Στα “σπάργανα” νέο Υπουργείο με χαρτοφυλάκιο την Έρευνα, “κλέβοντας αρμοδιότητες” από διάφορα Υπουργεία και Φορείς

Ακόμα ένας υπουργός και κάμποσοι υφυπουργοί και γενικοί γραμματείς ετοιμάζονται να προστεθούν στα 64 μέλη της κυβέρνησης, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες είναι έτοιμο το προσχέδιο για τη δημιουργία ενός νέου χαρτοφυλακίου, με αντικείμενο την ανώτατη εκπαίδευση, την έρευνα και την καινοτομία.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι το προσχέδιο θα παρουσιαστεί στον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, την ερχόμενη Τρίτη, με στόχο δύο παρεμφερείς τομείς, οι οποίοι σήμερα βρίσκονται στην ευθύνη διαφορετικών υπουργείων (στο Παιδείας η ανώτατη εκπαίδευση και στο Ανάπτυξης η έρευνα) να ενωθούν υπό μία σκέπη, ώστε να υπάρχει καλύτερος συντονισμός (τα ΑΕΙ και τα διάφορα ερευνητικά κέντρα παράγουν το μεγαλύτερο κομμάτι της έρευνας στη χώρα) με δύο φορείς που ασχολούνται με τον κρίσιμο αυτόν τομέα, τον Εθνικό Οργανισμό Έρευνας και τον Εθνικό Οργανισμό Καινοτομίας Α.Ε.

Η επεξεργασία του σχεδίου για το νέο υπουργείο έγινε από επιτροπή που συστήθηκε τον περασμένο Οκτώβριο με στόχο να διαμορφωθεί ένας ενιαίος ερευνητικός χώρος στην Ελλάδα, ο οποίος θα απολαμβάνει σταθερής χρηματοδότησης από τον προϋπολογισμό, περιορισμό της γραφειοκρατίας, συντονισμό και μηχανισμούς αξιολόγησης. Η επιτροπή αποτελείται από 8 επιστήμονες και μέλη της κυβέρνησης, όπως ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, και ο υφυπουργός Παιδείας, Νίκος Παπαϊωάννου και οι πληροφορίες αναφέρουν ότι στο νέο υπουργείο θα υπάρχουν δύο γενικές γραμματείες (Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας) με τον Εθνικό Οργανισμό Έρευνας να αναλαμβάνει τη διαχείριση των κονδυλίων και τον Εθνικό Οργανισμό Καινοτομίας Α.Ε. να αναζητά πόρους από τον ιδιωτικό τομέα.

Αντιδράσεις

Πάντως, το σχέδιο δεν αναμένεται να περάσει αβρόχοις ποσί: όπως σημειώνει η «Καθημερινή», οι πανεπιστημιακοί που μετέχουν στην επιτροπή θεωρούν ότι η συνένωση στο νέο υπουργείο έχει το πλεονέκτημα του καλύτερου συντονισμού του χαρτοφυλακίου, καθώς τώρα υπάρχουν διάσπαρτα ερευνητικά κέντρα, κυρίως στο υπουργείο Ανάπτυξης (ο μεγαλύτερος αριθμός) αλλά και σε άλλα υπουργεία (π.χ. Υγείας, Αμυνας, Αγροτικής Ανάπτυξης). Ωστόσο, τα διάφορα υπουργεία διαχειρίζονται ερευνητικά κονδύλια με κριτήριο τις δικές τους προτεραιότητες. Για παράδειγμα, το υπουργείο Υγείας έχει κονδύλια –και δη ευρωπαϊκά– που διαθέτει προς τα πανεπιστημιακά νοσοκομεία.

Επίσης, πληροφορίες αναφέρουν ότι το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης δεν μπορεί να αποκοπεί από την έρευνα σε ό,τι αφορά την τεχνητή νοημοσύνη.

Τέτοιου είδους αντίθετες, «διασπαστικές» θεωρήσεις ως προς τη διαχείριση των κονδυλίων μπορεί να προκαλέσουν πολιτικούς τριγμούς, βάζοντας εμπόδια στο εγχείρημα.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι οι οκτώ επιστήμονες της επιστροπής θέλουν να καταστεί σαφές ότι η κατανομή των κονδυλίων θα γίνει από την ηγεσία του νέου υπουργείου. «Είναι βέβαιο ότι θα δυσφορήσουν υπουργοί, καθώς θα χάσουν την εποπτεία των ερευνητικών κέντρων του χαρτοφυλακίου τους και τα κονδύλια που τα “ακολουθούν”», είπε ένας από αυτούς.

Παράλληλα εκτιμάται ότι στο πολιτικό πεδίο υπάρχουν διαφορετικές θέσεις ως προς τον χειρισμό των κονδυλίων έρευνας.

Χαρακτηριστικός είναι ο διάλογος που υπήρξε μεταξύ μέλους της επιτροπής και υπουργού σε μία από τις συναντήσεις για το θέμα.

Ο υπουργός φέρεται να υποστήριζε πως το μεγάλο βάρος πρέπει να δοθεί στην εφαρμοσμένη έρευνα, αφού «η βασική είναι, εν πολλοίς, πεταμένα λεφτά».

«Ελπίζω πως αυτή η άποψή σας δεν βασίζεται στην εμπειρία από τις έρευνες που κάνατε εσείς στον ιδιωτικό τομέα», του απάντησε ο επιστήμονας.