Αποσύρονται από την αγορά φάρµακα και για καρκινοπαθείς Πολιτική επιλογή και αδιαφορία από την Κυβέρνηση

Tου ΜΑΝΟΥ ΑΥΓΕΡΙΝΟΥ *

Τα τελευταία χρόνια η χώρα µας χαρακτηρίζεται ως µία ιδιαιτερότητα σχετικά µε τη διάθεση φαρµάκων. Οι ασθενείς που αναγκάζονται να αλλάξουν θεραπευτική αγωγή διότι αποσύρονται όλο και περισσότερα φάρµακα από την Ελλάδα, αυξάνονται συνεχώς. Συγκεκριµένα το 2025 οι φαρµακευτικές εταιρείες δήλωσαν οριστική διακοπή κυκλοφορίας 230 σκευασµάτων στην Ελλάδα. Μεταξύ αυτών υπήρχαν 27 σκευάσµατα που αντιστοιχούσαν σε 15 δραστικές ουσίες χωρίς άλλο αντίστοιχο προϊόν στην ελληνική αγορά. Ταυτόχρονα, εντός του 2026 έχει ανακοινωθεί ότι θα αποσυρθούν 4 ογκολογικά φάρµακα, τα οποία περιέχουν δραστικές ουσίες που δεν βρίσκονται σε άλλο αντίστοιχο προϊόν στην αγορά.

Ο λόγος της απόσυρσης αυτών των 4 φαρµάκων είναι το υπερβολικό κόστος που προκαλεί στις φαρµακευτικές εταιρείες οι πρακτικές των clawback και rebate. Το clawback θεσπίστηκε το 2012 και προβλέπει ότι αν η συνολική φαρµακευτική δαπάνη ξεπεράσει τον κρατικό προϋπολογισµό, το υπερβάλλον ποσό θα επιστραφεί στο κράτος από τις εταιρείες. Το rebate αντιθέτως, θεσπίστηκε το 2011 και είναι µία υποχρεωτική έκπτωση που δίνει η φαρµακευτική εταιρεία στον ΕΟΠΥ, η οποία υπολογίζεται από τον τελευταίο µε βάση τα στοιχεία συνταγογράφησης και κατανάλωσης.

Φαρµακευτική δαπάνη και τιµολόγηση

Με τη συνολική φαρµακευτική δαπάνη (δηµόσια δαπάνη και ιδιωτική συµµετοχή) να αυξάνεται θεαµατικά τα τελευταία χρόνια, οι εταιρείες επιστρέφουν για πρώτη φορά από το 2023 και εξής περισσότερα από τα µισά χρήµατα που έχουν εισπράξει. Συγκεκριµένα τα ποσοστά επιστροφής επί της συνολικής φαρµακευτικής δαπάνης ήταν 52.4% και 54.4% για το 2023 και 2024 αντίστοιχα. Είναι προφανές συνεπώς ότι αυτή η επιβάρυνση θα οδηγήσει µε µαθηµατική ακρίβεια στην απόσυρση και άλλων, κυρίως ακριβών, σκευασµάτων, καθώς οι εταιρείες δεν δεσµεύονται από πουθενά να διαθέτουν το σύνολο των φαρµάκων που εµπορεύονται στην Ελλάδα.

Είναι σαφές επίσης ότι και η τιµολόγηση των φαρµάκων ενδέχεται να συµπεριλαµβάνει και το κόστος της επιστροφής χρηµάτων στα δηµόσια ταµεία, αν όχι σε σκευάσµατα που τιµολογούνται συγκριτικά µε άλλες χώρες, στα υπόλοιπα ίσως προϊόντα που διακινούν οι ίδιες εταιρείες, γεγονός που συνεπάγεται ότι µέρος του κόστους το καταβάλλουν και οι πολίτες.

Με την κυβέρνηση να αδιαφορεί, παρά τις συνεχείς προειδοποιήσεις από οργανισµούς, το πρόβληµα εµφανίζεται µε όλο και µεγαλύτερη ένταση σε ασθένειες όπου η κατάλληλη φαρµακευτική αγωγή είναι υψηλού κόστους, όπως οι θεραπείες για καρκίνο. Η απόσυρση ογκολογικών φαρµάκων ή η απροθυµία των εταιριών να διαθέσουν τα νέα φάρµακα στην Ελλάδα, υπονοµεύει την πρόσβαση σε κατάλληλες θεραπείες. Ο Σύνδεσµος Φαρµακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος ανακοίνωσε ότι από 214 νέα καινοτόµα φάρµακα που εγκρίθηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισµό Φαρµάκων την περίοδο 2022–2025, µόνο 42 (20%) ήταν διαθέσιµα στην Ελλάδα το 2026.

Αναθεώρηση

Οι πρακτικές των clawback και rebate πρέπει να αναθεωρηθούν δεδοµένης και της δηµοσιονοµικής απόδοσης. Η υπεράντληση δηµοσίων εσόδων που επιτρέπει την πρόωρη αποπληρωµή δηµοσίου χρέους ύψους 13 δισ., αποδεικνύει ότι υπάρχει περιθώριο, µε την απόσυρση φαρµάκων λόγω µη αναθεώρησης των clawback και rebate να αποτελεί πολιτική επιλογή. Μία πλήρης κατάργηση είναι φυσικά πρόωρη, η ρεαλιστική αναθεώρησή τους, ειδικά για ακριβές θεραπείες, κρίνεται ωστόσο απαραίτητη. Η απόσυρση σχετικών σκευασµάτων άλλωστε οδηγεί συχνά στην εισαγωγή τους από τον ΙΦΕΤ σε πολλαπλάσια τιµή.

Η εξασφάλιση των κατάλληλων θεραπειών για τους ασθενείς στη χώρα µας, οφείλει να αποτελεί προτεραιότητα κάθε κυβέρνησης και η αναθεώρηση πρακτικών που το εµποδίζουν αποτελεί ένα πρώτο βήµα προς την κανονικότητα.

Τα φάρµακα

Για κανένα από τα 4 φάρµακα που έχουν αποσυρθεί δεν υπάρχει άλλο φάρµακο στην ελληνική αγορά µε την ίδια δραστική ουσία. Τα τρία πρώτα έχουν ήδη αποσυρθεί ενώ το τέταρτο δεν θα διατίθεται από 1/1/2027. Ολα µπορούν να βρεθουν µε έκτακτη διαδικασία µέσω του ΙΦΕΤ (που τα εισάγει µε πολλαπλάσιο κόστος και όχι µαζικά)