Ιράν: «Ψέματα» οι δηλώσεις Τραμπ

Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις απέρριψαν ως «ψέματα» τις δηλώσεις του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ελέγχουν τα Στενά του Ορμούζ. Από την Τεχεράνη, η απάντηση ήταν κατηγορηματική: η στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδός βρίσκεται, όπως υποστηρίζουν, πλήρως υπό ιρανικό έλεγχο και η διέλευση πλοίων γίνεται μόνο με όρους που θέτει η Ισλαμική Δημοκρατία. Η αντιπαράθεση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς μια ανταλλαγή δηλώσεων για εσωτερική κατανάλωση, αλλά μια σύγκρουση αφηγήσεων που αγγίζει την καρδιά της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας και της ναυσιπλοΐας.

Ο εκπρόσωπος της κεντρικής στρατιωτικής διοίκησης του Ιράν, Χατάμ αλ Ανμπίγια, Ιμπραΐμ Ζολφαγκάρι, χαρακτήρισε τους αμερικανικούς ισχυρισμούς «ψέματα και κατασκευάσματα». Σε βίντεο που μετέδωσε η κρατική τηλεόραση, τόνισε πως «το Στενό του Ορμούζ βρίσκεται, όπως και στο παρελθόν, υπό την πλήρη διαχείριση και τον έλεγχο της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν» και πρόσθεσε ότι κανένα εμπορικό πλοίο ή δεξαμενόπλοιο δεν είχε και «δεν θα έχει τη δυνατότητα ασφαλούς διέλευσης» χωρίς άδεια και εποπτεία των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων. Με αυτή τη διατύπωση, η Τεχεράνη επιχειρεί να εμφανίσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ όχι ως περιστασιακό μέτρο, αλλά ως σταθερό και ενεργό πλαίσιο επιτήρησης.

Η ιρανική θέση για τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού

Σύμφωνα με τις ιρανικές ανακοινώσεις, ο έλεγχος του Ορμούζ έχει ενταθεί από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή στις 28 Φεβρουαρίου. Η Τεχεράνη φέρεται να απαιτεί από τα πλοία να λαμβάνουν άδεια και να καταβάλλουν τέλη διέλευσης πριν χρησιμοποιήσουν τη θαλάσσια οδό. Το μήνυμα είναι σαφές: τα Στενά του Ορμούζ παρουσιάζονται ως πέρασμα που λειτουργεί υπό συγκεκριμένους κανόνες, τους οποίους το Ιράν δηλώνει αποφασισμένο να επιβάλει. Καθώς πρόκειται για ζωτικό ενεργειακό δίαυλο, κάθε αμφισβήτηση ή περιορισμός στην κίνηση μετατρέπεται αμέσως σε ζήτημα διεθνούς ανησυχίας, με πιθανές επιπτώσεις στη ναυτιλία, στο εμπόριο και στις τιμές της ενέργειας.

Από την άλλη πλευρά, ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να απαντήσει μέσω του Truth Social, υιοθετώντας απόλυτους τόνους. Δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «έχουν τον απόλυτο έλεγχο του Στενού του Ορμούζ» και πρόσθεσε: «ΠΙΣΤΕΥΩ ΟΤΙ ΘΑ ΤΟ ΔΙΑΤΗΡΗΣΟΥΜΕ!». Ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τη ρητορική του περιγράφοντας τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό ως «ΤΟΙΧΟΣ ΑΠΟ ΑΤΣΑΛΙ», υποστηρίζοντας ότι το Ιράν «δεν μπορεί να κάνει τίποτα γι’ αυτό». Η διατύπωση αυτή δεν στοχεύει μόνο στην προβολή ισχύος, αλλά και στη δημιουργία της εικόνας ότι οι γραμμές θαλάσσιας κυκλοφορίας παραμένουν, παρά την ένταση, υπό αμερικανικό έλεγχο και προστασία.

Ωστόσο, η ιρανική πλευρά δεν περιορίστηκε σε μία μόνο απάντηση. Την Πέμπτη, ο επικεφαλής της παραστρατιωτικής δύναμης «Μπασίτζ» επανέλαβε ότι τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται υπό ιρανική διαχείριση. Ο Χοσεΐν Ταΐμπ, σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση, δήλωσε: «Σήμερα, βλέπετε ότι το Στενό του Ορμούζ βρίσκεται υπό τη διαχείριση και τον έλεγχο της Ισλαμικής Δημοκρατίας, και η χώρα μας συνεχίζει την πορεία της με απόλυτη ασφάλεια». Η επιλογή των λέξεων υπογραμμίζει την επιδίωξη της Τεχεράνης να παρουσιάσει σταθερότητα στο εσωτερικό, αλλά και αποφασιστικότητα προς το εξωτερικό.

Στο διπλωματικό επίπεδο, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας, Αμπάς Αραγτσί, έκανε λόγο για «λανθασμένους υπολογισμούς» των ΗΠΑ, αποδίδοντάς τους σε αποτυχίες των μυστικών υπηρεσιών. Σε ανάρτησή του στο X, ανέφερε πως «χαρακτηριστικό παράδειγμα» ήταν «ο πόλεμος κατά του Ιράν» και ότι τώρα προκύπτει «ένας ακόμη σημαντικότερος λανθασμένος υπολογισμός σχετικά με το Στενό του Ορμούζ». Με αυτή τη δήλωση, η ιρανική πλευρά μεταφέρει την αντιπαράθεση από το επίπεδο της στρατιωτικής ισχύος στο επίπεδο της αξιοπιστίας, υπονοώντας ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει ακριβή εικόνα των συνθηκών στο πεδίο.

Παράλληλα, ο Ιρανός βουλευτής και μέλος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας, Μπεχνάμ Σαεντί, προχώρησε σε ακόμη πιο συγκεκριμένες τοποθετήσεις, δηλώνοντας ότι το στενό είναι κλειστό για πλοία των ΗΠΑ και του Ισραήλ. «Τα πλοία που ανήκουν στο σιωνιστικό καθεστώς δεν θα έχουν το δικαίωμα να διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, είτε σε καιρό πολέμου είτε σε καιρό ειρήνης», είπε στην κρατική τηλεόραση, προσθέτοντας ότι «θα απαγορευτεί επίσης και στα στρατιωτικά πλοία των ΗΠΑ να διέρχονται από το Στενό». Η δήλωση αυτή λειτουργεί ως πολιτικό μήνυμα αποτροπής, αλλά και ως προειδοποίηση που ενδέχεται να αυξήσει την ένταση στην περιοχή, καθώς αγγίζει ευθέως τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Στο μεταξύ, το Ιράν και το Ομάν φέρονται να βρίσκονται σε συνομιλίες για τη χάραξη νέας διαδρομής μέσω του στενού, χωρίς όμως να έχει επιτευχθεί οριστική συμφωνία. Η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι ακόμη και αν οι διαπραγματεύσεις οδηγήσουν στη δημιουργία νέας πορείας, αυτό από μόνο του δεν συνεπάγεται άνοιγμα της θαλάσσιας οδού. Αντίθετα, συνδέει κάθε εξέλιξη με την ικανοποίηση των ιρανικών αιτημάτων από τις ΗΠΑ, κρατώντας έτσι το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ ως διαπραγματευτικό μοχλό.