Τα δύο μέτωπα στην οικονομία: Οι μειώσεις φόρων και η μάχη κατά της ακρίβειας

Η αναζωπύρωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή κρατά «αναμμένη» την κρίση στη διεθνή αγορά ενέργειας και, μαζί της, τις τιμές των καυσίμων σε υψηλά επίπεδα. Το αποτέλεσμα είναι άμεσο και ορατό: αυξημένο κόστος μετακίνησης, μεταφορικά που ακριβαίνουν την εφοδιαστική αλυσίδα και πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς στην Ελλάδα και διεθνώς. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και σχεδιάζει τις επόμενες κινήσεις της οικονομικής πολιτικής, ώστε να περιοριστούν οι νέοι κλυδωνισμοί που μπορεί να φέρει μια παρατεταμένη ένταση ή κλιμάκωση στο μέτωπο του Ιράν.

Ο κεντρικός στόχος παραμένει διπλός: αφενός να αναχαιτιστούν πιθανά νέα κύματα ακρίβειας τους επόμενους μήνες μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων στην αγορά, αφετέρου να απορροφηθεί μέρος της πίεσης που προκαλούν οι υψηλές τιμές ενέργειας στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις μέσω μειώσεων φόρων και ελαφρύνσεων. Πρόκειται για δύο παράλληλες «γραμμές άμυνας» που, όπως όλα δείχνουν, θα κορυφωθούν με ανακοινώσεις στις αρχές Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο της ΔΕΘ.

Ήδη ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε επιδότηση 10 λεπτών ανά λίτρο στο πετρέλαιο κίνησης για τον Αύγουστο, μια κίνηση που λειτουργεί ως άμεσο «φρένο» στην επιβάρυνση της αντλίας. Την ίδια στιγμή, στο τραπέζι βρίσκονται τα σενάρια για το πακέτο της ΔΕΘ, όπου θα αποτυπωθεί ο βασικός σχεδιασμός για τις μειώσεις φόρων και τις ελαφρύνσεις της επόμενης περιόδου.

Μειώσεις φόρων και ελαφρύνσεις: Η δεύτερη γραμμή άμυνας στην οικονομία

Η δεύτερη (παράλληλη) γραμμή άμυνας απέναντι στην ακρίβεια βασίζεται στις μειώσεις φόρων και στις ελαφρύνσεις για τη μεγάλη πλειοψηφία των συνεπών φορολογούμενων. Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, οι αποφάσεις αναμένεται να «κλειδώσουν» στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου, μέσα από συσκέψεις του οικονομικού επιτελείου με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Στόχος είναι οι τελικές ανακοινώσεις να γίνουν την πρώτη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου στη ΔΕΘ, δίνοντας σαφή εικόνα για το μείγμα πολιτικής που θα εφαρμοστεί σε ένα περιβάλλον αυξημένων εξωτερικών κινδύνων.

Τα σενάρια που εξετάζονται περιλαμβάνουν μειώσεις φόρων με έμφαση στη μεσαία τάξη και στους συνεπείς φορολογούμενους, ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στους ελεύθερους επαγγελματίες. Σε πρόσφατες δηλώσεις του, ο πρωθυπουργός προανήγγειλε ότι οι επόμενες παρεμβάσεις θα έχουν ως βασικό αποδέκτη τη μεσαία τάξη, αφήνοντας να φανεί ότι οι ελαφρύνσεις θα είναι στοχευμένες και όχι οριζόντιες, ώστε να έχουν μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.

Παράλληλα, στο πακέτο αναμένεται να περιλαμβάνονται ενισχύσεις προς ευάλωτες ομάδες, όπως οι χαμηλοσυνταξιούχοι και οι δικαιούχοι του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος. Η λογική είναι διττή: από τη μία να επιβραβευτεί η συνέπεια και να στηριχθεί η παραγωγική δραστηριότητα, από την άλλη να προστατευτούν όσοι δέχονται τη μεγαλύτερη πίεση από το κόστος ζωής.

Οι παρεμβάσεις που βρίσκονται υπό εξέταση δεν περιορίζονται μόνο σε εργαζόμενους και επαγγελματίες. Αφορούν επίσης επιχειρήσεις, ιδιοκτήτες ακινήτων, αλλά και νοικοκυριά που δοκιμάζονται από το στεγαστικό ζήτημα. Σε ένα οικονομικό περιβάλλον όπου η κατοικία παραμένει σημαντικός παράγοντας ανισορροπίας, οι σχετικές ελαφρύνσεις θεωρούνται κρίσιμες για να μειωθεί η πίεση που σωρεύεται στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Επιπλέον, στον ευρύτερο σχεδιασμό της οικονομικής πολιτικής εντάσσεται και ένα πλαίσιο νέων στόχων για τον κατώτατο μισθό, με χρονοδιάγραμμα τετραετίας από το 2027 έως το 2030. Πρόκειται για μια διάσταση που συνδέεται άμεσα με την αντοχή των εισοδημάτων απέναντι στις πληθωριστικές πιέσεις, ιδίως όταν αυτές τροφοδοτούνται από την ενέργεια.

Το μέτωπο των τιμών: Καύσιμα και ράφια σούπερ μάρκετ

Στην πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι στην ακρίβεια βρίσκονται τα καύσιμα και τα βασικά καταναλωτικά προϊόντα. Στο πεδίο των καυσίμων, η κυβερνητική θέση είναι ότι, εφόσον χρειαστεί, θα συνεχιστούν οι παρεμβάσεις με πρόσθετες επιδοτήσεις. Το σκεπτικό είναι να περιοριστεί το άμεσο κόστος για τον καταναλωτή, αλλά και να συγκρατηθούν οι δευτερογενείς ανατιμήσεις που μεταφέρονται μέσω μεταφορών και παραγωγής σε όλη την οικονομία.

Στο ευρύτερο μέτωπο των τιμών στα βασικά αγαθά, βρίσκεται σε εξέλιξη η διαμόρφωση μιας συμφωνίας ανάμεσα στην κυβέρνηση, τη βιομηχανία και τα σούπερ μάρκετ. Ήδη βιομηχανίες έχουν ξεκινήσει να αποστέλλουν στην Ανεξάρτητη Αρχή Εποπτείας της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή κωδικούς προϊόντων με μειώσεις τιμών από 5% έως και πάνω από 20%. Η διαδικασία αναμένεται να συνεχιστεί έως το τέλος Αυγούστου και να συμπληρωθεί από αντίστοιχες κινήσεις των σούπερ μάρκετ, ώστε από τις αρχές Σεπτεμβρίου οι μειώσεις να αρχίσουν να αποτυπώνονται στα ράφια.

Ετοιμότητα και ευρωπαϊκή διάσταση

Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση δηλώνει σε επιφυλακή για παρεμβάσεις και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, εφόσον η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή κλιμακωθεί περαιτέρω και εντείνει την ενεργειακή κρίση. Η επιδίωξη είναι να υπάρξουν έκτακτα ευρωπαϊκά μέτρα στήριξης, τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά στις εθνικές πολιτικές, ειδικά όταν οι πιέσεις προέρχονται από εξωτερικούς, γεωπολιτικούς παράγοντες.

Συνολικά, η στρατηγική της κυβέρνησης διαμορφώνεται σε δύο αλληλοσυμπληρούμενα επίπεδα: άμεσες παρεμβάσεις για να συγκρατηθούν τιμές σε καύσιμα και βασικά αγαθά, και ένα πιο δομικό πακέτο μειώσεων φόρων και ελαφρύνσεων που θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα εισοδημάτων και οικονομίας. Σε μια περίοδο όπου η διεθνής αβεβαιότητα μπορεί να μεταφραστεί γρήγορα σε νέο κύμα ακρίβειας, οι μειώσεις φόρων και οι στοχευμένες ενισχύσεις αναμένεται να αποτελέσουν το βασικό «αντίβαρο» για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, με το βλέμμα στραμμένο στις ανακοινώσεις της ΔΕΘ και στις εξελίξεις που θα καθορίσουν το ενεργειακό κόστος των επόμενων μηνών.