Ελεύθεροι επαγγελματίες: Με «κούρεμα» τεκμηρίων και «φορο-μπόνους» το νέο μοντέλο φορολόγησης – Ποιοί θα επωφελούνται

Οι ελεύθεροι επαγγελματίες βρίσκονται στο επίκεντρο ενός νέου πλαισίου φορολόγησης που στοχεύει στην επιβράβευση της συνέπειας και της διαφάνειας, με «κούρεμα» τεκμηρίων και στοχευμένα «φορο-μπόνους». Σύμφωνα με τις προτάσεις που έχουν τεθεί στο τραπέζι ενόψει των ανακοινώσεων στη ΔΕΘ, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) θα συνδέει τις ελαφρύνσεις με πραγματικά δεδομένα οικονομικής δραστηριότητας και τη φορολογική συμπεριφορά κάθε επαγγελματία. Όσο περισσότερα ακριβή στοιχεία για έσοδα, έξοδα και συναλλαγές συλλέγονται, τόσο περιορίζεται η ανάγκη προσδιορισμού εισοδήματος με τεκμαρτές μεθόδους, ενώ αξιοποίηση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης θα επιτρέπει στοχευμένους ελέγχους και δίκαιη κατανομή βαρών.

Στο πλαίσιο αυτό, κριτήρια όπως η εμπρόθεσμη υποβολή δηλώσεων, η τακτική καταβολή φόρων, η απουσία παραβάσεων και η διατήρηση καθαρού ιστορικού αποτελούν «κλειδιά» για πρόσβαση στα κίνητρα. Παράλληλα, κεντρικές φορείς της αγοράς κατέθεσαν δέσμη προτάσεων στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με στόχο ένα μοντέλο που ανταμείβει τη συνέπεια, μειώνει τη γραφειοκρατία και ενισχύει επενδύσεις με προστιθέμενη αξία.

Ελεύθεροι επαγγελματίες: τι αλλάζει και γιατί

Το προτεινόμενο μοντέλο φορολόγησης στηρίζεται στην αρχή ότι οι ελαφρύνσεις πρέπει να αντικατοπτρίζουν την πραγματική εικόνα δραστηριότητας. Έτσι, οι ελεύθεροι επαγγελματίες με συνεπή συμπεριφορά και διαφανή βιβλία θα βλέπουν χαμηλότερες τεκμαρτές επιβαρύνσεις και μεγαλύτερα περιθώρια για μείωση φόρων. Η μετάβαση από τα τεκμήρια σε πραγματικά δεδομένα θεωρείται κρίσιμη για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, την ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης και τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης χωρίς οριζόντια μέτρα.

Τα βασικά «φορο-μπόνους» και οι ελαφρύνσεις που εξετάζονται

Σύμφωνα με τις προτάσεις της Διαρκούς Επιστημονικής Επιτροπής Φορέων της Αγοράς, το νέο μείγμα πολιτικής μπορεί να περιλαμβάνει:

– Μειωμένη προκαταβολή φόρου για όσους επιδεικνύουν σταθερή συνέπεια.
– Πλήρη ή σταδιακή κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, με προτεραιότητα στα υποκαταστήματα.
– Κίνητρα για επανεπένδυση κερδών στην επιχείρηση.
– Ενίσχυση πράσινων και ψηφιακών επενδύσεων με στοχευμένες εκπτώσεις ή υπεραποσβέσεις.
– Μέτρα για αύξηση της απασχόλησης, με επιβράβευση των επιχειρήσεων έντασης εργασίας.
– Ευνοϊκότερη μεταχείριση των συνεπών επιχειρήσεων με ιστορικό μη παραβάσεων.
– Αύξηση της φορολογικής ελάφρυνσης για νέους επαγγελματίες και ατομικές επιχειρήσεις στα πρώτα βήματα (από 10.000 σε 20.000 ευρώ).
– Αναμόρφωση του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος, ώστε να αντανακλά την πραγματική δραστηριότητα.
– Ταχύτερες επιστροφές φόρων, για βελτίωση ρευστότητας.
– Επανεξέταση του φόρου πολυτελούς διαβίωσης.
– Παράταση της δυνατότητας συμψηφισμού φορολογικών ζημιών με μελλοντικά κέρδη.
– Αύξηση της έκπτωσης φόρου για έγκαιρη υποβολή δήλωσης και εξόφληση έως τις 31 Ιουλίου.
– Αλλαγές στη φορολογική μεταχείριση των εισοδημάτων από ακίνητα.
– Αύξηση της ημερήσιας αξίας διατακτικών σίτισης από 6 σε 8 ευρώ.
– Περαιτέρω παράταση της αναστολής ΦΠΑ στις οικοδομές και του φόρου υπεραξίας ακινήτων.

Από τα τεκμήρια στα πραγματικά δεδομένα

Η φιλοσοφία του σχεδίου είναι σαφής: όταν η Πολιτεία γνωρίζει με ακρίβεια τα έσοδα και τις δαπάνες, η ανάγκη για τεκμαρτά εισοδήματα περιορίζεται. Αυτό προϋποθέτει:
– Πληρέστερη ψηφιοποίηση των συναλλαγών (ηλεκτρονικά τιμολόγια, myDATA).
– Αυτοματοποιημένους διασταυρωτικούς ελέγχους.
– Συνεχή ενημέρωση βιβλίων και υποβολή δηλώσεων χωρίς καθυστερήσεις.

Οι ελεύθεροι επαγγελματίες που τηρούν αυτά τα κριτήρια θα βλέπουν πρακτικές ανταμοιβές: χαμηλότερη προκαταβολή, εκπτώσεις φόρου και μικρότερη έκθεση σε τεκμήρια που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Τεχνητή νοημοσύνη και στοχευμένοι έλεγχοι

Η ΑΑΔΕ σχεδιάζει να αξιοποιήσει εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να «σαρώνει» την οικονομική δραστηριότητα, εντοπίζοντας αποκλίσεις και μοτίβα που υποδηλώνουν κίνδυνο φοροδιαφυγής. Με αυτόν τον τρόπο:
– Οι έλεγχοι γίνονται πιο στοχευμένοι και δίκαιοι.
– Οι συνεπείς επαγγελματίες προστατεύονται από άσκοπες επιβαρύνσεις.
– Η συνολική συμμόρφωση ενισχύεται, χωρίς οριζόντια μέτρα που πλήττουν τους πάντες.

Ποιοί θα επωφεληθούν περισσότερο

Το προτεινόμενο μοντέλο ευνοεί ιδιαίτερα:
– Μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ατομικές δραστηριότητες με φορολογική και ασφαλιστική συνέπεια.
– Επαγγελματίες με πραγματικά χαμηλή δραστηριότητα, οι οποίοι «στραγγαλίζονταν» από τεκμήρια.
– Νέες και νεοφυείς επιχειρήσεις στα πρώτα χρόνια λειτουργίας τους.
– Επιχειρήσεις έντασης εργασίας που αυξάνουν θέσεις και διατηρούν προσωπικό.
– Όσους επανεπενδύουν κέρδη και κατευθύνουν πόρους σε πράσινες ή ψηφιακές λύσεις.

Παράλληλα, προτάσεις όπως το «πάγωμα» ΦΠΑ και φόρου υπεραξίας στα ακίνητα, η αύξηση διατακτικών σίτισης και οι ταχύτερες επιστροφές φόρου βελτιώνουν την καθημερινότητα και την ταμειακή ροή, κρίσιμους παράγοντες ειδικά για τους αυτοαπασχολούμενους.

Τι σημαίνει για την επόμενη μέρα

Εφόσον οι παρεμβάσεις προχωρήσουν, οι ελεύθεροι επαγγελματίες θα λειτουργούν σε ένα πιο προβλέψιμο και δικαιότερο περιβάλλον. Η συνέπεια θα ανταμείβεται με πραγματικές ελαφρύνσεις, τα τεκμήρια θα υποχωρούν υπέρ τεκμηριωμένων στοιχείων και η πολιτεία θα διαθέτει εργαλεία για στοχευμένη καταπολέμηση της φοροδιαφυγής. Η εξίσωση κερδίζει ισορροπία: λιγότερη πίεση σε όσους δηλώνουν ό,τι πραγματικά κερδίζουν, μεγαλύτερη έμφαση σε επενδύσεις και ανάπτυξη.

Συμπέρασμα: ένα δίκαιο πλαίσιο για συνεπείς επαγγελματίες

Το υπό διαμόρφωση μοντέλο φορολόγησης φιλοδοξεί να φέρει μια νέα, πιο δίκαιη σχέση ανάμεσα στο κράτος και τους ελεύθερους επαγγελματίες. Με «κούρεμα» τεκμηρίων, «φορο-μπόνους» για όσους τηρούν τους κανόνες και στροφή στα πραγματικά δεδομένα μέσω ψηφιακών εργαλείων και τεχνητής νοημοσύνης, διαμορφώνεται ένα πεδίο όπου η συνέπεια ανταμείβεται και η ανάπτυξη ενθαρρύνεται. Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, αυτό μεταφράζεται σε μεγαλύτερη φορολογική βεβαιότητα, βελτιωμένη ρευστότητα και κίνητρα για επενδύσεις που αυξάνουν την ανταγωνιστικότητα και στηρίζουν διατηρήσιμη προοπτική.