Διευκρινήσεις ΑΑΔΕ για τα πρόστιμα σχετικά με τους ΦΗΜ – Πότε επιβάλλονται και πότε παραγράφονται

Με νέα εγκύκλιο, η ΑΑΔΕ (Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων) προχώρησε σε σημαντικές διευκρινίσεις για το πλαίσιο κυρώσεων που αφορά τους Φορολογικούς Ηλεκτρονικούς Μηχανισμούς (ΦΗΜ). Στο επίκεντρο βρίσκονται τα πρόστιμα που επιβάλλονται όταν δεν υποβάλλεται δήλωση απόκτησης, μεταβολής ή παύσης χρήσης ΦΗΜ, όταν η δήλωση υποβάλλεται εκπρόθεσμα, αλλά και όταν δεν τηρούνται σωστά οι υποχρεώσεις διαφύλαξης των ίδιων των μηχανισμών, των φορολογικών μνημών και των αρχείων που αυτοί παράγουν.

Η εγκύκλιος έρχεται να ξεκαθαρίσει κάτι που στην πράξη δημιουργούσε συχνά αμφιβολίες: πότε θεωρείται ότι τελείται η παράβαση και μέχρι πότε έχει δικαίωμα η φορολογική διοίκηση να επιβάλει τα αντίστοιχα πρόστιμα. Οι διευκρινίσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος της παράβασης, το χρονικό διάστημα κατά το οποίο αυτή τελέστηκε, αλλά και με βάση το αν ο υπόχρεος τηρεί απλογραφικό ή διπλογραφικό λογιστικό σύστημα. Με απλά λόγια, η ΑΑΔΕ επιχειρεί να δώσει ένα πιο «καθαρό» και προβλέψιμο πλαίσιο, ώστε επιχειρήσεις και επαγγελματίες να γνωρίζουν ακριβώς τι ισχύει και να αποφεύγονται παρερμηνείες.

Τι προβλέπει η εγκύκλιος της ΑΑΔΕ για τα πρόστιμα σχετικά με τους ΦΗΜ

Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην εγκύκλιο, για παράβαση μη υποβολής δήλωσης ΦΗΜ που τελέστηκε από 1.1.2011 έως 31.12.2013, επιβάλλεται πρόστιμο ανά αδήλωτο φορολογικό μηχανισμό. Το ύψος του προστίμου ανέρχεται σε 600 ευρώ για όσους τηρούν απλογραφικό λογιστικό σύστημα και σε 900 ευρώ για όσους τηρούν διπλογραφικό. Για την ίδια περίοδο προβλέπεται, ωστόσο, δυνατότητα συμβιβασμού με καταβολή του 1/3 του ποσού, γεγονός που μπορεί να μειώσει σημαντικά το τελικό βάρος για την επιχείρηση, εφόσον κινηθεί έγκαιρα και με τον σωστό τρόπο.

Για παράβαση μη υποβολής δήλωσης από 1.1.2014 έως 31.12.2025, η εγκύκλιος διατηρεί τα ίδια ποσά (600 ευρώ για απλογραφικό και 900 ευρώ για διπλογραφικό) και πάλι ανά αδήλωτο ΦΗΜ. Η κρίσιμη διαφορά είναι ότι για αυτή την περίοδο δεν προβλέπεται δυνατότητα συμβιβασμού στο 1/3, κάτι που πρακτικά σημαίνει αυξημένο κίνδυνο υψηλότερης τελικής επιβάρυνσης.

Παράλληλα, αποσαφηνίζεται ότι για παραβάσεις μη υποβολής δήλωσης που τελέστηκαν από 1.1.2016 έως 15.9.2024, εφαρμόζεται διαφορετική κλίμακα: το πρόστιμο μειώνεται στα 100 ευρώ ανά δήλωση, ανεξάρτητα από τον αριθμό των ΦΗΜ που αφορά η δήλωση. Εδώ υπάρχει και μια ακόμη σημαντική λεπτομέρεια: το πρόστιμο ισχύει με τον ίδιο τρόπο για όλες τις επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως του αν τηρούν απλογραφικό ή διπλογραφικό λογιστικό σύστημα, και χωρίς δυνατότητα συμβιβασμού.

Από 16.9.2024 και έπειτα, για την ίδια παράβαση (μη υποβολή δήλωσης), το πρόστιμο αυξάνεται σε 500 ευρώ ανά δήλωση, επίσης όχι ανά ΦΗΜ. Η μεταβολή αυτή αποτυπώνει μια πιο αυστηρή προσέγγιση για τις νεότερες παραβάσεις, με στόχο την ενίσχυση της συμμόρφωσης και την καλύτερη παρακολούθηση των φορολογικών μηχανισμών.

Εκπρόθεσμη υποβολή δήλωσης ΦΗΜ: Πώς υπολογίζεται το πρόστιμο

Η εγκύκλιος προβλέπει ξεκάθαρα πρόστιμα και για την εκπρόθεσμη υποβολή δήλωσης ΦΗΜ. Συγκεκριμένα, για περιπτώσεις έως και 15.9.2024, το πρόστιμο ορίζεται σε 100 ευρώ, ενώ για παραβάσεις μετά την ημερομηνία αυτή διαμορφώνεται σε 500 ευρώ. Και στις δύο περιπτώσεις, τα πρόστιμα επιβάλλονται ανά δήλωση και όχι ανά αριθμό ΦΗΜ, στοιχείο που έχει πρακτική σημασία για επιχειρήσεις με περισσότερους από έναν μηχανισμούς.

Χρόνος τέλεσης και παραγραφή: Γιατί έχουν σημασία

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει η ΑΑΔΕ στον προσδιορισμό του χρόνου τέλεσης της παράβασης και, κατ’ επέκταση, στον χρόνο παραγραφής του δικαιώματος της φορολογικής διοίκησης να επιβάλει τα πρόστιμα. Η συγκεκριμένη διευκρίνιση είναι κρίσιμη, διότι στην πράξη καθορίζει αν μια υπόθεση «είναι ακόμη ανοιχτή» για έλεγχο και καταλογισμό ή αν έχει παρέλθει το χρονικό διάστημα εντός του οποίου μπορεί να κινηθεί η διοίκηση.

Με την εγκύκλιο, οι φορολογούμενοι αποκτούν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το πώς εφαρμόζεται το πλαίσιο κυρώσεων στην πράξη, τι ενεργοποιεί την παράβαση χρονικά και πώς συνδέεται αυτό με το δικαίωμα επιβολής προστίμων. Αυτό βοηθά τόσο στην πρόληψη λαθών όσο και στη σωστή διαχείριση περιπτώσεων που ενδεχομένως αφορούν παλαιότερες περιόδους.

Πού μπορείτε να απευθυνθείτε για διευκρινίσεις

Για περαιτέρω πληροφορίες και καθοδήγηση, η ΑΑΔΕ παραπέμπει τους φορολογούμενους στο my1521, είτε τηλεφωνικά καλώντας στο 1521 είτε ψηφιακά μέσω της σχετικής πλατφόρμας. Σε θέματα όπως οι δηλώσεις ΦΗΜ, τα πρόστιμα, οι προθεσμίες και η παραγραφή, η έγκαιρη ενημέρωση μπορεί να αποτρέψει περιττές επιβαρύνσεις και να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να διατηρούν πλήρη φορολογική συμμόρφωση.

Συνολικά, οι νέες διευκρινίσεις της ΑΑΔΕ για τους ΦΗΜ αποσαφηνίζουν τα πρόστιμα, τις χρονικές περιόδους εφαρμογής τους και το πλαίσιο παραγραφής, ώστε να περιοριστούν οι ασάφειες και να υπάρχει ενιαία αντιμετώπιση. Για κάθε επιχείρηση που χρησιμοποιεί ΦΗΜ, η σωστή και έγκαιρη υποβολή των δηλώσεων, καθώς και η τήρηση των υποχρεώσεων διαφύλαξης, παραμένουν ο πιο ασφαλής δρόμος για να αποφευχθούν κυρώσεις και δυσάρεστες εκπλήξεις στο μέλλον.