Ινστιτούτο Τσίπρα: Εννέα ερωτήματα για τη «μεγαλύτερη σύμβαση cloud στην ιστορία του ελληνικού Δημοσίου»

Εννέα ερωτήματα θέτει το Ινστιτούτο Αλέξη Τσίπρα (ΙΝΑΤ) για τη «μεγαλύτερη σύμβαση υπολογιστικού νέφους στην ιστορία του ελληνικού Δημοσίου» που ετοιμάζει η κυβέρνηση.

Όπως επισημαίνει, με το Ταμείο Ανάκαμψης να ολοκληρώνεται, η χρηματοδότηση του έργου «μεταφέρεται πλέον στους εθνικούς πόρους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Το Δημόσιο αναλαμβάνει μια νέα, μόνιμη γραμμή δαπάνης, χωρίς να αποκτά αντίστοιχο πάγιο, χωρίς δεσμευτική ρήτρα εξόδου και χωρίς δημοσιευμένη σύγκριση κόστους με εναλλακτικές λύσεις».

Το ΙΝΑΤ καταλογίζει στην κυβέρνηση ότι ουσιαστικά έχει επιλέξει τον ανάδοχο του έργου ενώ εκφράζει την ανησυχία του και για το χρονοδιάγραμμα.

«Με μια ματιά

Τι κοινό έχουν η Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση, ο Φάκελος Υγείας, η πληρωμή των συντάξεων και ορισμένα από τα πιο ευαίσθητα μητρώα του Δημοσίου; Στηρίζονται σε υπολογιστικές υποδομές που φιλοξενούνται στο Microsoft Azure.

Από την 1η Αυγούστου 2026, όμως, θα συνεχίσουν να λειτουργούν εκεί χωρίς ενεργή κεντρική σύμβαση, χωρίς συμβατικά κατοχυρωμένη υποστήριξη από τον κατασκευαστή και χωρίς σχέδιο για το πώς το Δημόσιο θα μπορούσε, εφόσον χρειαστεί, να μεταφέρει αλλού τα δεδομένα και τις εφαρμογές του.

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση θέτει σε διαβούλευση μόλις δεκαπέντε ημερών, με καταληκτική ημερομηνία την 5η Αυγούστου, τη μεγαλύτερη σύμβαση υπολογιστικού νέφους στην ιστορία του ελληνικού Δημοσίου. Μόνο που η διακήρυξη δεν ξεκινά από το ερώτημα ποια λύση είναι ασφαλέστερη, οικονομικότερη και καταλληλότερη. Έχει επιλέξει ήδη την «κατάλληλη» λύση, καθώς κατονομάζει την πλατφόρμα μέσα στο ίδιο το αντικείμενο της σύμβασης και όπως δείχνουν τα κριτήρια συμμετοχής, ουσιαστικά και τον ανάδοχο.

Πρακτικά, το Microsoft Azure που ήταν αποτέλεσμα του διαγωνισμού το 2023, σήμερα, το 2026 γίνεται προϋπόθεση συμμετοχής στον νέο «διαγωνισμό».

Τι ισχύει με τη χρηματοδότηση του έργου; Με το Ταμείο Ανάκαμψης να ολοκληρώνεται, η δαπάνη μεταφέρεται πλέον στους εθνικούς πόρους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Το Δημόσιο αναλαμβάνει μια νέα, μόνιμη γραμμή δαπάνης, χωρίς να αποκτά αντίστοιχο πάγιο, χωρίς δεσμευτική ρήτρα εξόδου και χωρίς δημοσιευμένη σύγκριση κόστους με εναλλακτικές λύσεις.

Το πιο ανησυχητικό, όμως, βρίσκεται στο χρονοδιάγραμμα. Η προηγούμενη κεντρική σύμβαση, έπειτα από εννέα τροποποιήσεις, λήγει οριστικά στις 31 Ιουλίου 2026. Η διαβούλευση της διάδοχης σύμβασης ολοκληρώνεται στις 5 Αυγούστου. Δηλαδή, το συμβατικό πλαίσιο λήγει πριν καν κλείσει η διαβούλευση για το επόμενο, αφήνοντας τις κρισιμότερες ψηφιακές λειτουργίες της χώρας χωρίς σαφή συμβατική συνέχεια.

Πώς «εγκλωβιστήκαμε» σε διαδικασίες κατεπείγοντος; Η ημερομηνία λήξης της προηγούμενης σύμβασης ήταν γνωστή από τον Ιούνιο του 2023. Η κυβέρνηση είχε στη διάθεσή της τρία χρόνια για να μεριμνήσει ώστε: i) να προκηρυχθεί εγκαίρως η διάδοχη σύμβαση, ii) να απογραφούν τα συστήματα και τα υπολογιστικά φορτία, iii) να συγκριθούν εναλλακτικές και iv) να σχεδιαστεί η δυνατότητα εξόδου.

Αντί γι’ αυτό, η κυβέρνηση φτάνει σήμερα να διαβουλεύεται μέσα σε δεκαπέντε θερινές ημέρες μια δέσμευση έως 235,5 εκατ. ευρώ, υπό την πίεση ενός κατεπείγοντος που δημιούργησε η ίδια.

Η πρότασή μας για ασφαλή απεγκλωβισμό από αυτή την ομηρία είναι σαφής: απαιτείται μια απολύτως διαφανής μεταβατική λύση, περιορισμένη σε διάρκεια και αξία, που θα διασφαλίζει τη συνέχεια των υπηρεσιών χωρίς να βαθαίνει την εξάρτηση. Το επείγον μπορεί να δικαιολογήσει μια προσωρινή γέφυρα. Δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να μονιμοποιηθεί ένα τετελεσμένο υπό τον τύπο μιας νέας διαγωνιστικής διαδικασίας.

6 ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ

1. Διπλασιασμός της δαπάνης χωρίς δημοσιευμένη τεκμηρίωση

Η ετήσια συμβατική κατανάλωση δημόσιου νέφους περνά από 23,8 εκατ. € (σύμβαση 2023, ΚτΠ→ΟΤΕ, 87,7 εκατ.) σε 51,5 εκατ. €/έτος — και σε ~77 εκατ./έτος αν ασκηθεί η προαίρεση. Η υψηλότερη πραγματική ετήσια κατανάλωση που καταγράφηκε ποτέ, με βάση τις εντολές πληρωμής, ήταν 26,9 εκατ. € (2025): το νέο πλαφόν είναι σχεδόν διπλάσιο (×1,9) από το ρεκόρ πραγματικής χρήσης, χωρίς μελέτη σκοπιμότητας, χωρίς TCO, χωρίς σύγκριση €/vCPU.

Μέτρο σύγκρισης που η ίδια η διακήρυξη αποσιωπά, υπάρχει — και δεν χρειάζεται να αναζητηθεί σε άλλον φορέα: το 2023 η ίδια αναθέτουσα αρχή, η ΚτΠ Μ.Α.Ε., για το ίδιο ακριβώς G-Cloud και τον ίδιο φορέα λειτουργίας, τη ΓΓΠΣΔΔ, αγόρασε με 15,7 εκατ. € ιδιόκτητη υποδομή 7.168 πυρήνων και 10 PB σε δύο data centers, με 3+3 χρόνια εγγύηση και συντήρηση. Το ποσό αυτό χωράει δώδεκα φορές στον προϋπολογισμό της νέας διακήρυξης, στο τέλος της οποίας το Δημόσιο δεν θα έχει κανένα πάγιο.

Δεν πρόκειται δηλαδή για δύο υπηρεσίες με διαφορετική φιλοσοφία. Είναι ο ίδιος αγοραστής, για την ίδια υποδομή, που άλλαξε μοντέλο μέσα σε τρία χρόνια — χωρίς να δημοσιεύσει τη σύγκριση που θα δικαιολογούσε την αλλαγή.

2. Από de facto σε de jure μονοπώλιο

Η λέξη «Microsoft» εμφανίζεται 38 φορές στο τεύχος, «Azure» 26· AWS, Google, Oracle, OpenStack: μηδέν. Ο πίνακας οικονομικής προσφοράς έχει μία γραμμή: «υπηρεσίες νέφους (Microsoft Azure) — 103.000.000 €». Η τεχνική υποστήριξη ορίζεται ονομαστικά ως Microsoft Unified Enterprise Support.

Ο ν.4412/2016 απαγορεύει κατ’ αρχήν την αναφορά συγκεκριμένου κατασκευαστή χωρίς «ή ισοδύναμο» — στο τεύχος η λέξη «ισοδύναμο» εμφανίζεται 21 φορές, καμία δίπλα στο «Azure».

3. Διαγωνισμός στον τύπο — απευθείας ανάθεση στην ουσία

Τα κριτήρια συμμετοχής, σωρευτικά: σύμβαση cloud στην πλατφόρμα της Microsoft, άνω των 50 εκατ. €, την πενταετία 2021-2025 — βάσει των δημοσίως διαθέσιμων στοιχείων, στην ελληνική αγορά υπάρχει ακριβώς μία, αυτή που η παρούσα «συνεχίζει»· βεβαίωση του ίδιου του κατασκευαστή ως όρος υποβολής προσφοράς· εννέα εταιρικές πιστοποιήσεις του ίδιου κατασκευαστή· «έτοιμες πλατφόρμες» που απαιτείται να λειτουργούν ήδη σε δύο φορείς του Ελληνικού Δημοσίου· μέσος κύκλος εργασιών ≈253 εκατ. €/έτος (200% του προϋπολογισμού — στο ανώτατο επιτρεπόμενο όριο του άρθρου 75 ν.4412/2016)· και ενιαία, μη υποδιαιρούμενη σύμβαση.

Και το πιο ευθύ: η διακήρυξη ζητά ονομαστικά το πρόσωπο του προηγούμενου έργου.

«…ένα εκ των ανωτέρω στελεχών (ήτοι Υπεύθυνος Έργου ή Αναπληρωτής Υπεύθυνος Έργου) θα πρέπει να έχει διατελέσει Υπεύθυνος ή Αναπληρωτής Υπεύθυνος Έργου στο έργο που επικαλείται ο υποψήφιος Ανάδοχος για την κάλυψη της απαίτησης Α1» — §2.2.6.2

Βάσει των δημοσίως διαθέσιμων στοιχείων, οι όροι αυτοί περιγράφουν έναν και μόνο δυνητικό ανάδοχο. Ανοικτός διεθνής διαγωνισμός στον τύπο· λειτουργικά, απευθείας ανάθεση με τεύχος 143 σελίδων.

Ότι γίνεται αλλιώς, το απέδειξε το ίδιο το Δημόσιο: ο αντίστοιχος διαγωνισμός της ΕΔΥΤΕ (2024) δεν ονομάτισε πάροχο, ζήτησε κύκλο εργασιών αναλογικό προς το κάθε τμήμα και έγραψε την Υποστήριξη Εξόδου ως υποχρεωτική προδιαγραφή της διακήρυξης. Το αποτέλεσμα ήταν ανταγωνιστικές προσφορές και δύο διαφορετικοί πάροχοι (AWS, Google Cloud). Το ζητούμενο άλλωστε δεν είναι να προκύψουν δύο πάροχοι, αλλά να μην είναι το αποτέλεσμα γραμμένο από πριν.

4. Τα πιο ευαίσθητα δεδομένα των πολιτών, με χαλαρότερους όρους

Στο νέφος φιλοξενούνται η Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση, ο Ατομικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας, το σύστημα πληρωμής συντάξεων, το Μητρώο Νεοπλασματικών Ασθενειών. Η γεωγραφική δέσμευση χαλαρώνει: από «Azure Ιρλανδίας» (2023) σε «οποιοδήποτε κέντρο δεδομένων εντός Ε.Ε.» — και σε παράρτημα, «εντός της Ευρώπης», διατύπωση που χωρά και εκτός Ένωσης.

Στην πράξη η μετακίνηση έχει ήδη γίνει δύο φορές. Η αρχική σύμβαση του 2023 όριζε την Ιρλανδία. Τον Ιανουάριο του 2024 τα δεδομένα μεταφέρθηκαν στην Ολλανδία, κατόπιν πρότασης του ίδιου του αναδόχου. Τον Μάιο του 2026 άνοιξε και η Γερμανία, «όποτε απαιτείται». Καμία από τις τρεις αποφάσεις δεν ανακοινώθηκε δημόσια· καταγράφηκαν σε πρακτικά επιτροπής παρακολούθησης.

Και ο λόγος είναι δομικός: το άρθρο της σύμβασης που ρυθμίζει πού βρίσκονται τα δεδομένα των πολιτών δεν είναι ρήτρα κυριαρχίας — τιτλοφορείται «Αναπροσαρμογή Τιμής». Ρητό κριτήριο για τη μετακίνησή τους είναι «η μείωση του round trip time»· το data residency αναφέρεται ως «κλπ.».

Μοναδική «εγγύηση»: το EU Data Boundary — εμπορικό πρόγραμμα της ίδιας της Microsoft, χωρίς καμία θωράκιση απέναντι στο αμερικανικό CLOUD Act. Η λέξη «κυριαρχία» δεν εμφανίζεται στη διακήρυξη ούτε μία φορά.

5. Είσοδος με 3.000+ ανθρωπομήνες — έξοδος: μηδέν

Η σύμβαση αγοράζει τουλάχιστον 3.046 εγγυημένους ανθρωπομήνες Ελλήνων μηχανικών, συν επιτόπια υποστήριξη και μόνιμα στελέχη σε ΓΓΠΣΨΔ/ΗΔΙΚΑ (≈130 θέσεις πλήρους απασχόλησης επί διετία) — όλους στραμμένους στη μετάπτωση προς το Azure. Το επιχείρημα «το Δημόσιο δεν μπορεί να στελεχώσει δική του υποδομή» καταρρίπτεται από την ίδια τη διακήρυξη: το ζήτημα δεν είναι η δυναμικότητα, είναι η κατεύθυνση.

Το ίδιο λένε και τα κριτήρια ανάθεσης: το 60% της βαθμολογίας (και έως 70%, με τις υπηρεσίες μετάπτωσης) πριμοδοτεί την ταχύτητα και την αυτοματοποίηση της εισόδου στο νέφος. Η έξοδος βαθμολογείται με 0%. Η κατανόηση του αντικειμένου: 5%.

Μηδενικές εμφανίσεις στη διακήρυξη: αντιστρεψιμότητα (0) · ρήτρα εξόδου (0) · φορητότητα δεδομένων (0) · στρατηγική εξόδου (0) · ανοικτό λογισμικό (0).

6. Η αριθμητική που δεν κλείνει

Από τα 126,6 εκατ. €, τα 103 είναι κατανάλωση Azure. Στον υπόλοιπο φάκελο των 23,6 εκατ. € πρέπει να χωρέσουν ταυτόχρονα: η υποστήριξη Microsoft Unified Enterprise (βασικό πακέτο + Mission Critical + καθορισμένη μηχανική + απόκριση κυβερνοπεριστατικών — υπηρεσίες που διεθνώς τιμολογούνται σε συνάρτηση με τον όγκο κατανάλωσης), η επιτόπια υποστήριξη, η διοίκηση έργου, οι λοιπές δαπάνες — και οι 3.046 εγγυημένοι ανθρωπομήνες.

Μόνο οι ανθρωπομήνες, στις τιμές που το ίδιο το Δημόσιο πληρώνει σε ομοειδή σύμβαση εν ισχύι (6.450–7.720 €/Α/Μ), κοστίζουν 19,6–23,5 εκατ. € — από 83% έως 100% ολόκληρου του φακέλου. Τρία ενδεχόμενα, όλα προβληματικά: είτε η υποστήριξη του κατασκευαστή θα τιμολογηθεί σχεδόν μηδενικά, είτε οι μηχανικοί θα τιμολογηθούν πολύ κάτω από την τιμή αγοράς — με ό,τι αυτό σημαίνει για ποιότητα ή για σιωπηρή επιδότηση από το αδιαφανές περιθώριο μεταπώλησης — είτε οι υπηρεσίες θα συρρικνωθούν στην πράξη. Ο προϋπολογισμός, όπως δομείται, δεν βγαίνει σε τιμές αγοράς.

Οι δύο πρώτες γραμμές είναι το ίδιο έργο, από την ίδια αναθέτουσα αρχή, για τον ίδιο φορέα λειτουργίας. Οι δύο τελευταίες δείχνουν ότι η επιλογή ιδιόκτητης υποδομής παραμένει ενεργή πρακτική στον ίδιο χώρο ευθύνης, ακόμη και τώρα.

Το κεφάλαιο «Αναμενόμενα Οφέλη» της διακήρυξης επικαλείται την «αποφυγή προκαταρκτικών επενδύσεων σε εξοπλισμό» — επένδυση που η ίδια αναθέτουσα αρχή είχε κάνει τρία χρόνια νωρίτερα για την ίδια υποδομή, και που η αδελφή υπηρεσία του ίδιου υπουργείου προκηρύσσει σήμερα εκ νέου. Τουλάχιστον το 81% της σύμβασης ρέει προς την πλατφόρμα του κατασκευαστή — τα 103 εκατ. της κατανάλωσης, πριν καν προστεθεί η δική του υποστήριξη Unified που πληρώνεται από τον υπόλοιπο φάκελο. Στην εργασία Ελλήνων μηχανικών απομένει, ρεαλιστικά, 12–16%.

Και η θεσμική αντίφαση: η διακήρυξη θεμελιώνεται ρητά «στις απαιτήσεις της Ψηφιακής Βίβλου και του ν.4727/2020» — του νόμου που ορίζει τα κυβερνητικά νέφη ως υποδομές που διαχειρίζεται το ίδιο το κράτος (η ΓΓΠΣΔΔ το G-Cloud, η ΗΔΙΚΑ το H-Cloud, άρθρα 85-87) και που επέβαλε να εγκατασταθούν εκεί, έως την 1.1.2023, όλα τα συστήματα υγείας. Στην πράξη, η «κρατική διαχείριση» έχει συρρικνωθεί σε δύο tenants πάνω στην πλατφόρμα ενός προμηθευτή, που πλέον κατονομάζεται και στο αντικείμενο του διαγωνισμού. Η κυβέρνηση επικαλείται ως θεμέλιο το ίδιο το πλαίσιο που καταστρατηγεί.

ΤΟ ΚΕΝΟ

Πώς φτάσαμε εδώ: το κατεπείγον ως μέθοδος διακυβέρνησης

Η λήξη της κεντρικής σύμβασης ήταν γνωστή με ακρίβεια ημέρας από την υπογραφή της. Ο διάδοχος έφτασε σε διαβούλευση 32 ημέρες μετά την αρχική λήξη — και το ενδιάμεσο καλύφθηκε όχι με σχεδιασμό, αλλά με αλλεπάλληλες τροποποιήσεις και προαιρέσεις της ληγμένης σύμβασης:

– 20/06/2023 — Υπογραφή κεντρικής σύμβασης cloud 87,7 εκατ. € (τριετία).

– 14/05/2026 — 8η τροποποίηση: ανοίγει και το κέντρο δεδομένων της Γερμανίας.

– 19/06/2026 — Αρχική λήξη της σύμβασης· αυθημερόν, απόφαση 3ης προαίρεσης.

– 30/06/2026 — 9η τροποποίηση — υπογράφεται την ημέρα λήξης που η ίδια ορίζει: παράταση μόνο έως 31/07/2026, υπό την αίρεση του Ταμείου Ανάκαμψης.

– 21/07/2026 — Ανοίγει η διαβούλευση του διαδόχου (2026DIAB33320).

– 31/07/2026 — Απόλυτο συμβατικό τέλος του προκατόχου. Τα συστήματα μένουν στο Azure χωρίς εν ισχύι σύμβαση-πλαίσιο.

– 05/08/2026 — Κλείνει η διαβούλευση. Ρεαλιστικός χρόνος έως την υπογραφή νέας σύμβασης: 6–12+ μήνες.

Πώς γεφυρώνεται ένα τέτοιο κενό;

Η απάντηση δόθηκε το 2022, με απευθείας ανάθεση-«γέφυρα» 5 εκατ. € στον ίδιο ανάδοχο, πληρωμένη στο 100%. Χωρίς σχέδιο εξόδου και χωρίς εναλλακτική υποδομή, κάθε καθυστέρηση — μια προδικαστική προσφυγή, μια δικαστική εμπλοκή, ακόμα και η κανονική διάρκεια αξιολόγησης — δεν επιστρέφει το Δημόσιο σε δική του υποδομή· το σπρώχνει σε νέα ανάθεση χωρίς διαγωνισμό, προς τον ίδιο πάροχο, «για να μην πέσει η Συνταγογράφηση». Έτσι το τετελεσμένο γίνεται μέθοδος διοίκησης. Και ένας υποψήφιος που σκέφτεται να προσβάλει τους όρους ξέρει από πριν τι θα του καταλογιστεί.

Και δεν πρόκειται για παράλειψη μιας μόνο πλευράς. Στο κείμενο της σύμβασης των 87,7 εκατ. η φράση «μετά τη λήξη» εμφανίζεται δέκα φορές: για ποινικές ρήτρες, για εμπιστευτικότητα, για επιστροφή εγγυήσεων, για τη ρήτρα ακεραιότητας. Καμία για τα δεδομένα ή τα φορτία. Και στη νέα διακήρυξη, οι λέξεις «μεταβατικός», «υφιστάμενος ανάδοχος», «προηγούμενος ανάδοχος» απουσιάζουν εντελώς· και οι τέσσερις φάσεις του έργου έχουν προϋπόθεση έναρξης «με την υπογραφή της Σύμβασης». Καμία επικάλυψη, καμία παραλαβή από τον προκάτοχο, καμία πρόβλεψη για το τι μεσολαβεί. Η επιχειρησιακή συνέχεια του κυβερνητικού νέφους δεν έχει σχεδιαστεί σε κανένα από τα δύο συμβατικά κείμενα.

Το αυτονόητο, τώρα: η κυβέρνηση οφείλει να καλύψει το κενό με δημοσιευμένη, προσωρινή γέφυρα ελάχιστης διάρκειας και αξίας — με προαπαιτούμενα την απογραφή των φιλοξενούμενων φορτίων, ρητούς όρους εξόδου και μηνιαία δημοσίευση κατανάλωσης — και όχι να μετατρέψει το κατεπείγον που η ίδια κατασκεύασε σε νέα πολυετή δέσμευση 235,5 εκατ. € προς τον ίδιο προμηθευτή. Το επείγον δικαιολογεί γέφυρα εβδομάδων· δεν δικαιολογεί υποθήκευση τετραετίας.

Στον κατάλογο υπηρεσιών της νέας διακήρυξης υπάρχει και μία γραμμή για «υπηρεσίες αξιοποίησης εμπορικών μεγάλων γλωσσικών μοντέλων (LLMs)». Τα κείμενα των τροποποιήσεων δείχνουν ότι η υπηρεσία τρέχει ήδη: το Azure OpenAI λειτουργεί για το ελληνικό Δημόσιο από την 1η Δεκεμβρίου 2023, σε κέντρο δεδομένων της Microsoft στη Σουηδία. Ποτέ δεν προκηρύχθηκε. Προστέθηκε στην κεντρική σύμβαση με τη δεύτερη τροποποίησή της, τον Ιανουάριο του 2024, κατ’ επίκληση του άρθρου που επιτρέπει την αλλαγή κέντρου δεδομένων: του άρθρου που ρυθμίζει τις τιμές. Στην έκτη τροποποίηση, τον Αύγουστο του 2025, αναφέρεται δεκαοκτώ φορές.

Η νέα διακήρυξη είναι επομένως η πρώτη φορά που η χρήση αυτή περνά από διαγωνιστική διαδικασία, δυόμισι χρόνια αφότου ξεκίνησε. Όροι για το αν και πώς διαβιβάζονται δεδομένα πολιτών σε εμπορικά μοντέλα εξακολουθούν να μην υπάρχουν. Ούτε πρόβλεψη για μοντέλα ανοικτών βαρών σε υποδομή του Δημοσίου.

ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ

Εννέα ερωτήματα που απαιτούν απάντηση — πριν από τις 5 Αυγούστου

Ποια μελέτη τεκμηριώνει τον διπλασιασμό της κατανάλωσης δημόσιου νέφους (από 23,8 σε 51,5 εκατ. €/έτος — και ×1,9 έναντι της υψηλότερης πραγματικής χρήσης); Πού δημοσιεύεται η σύγκριση κόστους με την ιδιόκτητη υποδομή που η ίδια η ΚτΠ Μ.Α.Ε. αγόρασε το 2023 για το ίδιο G-Cloud;

Με ποια αιτιολογία η πλατφόρμα ονοματίζεται μέσα στο αντικείμενο της σύμβασης, όταν ο ν.4412/2016 απαγορεύει κατ’ αρχήν την αναφορά συγκεκριμένου κατασκευαστή χωρίς «ή ισοδύναμο»;

Γιατί μία, ενιαία σύμβαση; Το ίδιο το τεύχος τιμολογεί σε χωριστούς πίνακες δύο ανόμοια αντικείμενα: τη μεταπώληση κατανάλωσης (103 εκατ. €, όπου ο ανάδοχος είναι δίαυλος τιμολόγησης) και τις υπηρεσίες μελέτης, μετάπτωσης και υποστήριξης (23,6 εκατ. € — το μόνο σκέλος όπου μπορούν να ανταγωνιστούν ελληνικές εταιρείες πληροφορικής). Η αιτιολογία της «ενιαίας αρχιτεκτονικής» καλύπτει την υποδομή· δεν εξηγεί γιατί η μελέτη, η μετάπτωση και το helpdesk πρέπει να ανατεθούν υποχρεωτικά στον μεταπωλητή των αδειών.

Πόσοι οικονομικοί φορείς πληρούν σωρευτικά τα κριτήρια συμμετοχής, περιλαμβανομένου του ονομαστικού όρου για τον Υπεύθυνο Έργου του προηγούμενου έργου; Αν η απάντηση είναι «ένας» — σε τι διαφέρει η διαδικασία από απευθείας ανάθεση;

Γιατί καμία ρήτρα αντιστρεψιμότητας, όταν το ίδιο το Δημόσιο την έχει ήδη επιβάλει ως υποχρεωτική προδιαγραφή διακήρυξης, και για τα δύο τμήματα, στο ίδιο ακριβώς αντικείμενο (ΕΔΥΤΕ 2024);

Παρέχει το «EU Data Boundary» ασυλία από το CLOUD Act για τον Φάκελο Υγείας και το Μητρώο Νεοπλασματικών Ασθενειών — ναι ή όχι; Γιατί το παράρτημα γράφει «εντός της Ευρώπης» ενώ το σώμα «εντός της Ε.Ε.»; Και γιατί το κέντρο δεδομένων της Γερμανίας άνοιξε ήδη, με τροποποίηση, χωρίς δημόσια αιτιολόγηση;
Πώς κλείνει ο φάκελος των 23,6 εκατ. €, όταν μόνο οι εγγυημένοι ανθρωπομήνες κοστίζουν σε τιμές αγοράς 19,6–23,5 εκατ. — πριν από την υποστήριξη Unified της Microsoft;

Αφού η σύμβαση αγοράζει ≈130 μηχανικούς πλήρους απασχόλησης επί διετία, γιατί οι ίδιοι άνθρωποι δεν μπορούν να λειτουργήσουν κρατική υποδομή; Και με ποιους όρους μπαίνουν τα εμπορικά LLMs στις κρατικές εφαρμογές, χωρίς αξιολόγηση ανοικτών μοντέλων;

Ποιο είναι το μεταβατικό σχέδιο μετά τις 31 Ιουλίου, οπότε λήγει οριστικά το συμβατικό όχημα των φιλοξενούμενων συστημάτων; Δεσμεύεται η Αναθέτουσα Αρχή ότι το κενό δεν θα καλυφθεί με νέα απευθείας ανάθεση κατά το προηγούμενο του 2022 — και, αν χρειαστεί γέφυρα, με ποια διάρκεια, ποια αξία και ποιους όρους εξόδου;

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Πολιτική απόφαση, όχι τεχνικό ζήτημα προμηθειών

Η διακήρυξη GH-CLOUD 2026 είναι απόφαση για το ποιος ελέγχει το υπολογιστικό στρώμα του κράτους — τα δεδομένα υγείας, τις συντάξεις, τα μητρώα των πολιτών. Με τη μορφή που έχει, οριστικοποιεί τη μεταβίβασή του σε έναν προμηθευτή, μέσω διαδικασίας που βάσει των δημόσιων στοιχείων χωράει έναν μόνο υποψήφιο, με εθνικούς πλέον πόρους, με την ελληνική εργασία στο 12–16% — και με πραγματικό ορίζοντα δέσμευσης που, με τις σωρευτικές παρατάσεις, προσεγγίζει την τετραετία: πέρα από τον ορίζοντα λογοδοσίας του σημερινού πολιτικού κύκλου.

Αυτό δεν είναι διαχείριση — είναι επικίνδυνη πολιτική. Η κυβέρνηση άφησε επί τρία χρόνια τη λήξη να πλησιάζει χωρίς σχέδιο, έφτασε το κράτος να μείνει χωρίς σύμβαση για τις κρισιμότερες υποδομές του, και τώρα παίζει στα ζάρια τα πιο ευαίσθητα δεδομένα των Ελλήνων πολιτών: βαθαίνει την εξάρτηση αντί να την περιορίσει, και καταστρατηγεί την Ψηφιακή Βίβλο που η ίδια θέσπισε.

Ο άλλος δρόμος δεν είναι ευχολόγιο· είναι μετρημένος με τα ίδια τα νούμερα του Δημοσίου. Ιδιόκτητες υποδομές για τα κρίσιμα δεδομένα: το 2023 η ίδια αναθέτουσα αρχή αγόρασε για το ίδιο G-Cloud 7.168 πυρήνες με εξαετή κάλυψη έναντι 15,7 εκατ. €, και η ΕΔΥΤΕ προκηρύσσει σήμερα 70,1 εκατ. € για δικά της data centers. Ανάπτυξη τεχνογνωσίας μέσα στο κράτος: με τους ίδιους ~130 μηχανικούς που αυτή η σύμβαση στρέφει αποκλειστικά προς τη μετάπτωση σε ξένη πλατφόρμα. Εμπιστοσύνη στις ικανότητες του ελληνικού και του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος, χωρίς εξαρτήσεις που δεν αντιστρέφονται.

Άμεσα: προσωρινή γέφυρα χωρίς νέα δέσμευση.

Έως τις 5 Αυγούστου: απαντήσεις στα εννέα ερωτήματα.

Η διαβούλευση πρέπει να κλείσει με απαντήσεις, όχι με τετελεσμένα.

Βαγγέλης Κανούλας, Καθηγητής Τεχνητής Νοημοσύνης, Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ, Μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΙΝΑΤ

Δώρα Κοτσακά, Ερευνήτρια, Δρ. Πολιτικής Επιστήμης, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αναπληρώτρια Συντονίστρια ΙΝΑΤ

Παναγιώτης Κρανιδιώτης, Μέλος Διοικητικού Συμβουλίου Οργανισμού Ανοιχτών Τεχνολογιών — ΕΕΛΛΑΚ · Επιστημονικός συνεργάτης ΙΝΑΤ

Ευγενία Φωτονιάτα, Συντονίστρια Επιστημονικού Συμβουλίου του ΙΝΑΤ»