Μελέτης Ηλίας: «Η εξουσία τρελαίνει τον άνθρωπο, τον διαβρώνει, πολλοί γονείς παρασυρόμαστε από την άσκηση της»

Ο Μελέτης Ηλίας παραχώρησε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη στο περιοδικό ΟΚ! και στον δημοσιογράφο Αστέρη Κασιμάτη, με αφορμή την καλλιτεχνική του σύμπραξη με τη Λένα Παπαληγούρα το φετινό καλοκαίρι. Μέσα από μια συζήτηση που δεν έμεινε μόνο στα επαγγελματικά, ο αγαπημένος πρωταγωνιστής άνοιξε ένα πιο προσωπικό, ανθρώπινο κεφάλαιο: το πώς η εξουσία μπορεί να επηρεάσει τον χαρακτήρα, να αλλοιώσει συμπεριφορές και να δοκιμάσει τις ισορροπίες, όχι μόνο στην κοινωνία, αλλά και μέσα στο ίδιο το σπίτι.

Με λόγο άμεσο και χωρίς διάθεση ωραιοποίησης, ο Μελέτης Ηλίας στάθηκε ιδιαίτερα στη δύναμη που ασκεί η εξουσία πάνω στον άνθρωπο και στο πόσο εύκολα μπορεί να μετατραπεί από εργαλείο οργάνωσης σε μηχανισμό επιβολής. Παράλληλα, μίλησε για την καθημερινή «εξουσία» που, θέλοντας και μη, ασκείται στην οικογένεια, ειδικά όταν υπάρχουν ανήλικα παιδιά, και για το πώς ένας γονιός μπορεί να παρασυρθεί χωρίς να το καταλάβει.

Η εξουσία τρελαίνει: πώς διαβρώνει τον άνθρωπο

Στο ερώτημα αν η εξουσία αλλάζει τον χαρακτήρα ή απλώς αποκαλύπτει αυτό που ήδη υπάρχει, ο Μελέτης Ηλίας ήταν ξεκάθαρος: κατά τη γνώμη του, η εξουσία «διαβρώνει». Δεν την αντιμετωπίζει ως κάτι ουδέτερο ή απλώς διοικητικό, αλλά ως μια κατάσταση που μπορεί να σε παρασύρει, να σε «τρελάνει», να σε βγάλει εκτός μέτρου, αν δεν υπάρχει επίγνωση και αυτοέλεγχος.

Η ουσία όσων λέει συνοψίζεται σε μια κρίσιμη ανάγκη: η εξουσία πρέπει να διαχειρίζεται σοφά. Και όχι μόνο από εκείνον που την κατέχει, αλλά και από το σύστημα γύρω του. Όπως σημειώνει, είναι σημαντικό να αλλάζει χέρια, ώστε αυτός που έχει τον απόλυτο έλεγχο να μην ξεχνά ότι κάποια στιγμή θα χρειαστεί να τον χάσει. Η φράση αυτή κουβαλά μια ολόκληρη φιλοσοφία: η εξουσία χωρίς όρια, χωρίς ανατροφοδότηση, χωρίς «φρένα», γίνεται επικίνδυνη, γιατί δημιουργεί την ψευδαίσθηση μονιμότητας και αλάθητου.

Με απλά λόγια, δεν είναι μόνο το τι κάνεις με την εξουσία. Είναι και το πόσο συνειδητοποιείς ότι η εξουσία δεν σου ανήκει για πάντα, ούτε σε ορίζει ως άνθρωπο. Αν τη δεις ως δικαίωμα να επιβάλλεσαι, τότε σε μεταμορφώνει. Αν τη δεις ως ευθύνη, τότε μπορεί να λειτουργήσει πιο δημιουργικά.

Η εξουσία στην οικογένεια: αναπόφευκτη, αλλά όχι ανεξέλεγκτη

Όταν η κουβέντα περνά από τη δημόσια σφαίρα στην καθημερινότητα, ο Μελέτης Ηλίας δεν προσποιείται ότι η οικογένεια είναι ένας χώρος χωρίς ιεραρχίες. Αντιθέτως, παραδέχεται πως «εκ των πραγμάτων υπάρχει εξουσία». Ειδικά όταν μιλάμε για γονείς και ανήλικα παιδιά, η ανάγκη καθοδήγησης είναι πραγματική: οι γονείς καλούνται να βάλουν όρια, να προσφέρουν πλαίσιο, να πάρουν αποφάσεις, να προστατεύσουν.

Όμως εδώ έρχεται η λεπτή ισορροπία: άλλο η καθοδήγηση και άλλο η επιβολή. Όπως επισημαίνει, χρειάζεται διάλογος, ώστε να επικρατεί «το πιο λογικό». Και μαζί με τον διάλογο, χρειάζεται και ευελιξία: να μην έχεις παρωπίδες, να μην είσαι απόλυτος, να ακούς τον άλλον, να καταλαβαίνεις τον αντίλογο.

Η οικογένεια, στην καλύτερη εκδοχή της, δεν είναι πεδίο μάχης όπου κερδίζει όποιος φωνάζει περισσότερο ή έχει «τελευταίο λόγο». Είναι ένας χώρος συνύπαρξης, όπου το ζητούμενο είναι να βρεθούν έξυπνοι τρόποι ώστε να είναι όλοι όσο γίνεται πιο ισορροπημένοι και, τελικά, πιο ευχαριστημένοι. Γιατί, όπως προειδοποιεί ο ίδιος, αν δεν γίνει αυτό, ο γονιός κινδυνεύει να μετατραπεί σε «οικογενειάρχη–τύραννο».

Όταν ο γονιός παρασύρεται από την άσκηση εξουσίας

Σε μια από τις πιο ειλικρινείς στιγμές της συνέντευξης, ο Μελέτης Ηλίας παραδέχεται ότι έχει συμβεί και στον ίδιο να επιβάλει τη δική του «εξουσία» στα παιδιά του. Και όχι μία φορά. Αυτό που κάνει τη δήλωσή του να ξεχωρίζει, όμως, είναι ότι δεν το παρουσιάζει ως κάτι ηρωικό ή δικαιολογημένο. Το παρουσιάζει ως μια ανθρώπινη παγίδα, στην οποία πέφτουν πολλοί.

«Πολλοί γονείς παρασυρόμαστε από την άσκηση εξουσίας και ξεφεύγουμε, χωρίς να το καταλαβαίνουμε», σημειώνει. Πρόκειται για μια διαπίστωση που αγγίζει την καθημερινή ζωή: η κούραση, το άγχος, οι υποχρεώσεις, η ανάγκη να «τρέξει» το σπίτι, οδηγούν συχνά σε βιαστικές αποφάσεις και σκληρούς τόνους. Εκεί, όπως λέει, χρειάζεται να κάνεις βήματα πίσω.

Το να κάνεις πίσω δεν σημαίνει ότι παραιτείσαι από τον ρόλο σου. Σημαίνει ότι θυμάσαι ποιος είναι απέναντί σου: άνθρωποι μικρότεροι σε ηλικία, αλλά με έντονο ενθουσιασμό, ανάγκες, απορίες και προσωπικότητα. Σημαίνει επίσης ότι ακούς πραγματικά και λαμβάνεις υπόψη και τον έτερο γονέα, ώστε οι αποφάσεις να μην γίνονται πεδίο ανταγωνισμού, αλλά κοινό έδαφος.

Συμπέρασμα: η εξουσία θέλει μέτρο, επίγνωση και διάλογο

Ο Μελέτης Ηλίας, μέσα από τη συνέντευξή του, φωτίζει κάτι που όλοι αναγνωρίζουμε αλλά δεν λέμε πάντα δυνατά: η εξουσία μπορεί να σε αλλάξει, να σε διαβρώσει και να σε παρασύρει, είτε βρίσκεσαι σε μια δημόσια θέση είτε μέσα στην ίδια σου την οικογένεια. Το αντίδοτο, όπως προκύπτει από τα λόγια του, είναι η σοφή διαχείριση, η εναλλαγή, το μέτρο και η διαρκής επίγνωση ότι κανείς δεν πρέπει να μένει ανεξέλεγκτος — ούτε απέναντι στους άλλους ούτε απέναντι στον ίδιο του τον εαυτό.

Και ειδικά στο σπίτι, όπου η εξουσία συχνά ντύνεται με τον μανδύα της «φροντίδας», η πρόκληση είναι να μη γίνει συνήθεια η επιβολή. Να υπάρχουν όρια, αλλά και διάλογος. Να υπάρχει καθοδήγηση, αλλά και ακρόαση. Γιατί όταν η εξουσία χάνει το μέτρο της, τότε δεν οργανώνει τη ζωή· την πιέζει.