Ισραήλ – Λίβανος: Xωρίς πρόοδο οι συνομιλίες στη Ρώμη

Η τρίτη ημέρα των διαπραγματεύσεων στη Ρώμη μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ ολοκληρώθηκε την Πέμπτη (6/8) χωρίς ουσιαστική πρόοδο, την ώρα που το Ισραήλ συνέχιζε τις επιδρομές του στο νότιο Λίβανο. Το σκηνικό αυτό επιβεβαιώνει ότι οι συνομιλίες δεν εξελίσσονται σε πολιτικό κενό: επηρεάζονται άμεσα από τη δυναμική στο πεδίο, από εσωτερικούς πολιτικούς υπολογισμούς και από τις προτεραιότητες των διεθνών παικτών.

Στο επίκεντρο παραμένουν τα χερσαία σύνορα, οι κρατούμενοι και ο μηχανισμός επαλήθευσης για πιλοτικές ζώνες ασφαλείας—ζητήματα που αποδεικνύονται ιδιαίτερα δύσκολα, αλλά και καθοριστικά για οποιαδήποτε μελλοντική διευθέτηση.

Ο πολιτικός αναλυτής και ερευνητής Ιμπραχίμ Ρεϊχάν, μιλώντας στο «Newsroom» του Sky News Arabia, υπογράμμισε ότι η εικόνα της στασιμότητας δεν είναι απλώς αποτέλεσμα «κακής χημείας» στο τραπέζι. Αντίθετα, αντανακλά τη φύση μιας μακρόχρονης σύγκρουσης, η οποία δεν κλείνει με λίγους γύρους συναντήσεων, αλλά απαιτεί διαδικασία μεγάλης διάρκειας, με διαδοχικούς συμβιβασμούς και με έντονη επίδραση από περιφερειακούς και διεθνείς παράγοντες.

Ισραήλ – Λίβανος: Γιατί η πρόοδος παραμένει δύσκολη

Κατά τον Ρεϊχάν, οι τρέχουσες δυσκολίες είναι σχεδόν «δομικές». Η κρίση μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ δεν είναι πρόσφατη· έχει βαθιές ρίζες που φτάνουν έως το 1948, κάτι που καθιστά μη ρεαλιστική την προσδοκία για γρήγορη λύση. Τα βασικά προβλήματα—ασφάλεια, κυριαρχία, όρια, ισορροπίες ισχύος—δεν μπορούν να λυθούν ούτε με μία-δύο συναντήσεις ούτε με έναν περιορισμένο αριθμό γύρων.

Παρά τη βραδύτητα, ο αναλυτής επισημαίνει ότι από λιβανέζικης πλευράς διακρίνεται πολιτική βούληση να συνεχιστεί η διαδικασία, ακόμη κι αν δεν αποφέρει άμεσα αποτελέσματα. Η κατεύθυνση αυτή, όπως σημειώνει, συμβαδίζει με τη θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας Ζοζέφ Αούν, ο οποίος έχει τονίσει ότι οι διαπραγματεύσεις είναι εκ των πραγμάτων μακρά διαδικασία και δεν είναι δυνατόν να ικανοποιηθούν εξαρχής όλα τα αιτήματα της Βηρυτού.

Ο ίδιος ο γύρος της Ρώμης, ωστόσο, χαρακτηρίστηκε από πολλαπλές επιπλοκές. Ο Ρεϊχάν υπογραμμίζει ότι η ισραηλινή πλευρά συχνά ανεβάζει τον πήχη των απαιτήσεων και υιοθετεί πιο σκληρή στάση, εκτιμώντας ότι η στρατιωτική υπεροχή της προσφέρει πλεονεκτική θέση. Από την άλλη, ο Λίβανος επιχειρεί να διαμορφώσει ένα πλαίσιο που θα ενισχύει την κρατική κυριαρχία στο νότο και θα αποκαθιστά το κράτος ως τη μοναδική αρχή που μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια και το μέλλον των τοπικών κοινοτήτων.

Σύνορα και κρατούμενοι: Τα πιο «βαριά» κεφάλαια

Παρότι δεν υπήρξε άμεση πρόοδος, ο Ρεϊχάν εκτιμά ότι ο γύρος αυτός έφερε στο προσκήνιο νέα, πιο συγκεκριμένα ζητήματα. Πρώτο και σημαντικότερο: το θέμα των χερσαίων συνόρων, το οποίο—όπως σημειώνει—το Ισραήλ στο παρελθόν αρνούνταν να συζητήσει με την ίδια διάθεση ή σαφήνεια. Η μετατόπιση αυτή έχει σημασία, γιατί τα σύνορα δεν είναι απλώς τεχνική λεπτομέρεια· συνδέονται με την έννοια της κυριαρχίας, με την ασφάλεια και με το πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη οποιαδήποτε συμφωνία.

Επιπλέον, στην ατζέντα εντάχθηκε το ζήτημα των κρατουμένων. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, οι Λιβανέζοι κρατούμενοι κατατάσσονται σε δύο βασικές κατηγορίες: πολίτες και μαχητές που συνδέονται με τη Χεζμπολάχ. Το σημείο αυτό περιπλέκει περαιτέρω τη συζήτηση, καθώς αγγίζει ταυτόχρονα ανθρωπιστικά, πολιτικά και ζητήματα ασφάλειας. Παράλληλα, δείχνει ότι οι συνομιλίες έχουν μετακινηθεί από γενικές αρχές σε πιο εξειδικευμένες λεπτομέρειες—εκεί όπου συχνά κρίνονται όλα.

Οι ισραηλινές εκλογές και το «εκλογικό φίλτρο» της πολιτικής

Ο Ρεϊχάν θεωρεί ότι ο χρόνος διεξαγωγής των ισραηλινών εκλογών αποτελεί ίσως τον σημαντικότερο παράγοντα που επηρεάζει τη στάση του Τελ Αβίβ, ακόμη περισσότερο και από τις εξωτερικές πιέσεις. Κατά την ανάλυσή του, η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου αντιμετωπίζει το λιβανέζικο ζήτημα όχι μόνο ως στρατηγικό ή στρατιωτικό μέτωπο, αλλά και ως θέμα που μπορεί να διαμορφώσει το εσωτερικό πολιτικό κλίμα και τη συμμετοχή των ψηφοφόρων.

Αυτό μεταφράζεται σε μειωμένη προθυμία για παραχωρήσεις, ακόμη και υπό αμερικανική πίεση. Ο Ρεϊχάν εκτιμά ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δύσκολα θα επιτύχουν άμεσα ένα μεγάλο διπλωματικό άνοιγμα, καθώς η προτεραιότητά τους παραμένει το Ιράν και τα ζητήματα που συνδέονται με τα Στενά του Ορμούζ. Με άλλα λόγια, η Ουάσιγκτον πιέζει, αλλά μέσα σε ένα πλαίσιο όπου άλλοι φάκελοι θεωρούνται πιο επείγοντες.

Μηχανισμός επαλήθευσης: Η Ιταλία ως πιθανό «τρίτο μέρος»

Σχετικά με τον μηχανισμό επαλήθευσης των πιλοτικών ζωνών ασφαλείας, ο Ρεϊχάν εξηγεί ότι το Ισραήλ απέρριψε ορισμένες προτεινόμενες επιλογές. Παράλληλα, πολιτικές πηγές αναφέρουν ότι οι ΗΠΑ δεν επιθυμούν να αναλάβουν οι ίδιες ρόλο δύναμης επαλήθευσης, προτιμώντας να παραμείνουν εγγυητές και υποστηρικτές μιας συμφωνίας χωρίς να φέρουν το πολιτικό κόστος πιθανής αποτυχίας.

Σε αυτό το κενό εμφανίζεται η Ιταλία ως επικρατέστερη επιλογή, αξιοποιώντας την παρουσία της στην UNIFIL. Ο Ρεϊχάν σημειώνει ότι οι ισραηλινές επιφυλάξεις απέναντι στην Ιταλία είναι μικρότερες σε σύγκριση με τη Γαλλία, κάτι που αυξάνει τις πιθανότητες να αναλάβει η Ρώμη πιο ενεργό ρόλο. Για να αποκτήσει, ωστόσο, η ρύθμιση διεθνή νομιμοποίηση και να διασφαλιστεί η ουδετερότητα, θα απαιτηθεί απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

«Διαπραγμάτευση υπό τα πυρά» και το εσωτερικό μέτωπο του Λιβάνου

Ο Ρεϊχάν συνδέει τη συνέχιση των ισραηλινών επιχειρήσεων με μια ευρύτερη στρατηγική του Νετανιάχου μετά τις 7 Οκτωβρίου, την οποία περιγράφει ως «διαπραγμάτευση υπό τα πυρά». Το γεγονός ότι οι επιδρομές δεν σταμάτησαν ούτε σε προηγούμενες φάσεις επαφών δείχνει—σύμφωνα με την εκτίμησή του—ότι το Ισραήλ επιδιώκει να συνδυάζει στρατιωτική πίεση και διπλωματία, κρατώντας ανοικτά και τα δύο εργαλεία.

Στο εσωτερικό του Λιβάνου, ο ίδιος αναφέρει ότι ο διάλογος μεταξύ της Προεδρίας και της Χεζμπολάχ βρίσκεται σε στασιμότητα. Παρ’ όλα αυτά, ο Πρόεδρος Ζοζέφ Αούν δεν κλείνει την πόρτα στον διάλογο, υπό την προϋπόθεση ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα οδηγεί σε αποκλειστικό έλεγχο των όπλων από το κράτος και σε ενίσχυση των θεσμών. Ο Ρεϊχάν καταλήγει ότι ο πρόεδρος δεν πρόκειται να συμμετάσχει σε μια διαδικασία χωρίς μετρήσιμα αποτελέσματα, τα οποία θα ενδυναμώνουν την κρατική εξουσία και θα βελτιώνουν τη διεθνή θέση της χώρας.