Καρυοφυλλιά Καραμπέτη: «Όταν διαβάζω στα social τρισάθλιες ειρωνείες εις βάρος των γυναικών, προσβάλλομαι προσωπικά, δεν μπορώ να το δεχτώ»

Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη επέστρεψε θεατρικά στον εμβληματικό ρόλο της Μήδειας και το έκανε με τον πιο εμφατικό τρόπο: μια sold out πρεμιέρα στην έναρξη της καλοκαιρινής περιοδείας της, το βράδυ της Κυριακής (5/7) στο Θέατρο Βράχων. Η συνάντηση του κοινού με το έργο του Ευριπίδη δεν είναι ποτέ «εύκολη» υπόθεση· είναι όμως μια υπενθύμιση ότι η τραγωδία δεν μιλά μόνο για το τότε, αλλά και για το τώρα. Και μέσα από αυτό το πρίσμα, η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη δεν περιορίστηκε στη σκηνική διάσταση του ρόλου: μίλησε στο ένθετο «Πρόσωπα» της εφημερίδας «Τα Νέα της Κυριακής» για το σκοτεινό παρόν που εξακολουθεί να διαμορφώνει την καθημερινότητα πολλών γυναικών—και για τις πληγές που, παρά τις κατακτήσεις, παραμένουν ανοιχτές.

Αν η Μήδεια είναι το ακραίο σημείο ενός ανθρώπου που καταρρέει, τότε η κοινωνική πραγματικότητα που περιγράφει η ηθοποιός είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο διαρκώς αναπαράγονται ανισότητες, πιέσεις και μορφές βίας. Με καθαρό λόγο και έντονη συναισθηματική φόρτιση, η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη αναδεικνύει ότι το θέμα δεν είναι θεωρητικό, ούτε αφορά λίγες «μεμονωμένες» περιπτώσεις. Είναι κάτι που διαπερνά την εργασία, την οικονομία, τις σχέσεις, την ασφάλεια—ακόμα και τον τρόπο που μιλάμε δημόσια για τις γυναίκες.

Καρυοφυλλιά Καραμπέτη: Η ανισότητα παραμένει, ακόμη και στις πιο προηγμένες κοινωνίες

Στη συνέντευξή της, η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη περιγράφει μια πραγματικότητα που μοιάζει αντιφατική: ενώ οι γυναίκες έχουν κάνει μια τεράστια διαδρομή και έχουν κερδίσει δικαιώματα μέσα από αγώνες δεκαετιών, συνεχίζουν να βιώνουν ανισότητα «παντού», όπως λέει η ίδια. Από τις επαγγελματικές ευκαιρίες μέχρι τις οικονομικές απολαβές, η «ψαλίδα» παραμένει μεγάλη σε σχέση με τους άνδρες—και δεν αφορά μόνο χώρες με χαμηλότερα επίπεδα ανάπτυξης, αλλά ακόμη και τις πιο προηγμένες κοινωνίες.

Το πιο ανησυχητικό, ωστόσο, είναι ότι η ανισότητα δεν μένει στο επίπεδο των αριθμών ή των εργασιακών συνθηκών. Πολύ συχνά μετατρέπεται σε απειλή για την ίδια τη σωματική ακεραιότητα των γυναικών. Η ηθοποιός συνδέει ευθέως το ζήτημα με την έμφυλη βία, τις γυναικοκτονίες, την κακοποίηση και τους βιασμούς, αλλά και με νεότερες, ιδιαίτερα τοξικές μορφές δημόσιου εξευτελισμού, όπως ο διαδικτυακός διασυρμός και το revenge porn. Όλα αυτά, υπογραμμίζει, συνθέτουν ένα περιβάλλον διάχυτου σεξισμού και μισογυνισμού—μιας «εκδίκησης» του ανδρικού φύλου απέναντι στη γυναίκα, ως επίδειξη δύναμης και ελέγχου πάνω στη ζωή, τη φήμη και την ίδια την ύπαρξή της.

Καρυοφυλλιά Καραμπέτη και social media: «Προσβάλλομαι προσωπικά, δεν μπορώ να το δεχτώ»

Ξεχωριστή θέση στα λεγόμενά της έχει ο τρόπος με τον οποίο ο σεξισμός εκφράζεται στα social media. Εκεί, όπου η ανωνυμία και η ευκολία του σχολιασμού συχνά απελευθερώνουν την πιο χυδαία πλευρά μιας κοινωνίας, η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη παραδέχεται ότι νιώθει την προσβολή σαν να στρέφεται εναντίον της προσωπικά. «Όταν στα social media διαβάζω σε σχόλια τρισάθλιες ειρωνείες εις βάρος των γυναικών, προσβάλλομαι προσωπικά. Δεν μπορώ να το δεχτώ», τονίζει.

Η τοποθέτησή της δεν είναι απλώς μια αντίδραση θυμού. Είναι μια στάση ευθύνης απέναντι στη δημόσια σφαίρα: όταν ο εξευτελισμός γίνεται «αστείο» και η απαξίωση «άποψη», τότε δημιουργείται μια κανονικοποίηση που ξεγλιστρά από την οθόνη και επηρεάζει την πραγματική ζωή. Η λεκτική βία, όσο κι αν εμφανίζεται ως «σχόλιο», λειτουργεί σαν πρόβα για την ανοχή στη βία—και, τελικά, σαν μηχανισμός που κρατά τις γυναίκες σε θέση απολογίας.

Η «άβυσσος» μέσα μας και η ανάγκη ελέγχου

Με αφορμή την τραγική ιστορία της Μήδειας, η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη επεκτείνει τη σκέψη της και στο σκοτεινό δυναμικό που μπορεί να κρύβει ο άνθρωπος. Μιλά για την «καταστροφή», την «άβυσσο», το «θηρίο» που εν δυνάμει υπάρχει μέσα σε όλους—και για το πόσο εύκολα μπορεί να «εκραγεί» αν δεν υπάρχει έλεγχος. Για την ίδια, το έγκλημα είναι μια αδιανόητη, ακραία πράξη. Δεν μπορεί να συλλάβει πώς ένας άνθρωπος φτάνει στο σημείο να αφαιρέσει ζωή, πόσο μάλλον «εν ψυχρώ», ούτε πώς μπορεί να συνεχίσει να ζει με αυτό, να αντέχει την εικόνα του στον καθρέφτη. Δηλώνει, με σαφήνεια, ότι ανήκει σε εκείνους που σέβονται βαθιά τη ζωή—και αυτό το αξιακό υπόβαθρο διαπερνά τον τρόπο που αντιμετωπίζει και την τέχνη και την κοινωνία.

Σχέσεις, ελευθερία και η δύναμη να διαχειρίζεσαι το τέλος

Σε ένα ακόμη επίπεδο, η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη μιλά για τη διαχείριση των συναισθημάτων και των αλλαγών μέσα στις ανθρώπινες σχέσεις. Προτείνει μια στάση κυριαρχίας πάνω στον εαυτό: να μην γίνεται κάποιος έρμαιο της ψυχής, του νου και των συναισθημάτων του, αλλά να μπορεί να λειτουργεί με λογική και προσωπική ενδυνάμωση. Οι άνθρωποι αλλάζουν, τα ζευγάρια αλλάζουν, η αγάπη μπορεί να μετατοπιστεί ή να τελειώσει—και αυτό δεν δικαιολογεί ποτέ την κατοχή, τον έλεγχο ή τη βία.

Θέτει, μάλιστα, ένα κρίσιμο σημείο: ο άνδρας οφείλει να δεχτεί ότι η γυναίκα του δεν είναι «το κορίτσι» που παντρεύτηκε κάποτε, αλλά μια ώριμη γυναίκα που μπορεί να κρίνει ότι ο γάμος δεν την καλύπτει και έχει δικαίωμα να φύγει, να διεκδικήσει την ελευθερία της, να ζήσει όπως επιθυμεί—χωρίς να κινδυνεύει γι’ αυτό. Από την άλλη, και η γυναίκα χρειάζεται την οικονομική ανεξαρτησία και τα στηρίγματα που θα της επιτρέψουν να σταθεί όρθια αν ο σύντροφός της επιλέξει να αποχωρήσει. Η ισορροπία δεν είναι εύκολη, αλλά είναι αναγκαία: διαχείριση με λογική, αξιοπρέπεια και δύναμη.

Στο τέλος, η σκέψη της ανοίγει προς το μέλλον με μια ήρεμη, ανθρώπινη αισιοδοξία: η ζωή είναι απρόβλεπτη, κάθε τέλος μπορεί να γίνει μια νέα αρχή, και αυτό που έρχεται ίσως αποδειχθεί πιο σημαντικό από αυτό που αφήνουμε πίσω.

Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, μέσα από τη Μήδεια αλλά και πέρα από αυτήν, φωτίζει μια αλήθεια που δεν χωρά ωραιοποιήσεις: οι γυναίκες συνεχίζουν να δοκιμάζονται από ανισότητες και βία, ενώ ο δημόσιος λόγος—ιδίως στα social media—συχνά τις στοχοποιεί με ειρωνεία και απαξίωση. Και ακριβώς γι’ αυτό, η φωνή της Καρυοφυλλιάς Καραμπέτη λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι ο σεβασμός δεν είναι διαπραγματεύσιμος, η ελευθερία δεν είναι προνόμιο και η αξιοπρέπεια δεν πρέπει ποτέ να γίνεται πεδίο «σχολιασμού».