Τι προβλέπει η συμφωνία για τον αφοπλισμό της Χαμάς

Η Χαμάς επιβεβαίωσε σήμερα, Παρασκευή (31/7), τη σύναψη συμφωνίας για τον αφοπλισμό της στη Λωρίδα της Γάζας, όπως προβλέπεται στη δεύτερη φάση της εκεχειρίας μεταξύ του παλαιστινιακού ισλαμιστικού κινήματος και του Ισραήλ. Το ζήτημα του αφοπλισμού βρίσκεται στον πυρήνα του ειρηνευτικού πλαισίου που προωθείται από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς συνδέεται άμεσα με την αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων, τη μελλοντική ασφάλεια στη Γάζα και τη δημιουργία μηχανισμών διεθνούς επιτήρησης.

Μετά από εβδομάδες διαπραγματεύσεων στην Αίγυπτο, η συμφωνία παρουσιάζεται ως το επόμενο μεγάλο βήμα έπειτα από την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης της εκεχειρίας, η οποία έκλεισε τον Ιανουάριο. Κατά την πρώτη φάση απελευθερώθηκαν οι εναπομείναντες Ισραηλινοί όμηροι που κρατούνταν στη Γάζα μετά την αρπαγή τους στις 7 Οκτωβρίου 2023, κατά τη διάρκεια της πρωτοφανούς επίθεσης της Χαμάς εναντίον του Ισραήλ, με αντάλλαγμα την απελευθέρωση Παλαιστίνιων κρατούμενων από ισραηλινές φυλακές.

Ο Γκάζι Χάμαντ, μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας της Χαμάς, δήλωσε στο AFP ότι το κίνημα προχώρησε σε «υποχωρήσεις για το καλό του λαού μας και της Λωρίδας της Γάζας, προκειμένου να τον σώσει από τον θάνατο και τον εκτοπισμό». Η δήλωση αυτή αποτυπώνει το πλαίσιο μέσα στο οποίο επιχειρεί να παρουσιάσει η Χαμάς τη συμφωνία: ως μια πολιτικά δύσκολη επιλογή που, όμως, αποσκοπεί στη σταθεροποίηση και στην αποσυμπίεση της ανθρωπιστικής τραγωδίας.

Συμφωνία για τον αφοπλισμό της Χαμάς: τι περιλαμβάνει η δεύτερη φάση

Σύμφωνα με τη Χαμάς, η δεύτερη φάση της εκεχειρίας περιλαμβάνει «τη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Λωρίδα της Γάζας». Η αποχώρηση αυτή συνδέεται με τον αφοπλισμό του παλαιστινιακού κινήματος, σε μια διαδικασία που –όπως υποστηρίζει η Χαμάς– δεν θα περιλαμβάνει άμεση εμπλοκή του Ισραήλ, καθώς και με την ανάπτυξη διεθνούς δύναμης για τη σταθεροποίηση.

Ο Χάμαντ χαρακτήρισε το πλαίσιο «ολοκληρωμένο», επιμένοντας ότι τα επιμέρους στοιχεία του πρέπει να παραμείνουν αλληλένδετα: απόσυρση, αφοπλισμός, αποθήκευση οπλισμού, μηχανισμοί επιτήρησης και νέο σχήμα ασφάλειας. Παράλληλα, επισήμανε ότι η διαδικασία δεν αφορά μόνο τη Χαμάς, αλλά θα πρέπει να επεκταθεί και σε άλλες ένοπλες ομάδες στη Γάζα, οι οποίες επίσης θα πρέπει να διαλυθούν.

Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ τόνισε ότι η συμφωνία προβλέπει «τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και οποιασδήποτε άλλης ένοπλης ομάδας στη Γάζα», τοποθετώντας την αποστρατιωτικοποίηση ως προϋπόθεση για την επόμενη ημέρα στον παλαιστινιακό θύλακα.

Ποιος αναλαμβάνει την εφαρμογή και την επιτήρηση

Κεντρικό ρόλο στην εφαρμογή της συμφωνίας αναμένεται να έχει το Συμβούλιο της Ειρήνης, ο θεσμός που ίδρυσε ο Τραμπ με στόχο τη διαχείριση της μετάβασης, της ασφάλειας και της ανοικοδόμησης. Σύμφωνα με τη Χαμάς, η Εθνική Επιτροπή για τη Διακυβέρνηση της Γάζας –μια ομάδα Παλαιστίνιων τεχνοκρατών που έχει οριστεί από το Συμβούλιο της Ειρήνης– θα είναι η μόνη αρμόδια για την απογραφή των όπλων και την αποθήκευσή τους.

«Το Ισραήλ δεν θα επέμβει στο ζήτημα του αφοπλισμού. Η Εθνική Επιτροπή είναι το μόνο όργανο που θα αναλάβει το έργο αυτό», υπογράμμισε ο Χάμαντ, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη η διαδικασία να μην εμφανιστεί ως επιβολή από το Ισραήλ αλλά ως οργανωμένη μετάβαση υπό διεθνή «ομπρέλα». Παράλληλα, αξιωματούχος της Χαμάς σημείωσε ότι το κίνημα στηρίζεται στους μεσολαβητές και στο Συμβούλιο της Ειρήνης προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το Ισραήλ θα τηρήσει τις δεσμεύσεις του.

Ωστόσο, από ισραηλινής πλευράς, τα μηνύματα παραμένουν σκληρά. Πολιτική πηγή από το Ισραήλ δήλωσε στο AFP ότι «δεν θα υπάρξει καμία ισραηλινή απόσυρση από την “κίτρινη γραμμή” στη Λωρίδα της Γάζας για όσο διάστημα η Χαμάς δεν έχει αφοπλιστεί πλήρως και η Γάζα δεν έχει αποστρατιωτικοποιηθεί εντελώς». Η «κίτρινη γραμμή» είναι η ονομασία που χρησιμοποιεί το Ισραήλ για τη γραμμή που οριοθετεί τη ζώνη που ελέγχει η Χαμάς και εκείνη που ελέγχει ο ισραηλινός στρατός.

Μετά την απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων, προβλέπεται η ενεργοποίηση της Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης, μιας νεοσύστατης δομής που στοχεύει στη συγκέντρωση πολυεθνικών στρατευμάτων υπό την αιγίδα του Συμβουλίου της Ειρήνης. Όπως δήλωσε ο Τραμπ, η δύναμη αυτή θα συνεργαστεί «με μια νέα παλαιστινιακή αστυνομική δύναμη» ώστε να εγγυηθεί την ασφάλεια στη Γάζα.

Τι ακολουθεί: χρονοδιάγραμμα, λεπτομέρειες και «κόκκινες γραμμές»

Η Χαμάς ανέφερε ότι θα συζητήσει τις λεπτομέρειες εφαρμογής με τους μεσολαβητές (Αίγυπτος, ΗΠΑ, Κατάρ, Τουρκία) και ότι θα συμφωνηθεί χρονοδιάγραμμα, το οποίο –κατά την εκτίμησή της– θα χρειαστεί τουλάχιστον δύο εβδομάδες. Συνάντηση των μεσολαβητών αναμένεται να πραγματοποιηθεί σύντομα στο Κάιρο.

«Πρέπει να συμφωνήσουμε πάνω σε κάθε λεπτομέρεια: στον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμοστεί η συμφωνία, στη στιγμή που θα εφαρμοστεί και στους μηχανισμούς που θα επιτρέψουν την εφαρμογή της», εξήγησε ο Χάμαντ. Ταυτόχρονα, έστειλε μήνυμα αμοιβαιότητας και προειδοποίησης: «Η συμφωνία περιέχει μια σαφή διάταξη που ορίζει ότι το Ισραήλ πρέπει να δεσμευθεί ότι θα σέβεται και θα εφαρμόζει τις υποχρεώσεις του. Εάν το Ισραήλ δεν εφαρμόσει τη συμφωνία, ούτε εμείς θα το κάνουμε».

Στην ίδια γραμμή, ο Νικολάι Μλαντένοφ, επικεφαλής του Συμβουλίου της Ειρήνης, δήλωσε ότι η εφαρμογή και η επαλήθευση πρέπει «να είναι πραγματικές», υπογραμμίζοντας πως η απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων οφείλει να προχωρήσει «σε συνδυασμό με τον αφοπλισμό». Με άλλα λόγια, το στοίχημα δεν είναι μόνο η υπογραφή ή η πολιτική ανακοίνωση, αλλά η πρακτική αλληλουχία ενεργειών και η αξιοπιστία των εγγυήσεων.

Η εικόνα στη Γάζα: εκεχειρία με συνεχιζόμενα πλήγματα και ανθρωπιστική κρίση

Παρά την έναρξη της εκεχειρίας τον Οκτώβριο του 2025, το Ισραήλ εξακολουθεί –σύμφωνα με τις αναφορές– να εξαπολύει σχεδόν καθημερινά πλήγματα εναντίον του παλαιστινιακού θύλακα, του οποίου ελέγχει το 60%. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι ζουν σε σκηνές, καθώς μεγάλα τμήματα της Γάζας έχουν ισοπεδωθεί έπειτα από δύο χρόνια πολέμου, με τον πληθυσμό να παραμένει εγκλωβισμένος σε βαθιά ανθρωπιστική κρίση.

Σύμφωνα με το παλαιστινιακό υπουργείο Υγείας, τουλάχιστον 1.124 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί μετά την έναρξη της εκεχειρίας. Την ίδια περίοδο, το Ισραήλ έχει ανακοινώσει τον θάνατο πέντε στρατιωτικών του καθώς και ενός συμβασιούχου.

Η συμφωνία για τον αφοπλισμό της Χαμάς, λοιπόν, δεν παρουσιάζεται απλώς ως ένα τεχνικό στάδιο διαχείρισης οπλισμού. Εμφανίζεται ως ο κρίσιμος «μεντεσές» που θα καθορίσει αν η δεύτερη φάση της εκεχειρίας μπορεί να ξεκλειδώσει αποχώρηση δυνάμεων, διεθνή επιτήρηση, νέο σχήμα ασφάλειας και –το σημαντικότερο– χώρο για ανοικοδόμηση και ανακούφιση των αμάχων. Αν οι δεσμεύσεις τηρηθούν εκατέρωθεν και αν οι μηχανισμοί επαλήθευσης λειτουργήσουν στην πράξη, ο αφοπλισμός μπορεί να αποτελέσει το σημείο καμπής. Αν όχι, κινδυνεύει να μετατραπεί σε ακόμη ένα πεδίο σύγκρουσης για το ποιος θα κάνει πρώτος το επόμενο βήμα.