Κρήτη: Παράταση μέτρων για την ευλογιά αιγοπροβάτων

Παρατείνονται τα άμεσα, προληπτικά μέτρα για την προστασία της κτηνοτροφίας της Κρήτης από την ευλογιά αιγοπροβάτων για το διάστημα 7 έως 20 Αυγούστου, με στόχο να διατηρηθεί το νησί «ελεύθερο» από τη νόσο. Η απόφαση αυτή δεν είναι τυπική διαδικασία: η ευλογιά αιγοπροβάτων χαρακτηρίζεται από υψηλή μεταδοτικότητα, ενώ ο ιός μπορεί να επιβιώσει στο περιβάλλον έως και έξι μήνες. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και χωρίς επιβεβαιωμένα περιστατικά στην Κρήτη, η αυστηρή εφαρμογή κανόνων βιοασφάλειας και ο έλεγχος των μετακινήσεων παραμένουν κρίσιμα για τη θωράκιση του ζωικού κεφαλαίου.

Η Περιφέρεια Κρήτης, με ανακοίνωση προς τον αγροκτηνοτροφικό κόσμο και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, επισημαίνει ότι η παράταση των μέτρων συνδέεται άμεσα με την αύξηση κρουσμάτων στην ηπειρωτική Ελλάδα και τον υπαρκτό κίνδυνο εισαγωγής της νόσου μέσω μετακινήσεων ζώων, οχημάτων, εξοπλισμού ή ανθρώπων που επισκέπτονται εκτροφές. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η πρόληψη είναι η αποτελεσματικότερη γραμμή άμυνας: περιορισμοί στις μετακινήσεις, απολυμάνσεις, καραντίνα και αυστηρή ιχνηλασιμότητα.

Παράταση μέτρων από 7 έως 20 Αυγούστου

Τα μέτρα ισχύουν από Παρασκευή 07-08-2026 έως και Πέμπτη 20-08-2026 και αφορούν τόσο τις μετακινήσεις ζώων όσο και την καθημερινή λειτουργία εκτροφών, σφαγείων, τυροκομείων και μεταφορικών δραστηριοτήτων. Η λογική είναι απλή: μειώνουμε κάθε πιθανό «μονοπάτι» μετάδοσης, ειδικά σε ένα νησί με έντονη κτηνοτροφική δραστηριότητα και αλληλεξάρτηση παραγωγών και επιχειρήσεων.

Α. Μετακινήσεις αιγοπροβάτων και υποχρεώσεις κατά τη μεταφορά

Η μετακίνηση ζώων αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για την ευλογιά αιγοπροβάτων. Για αυτό, οι κανόνες είναι συγκεκριμένοι και απαιτούν συνέπεια από όλους:

– Οι μετακινήσεις αιγοπροβάτων για άμεση σφαγή επιτρέπονται εντός της Περιφέρειας Κρήτης, με απαρέγκλιτη τήρηση όλων των απαιτούμενων μέτρων βιοασφάλειας.
– Οι μετακινήσεις για αναπαραγωγή περιορίζονται εντός της εκάστοτε Περιφερειακής Ενότητας. Με απλά λόγια, οι μετακινήσεις αυτές γίνονται μόνο «ανά Περιφερειακή Ενότητα», και πάντα με αυστηρά μέτρα βιοασφάλειας.
– Οι μετακινήσεις προς θερινό βοσκότοπο (αλλαγή βοσκοτόπου) εξακολουθούν να επιτρέπονται τόσο εντός όσο και εκτός της εκάστοτε Περιφερειακής Ενότητας, αλλά πάντα εντός Κρήτης.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον χώρο προορισμού: η εγκατάσταση πρέπει να έχει καθαριστεί και απολυμανθεί πριν την είσοδο των ζώων, ενώ τα αιγοπρόβατα οφείλουν να παραμείνουν σε καραντίνα για 30 ημέρες. Πρόκειται για ένα κρίσιμο «φίλτρο» που μειώνει τον κίνδυνο να εισέλθει σιωπηρά η νόσος σε μια υγιή εκτροφή.

Παράλληλα, όλες οι μετακινήσεις πρέπει να πραγματοποιούνται με υγειονομικά πιστοποιητικά μετακίνησης, ενώ τα οχήματα μεταφοράς οφείλουν να είναι πιστοποιημένα κατάλληλα και απολυμασμένα πριν από τη φόρτωση.

Επιπλέον, εξακολουθεί να απαγορεύεται η είσοδος αιγοπροβάτων στη νήσο Κρήτη από εκτροφές της υπόλοιπης Ελλάδας, ώστε να μειωθεί δραστικά ο κίνδυνος εισαγωγής της ευλογιάς αιγοπροβάτων από περιοχές με αυξημένα κρούσματα.

Τέλος, είναι υποχρεωτική η χορήγηση βεβαίωσης καθαριότητας–απολύμανσης του οχήματος από τα σφαγεία. Η βεβαίωση αυτή θα ζητείται στον τόπο προορισμού, κατά την είσοδο του οχήματος σε εκτροφή για φόρτωση, αλλά και κατά τους ελέγχους από τις αρμόδιες αρχές.

Β. Μέτρα βιοασφάλειας στις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις

Στο επίπεδο της εκτροφής, η πρόληψη βασίζεται σε καθημερινές πρακτικές που, όταν εφαρμόζονται συστηματικά, λειτουργούν ως «τείχος» απέναντι στην ευλογιά αιγοπροβάτων. Οι ιδιοκτήτες εκμεταλλεύσεων καλούνται να τηρούν αυστηρά:

– Περίφραξη των εγκαταστάσεων, ώστε να αποτρέπεται η ανεξέλεγκτη είσοδος/έξοδος ζώων.
– Απολύμανση στις εισόδους/εξόδους οχημάτων με απολυμαντική τάφρο ή τάπητα και κατάλληλο βιοκτόνο.
– Περιορισμό επισκέψεων: απαγορεύεται η είσοδος άσχετων ατόμων και οχημάτων. Όταν η είσοδος είναι αναγκαία, απαιτούνται μέτρα όπως ποδονάρια και φόρμες.
– Χώρο απομόνωσης/καραντίνας για νεοεισερχόμενα ή ύποπτα ζώα, πλήρως διαχωρισμένο από το υπόλοιπο κοπάδι.
– Έλεγχο προέλευσης ζωοτροφών, με σαφή αποφυγή προμηθειών από απαγορευμένες ζώνες.
– Υγιεινή προσωπικού, με ξεχωριστό ρουχισμό και υποδήματα που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά εντός της εκτροφής.
– Μυοκτονία και απεντόμωση σε τακτική βάση, καθώς και απομάκρυνση εστιών ρύπανσης και λιμναζόντων υδάτων.
– Καθημερινό έλεγχο των ζώων και άμεση ενημέρωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών με την παραμικρή υποψία συμπτωμάτων.
– Απαγόρευση δανεισμού εργαλείων, ζώων ή προσωπικού μεταξύ διαφορετικών εκτροφών.

Γ. Οδηγίες για επιχειρήσεις και επαγγελματίες της αλυσίδας παραγωγής

Η αποτελεσματική άμυνα απέναντι στην ευλογιά αιγοπροβάτων δεν σταματά στην εκτροφή. Η ευθύνη μοιράζεται σε όλη την αλυσίδα:

1) Σφαγεία
Απαιτείται επαγρύπνηση για ύποπτα περιστατικά, άμεση ενημέρωση της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας, ενίσχυση των μέτρων βιοασφάλειας (απολυμαντικές τάφροι, σχολαστικοί καθαρισμοί) και παραλαβή ζώων μόνο με πλήρη συνοδευτικά έγγραφα και σήμανση.

2) Τυροκομεία – εγκαταστάσεις γάλακτος
Η παραλαβή γάλακτος πρέπει να γίνεται μόνο από εκτροφές χωρίς περιοριστικά μέτρα ευλογιάς (και σε καθεστώς Μ4 για τον μελιταίο πυρετό). Επίσης, απαιτείται αυστηρή απολύμανση των βυτιοφόρων, ιδιαίτερα στους τροχούς, πριν την είσοδο και πριν την έξοδο από κάθε εκτροφή, με τήρηση σχετικού αρχείου.

3) Εμπόριο ζωοτροφών και μεταφορείς
Τα οχήματα απολυμαίνονται κατά την άφιξη και την αναχώρηση από εγκαταστάσεις, ενώ συνιστάται πλύσιμο των ελαστικών από χώματα πριν την απολύμανση. Οι οδηγοί/μεταφορείς πρέπει να χρησιμοποιούν φόρμα και ποδονάρια μιας χρήσης, τα οποία καταστρέφονται επιτόπου μετά τη φόρτωση/εκφόρτωση. Επιχειρήσεις που διακινούν ζωοτροφές φυτικής προέλευσης από Βουλγαρία και Ρουμανία οφείλουν να ενημερώνουν τη Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης & Κτηνιατρικής της Π.Ε. τους δύο ημέρες πριν τη μεταφορά.

Ρόλος ιδιωτών κτηνιάτρων και κτηνιάτρων εκτροφής

Οι κτηνίατροι αποτελούν τον βασικό μηχανισμό έγκαιρου εντοπισμού ύποπτων περιστατικών. Καλούνται σε αυξημένη επαγρύπνηση για την αναγνώριση πιθανών κρουσμάτων ευλογιάς αιγοπροβάτων και την άμεση ενημέρωση των αρμόδιων αρχών. Παράλληλα, απαιτείται αυστηρή χρήση μέσων ατομικής προστασίας (ΜΑΠ) και επιμελής απολύμανση οχημάτων κατά τις επισκέψεις σε εκτροφές.