα βήματα θα ανακοινωθούν τις επόμενες εβδομάδες.

Η προσεκτική διαχείριση του χρόνου είναι κρίσιμη: ο Ζελένσκι εκτιμά ότι η προεκλογική πορεία στις ΗΠΑ, από το προσεχές καλοκαίρι, θα συρρικνώσει το εύρος της διπλωματικής ευελιξίας. Ως εκ τούτου, κάθε επαφή, όπως η συνάντηση Ζελένσκι με Γουίτκοφ και Κούσνερ, αποκτά σημασία δυσανάλογη του άμεσου αποτελέσματός της, καθώς βοηθά να καταγραφούν κόκκινες γραμμές και δυνατότητες συμβιβασμού.

Ευρωπαϊκή παρουσία στο Κίεβο

Την ίδια στιγμή, στο Κίεβο βρίσκονται και σύμβουλοι εθνικής ασφάλειας από τη Βρετανία, τη Γαλλία και τη Γερμανία, σε μια κίνηση που υπογραμμίζει τον ευρωπαϊκό παράγοντα στις διεργασίες.

Αν και δεν έχει αποσαφηνιστεί σε ποιες συναντήσεις μετείχαν, η παρουσία τους ενισχύει το μήνυμα ότι η ευρωατλαντική πλευρά επιδιώκει συντονισμό και ενιαίο μέτωπο. Για την Ουκρανία, η συμμετοχή των σημαντικότερων ευρωπαϊκών δυνάμεων είναι κρίσιμη, τόσο για τις εγγυήσεις ασφαλείας όσο και για την ανοικοδόμηση στη «επόμενη μέρα».

Το Ντονμπάς και τα όρια συμβιβασμού

Στους προηγούμενους γύρους διαπραγματεύσεων, το χάσμα παρέμενε ευρύ. Η Ρωσία απαιτεί αποχώρηση της Ουκρανίας από μια εδραιωμένη ζώνη πόλεων στο Ντονμπάς, όπου εξακολουθεί να έχει έλεγχο. Το Κίεβο απορρίπτει το αίτημα, υποστηρίζοντας ότι μπορεί να διατηρήσει τον έλεγχο για μεγάλο διάστημα και ότι η οποιαδήποτε συμφωνία δεν μπορεί να εδράζεται σε τετελεσμένα παραβίασης εδαφικής ακεραιότητας.

Η αναζήτηση ενδιάμεσης φόρμουλας, που θα συνάδει με το διεθνές δίκαιο και θα παρέχει απτές εγγυήσεις ασφάλειας, παραμένει το πιο απαιτητικό σκέλος των συζητήσεων.

Μάχες, πλήγματα υποδομών και μια προσωρινή παύση επιθέσεων

Στο πεδίο, οι γραμμές αντιπαράθεσης σε μεγάλο βαθμό έχουν παγιωθεί κατά μήκος ενός μετώπου περίπου 1.200 χιλιομέτρων. Ωστόσο, αμφότερες οι πλευρές έχουν αναβαθμίσει τις επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας. Η ουκρανική πρωτεύουσα δέχεται, εδώ και δύο εβδομάδες, αλλεπάλληλα πλήγματα με πυραύλους και drones, περιλαμβανομένης επίθεσης εναντίον του αρχηγείου της υπηρεσίας ασφαλείας SBU.

Το Κρεμλίνο ανακοίνωσε προσωρινή αναστολή επιθέσεων κατά του Κιέβου ως τη Δευτέρα, ενώ ο Ζελένσκι γνωστοποίησε αντίστοιχη παύση των ουκρανικών επιθέσεων κατά της Μόσχας. Παρ’ όλα αυτά, η ένταση δεν αποκλιμακώθηκε κατά μήκος του μετώπου, με νέους ρωσικούς βομβαρδισμούς σε άλλες ουκρανικές πόλεις. Από την πλευρά της, η Ουκρανία έχει στοχεύσει ρωσικές ενεργειακές υποδομές –διυλιστήρια και τερματικούς σταθμούς– επιδιώκοντας να αυξήσει το κόστος συνέχισης του πολέμου.

Τις νυχτερινές ώρες της Κυριακής, ανακοίνωσε πλήγμα στο διυλιστήριο του Ριαζάν, περίπου 480 χιλιόμετρα εντός ρωσικού εδάφους, με αναφερόμενη πρόκληση πυρκαγιάς.