Γραφείο Προϋπολογισμού Βουλής: Ανάπτυξη 1,9% το 2026 – Μεταρρυθμίσεις και δημοσιονομική σύνεση για να διατηρηθεί η δυναμική

Τη στιγμή που το διεθνές περιβάλλον γίνεται πιο ασταθές και οι πιέσεις στην ενέργεια και στις τιμές επανεμφανίζονται, το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή (ΓΠΚΒ) στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: η ελληνική οικονομία διατηρεί αντοχές, αλλά η δυναμική της δεν είναι δεδομένη.

Στην τριμηνιαία έκθεσή του, το ΓΠΚΒ υπογραμμίζει ως κρίσιμες προτεραιότητες τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, την ενίσχυση των κινήτρων για αύξηση της απασχόλησης και, κυρίως, τη συνετή αξιοποίηση του πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου. Παράλληλα, προχωρά σε οριακή αναθεώρηση της πρόβλεψης για την ανάπτυξη το 2026: το ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 1,9%, έναντι 2,0% που προέβλεπε στην έκθεση του Μαρτίου.

Η αναθεώρηση είναι μικρή, όμως η συγκυρία που την συνοδεύει δεν είναι. Σύμφωνα με το ΓΠΚΒ, ο κυρίαρχος εξωγενής κλονισμός στις αρχές του 2026 ήταν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, η οποία επιβάρυνε τις ενεργειακές αγορές και, μέσω των Στενών του Ορμούζ, συνέβαλε στην επιτάχυνση του πληθωρισμού και στην επιβράδυνση της ανάπτυξης διεθνώς και στην Ευρώπη.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η οικονομική πολιτική καλείται να ισορροπήσει: να προστατεύσει νοικοκυριά και επιχειρήσεις χωρίς να υπονομεύσει τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα.

Μεταρρυθμίσεις και δημοσιονομική σύνεση ως προϋπόθεση διατήρησης της δυναμικής

Το κεντρικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι διπλό. Από τη μία πλευρά, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να δείχνει ανθεκτικότητα και να καταγράφει θετικούς ρυθμούς, ακόμη και όταν η Ευρωζώνη κινείται πιο αργά.

Από την άλλη, οι χρόνιες διαρθρωτικές αδυναμίες δεν εξαφανίστηκαν: χαμηλή παραγωγικότητα, εξάρτηση από κλάδους χαμηλής προστιθέμενης αξίας, πιέσεις στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, καθώς και ένα στεγαστικό πρόβλημα που επηρεάζει ολοένα περισσότερο την κοινωνική συνοχή.

Σε αυτό το πλαίσιο, το ΓΠΚΒ επαναλαμβάνει μια σταθερή θέση: ο πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος πρέπει να αξιοποιείται με σύνεση και να κατευθύνεται κατά προτεραιότητα σε πολιτικές που ενισχύουν τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή δυναμική.

Με άλλα λόγια, οι παρεμβάσεις δεν πρέπει να περιορίζονται σε οριζόντια μέτρα ή μόνιμες δαπάνες που «κλειδώνουν» μελλοντικές υποχρεώσεις, αλλά να στηρίζουν την εργασία, τις επενδύσεις και την παραγωγικότητα.

Μεταξύ των προτεινόμενων παρεμβάσεων ξεχωρίζουν:

– Μείωση του κόστους της μισθωτής εργασίας, ώστε να ενισχυθούν τα κίνητρα συμμετοχής στην αγορά εργασίας.

– Φορολογικά κίνητρα για ταχύτερες αποσβέσεις επενδυτικών σχεδίων, ιδιαίτερα σε κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας και εξαγωγικού προσανατολισμού.

Το ΓΠΚΒ επισημαίνει ότι τέτοιες κινήσεις, εφόσον σχεδιαστούν σωστά και λειτουργήσουν συμπληρωματικά, μπορούν να χτυπήσουν δύο βασικές αδυναμίες μαζί: τη χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας και το παραγωγικό μοντέλο που παραμένει «βαρύ» σε δραστηριότητες χαμηλής αξίας.

Μετά το Ταμείο Ανάκαμψης: η επόμενη ημέρα των επενδύσεων

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην περίοδο μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης. Το ΓΠΚΒ προειδοποιεί ότι, όταν περιοριστεί αυτή η σημαντική πηγή χρηματοδότησης, θα χρειαστεί μεγαλύτερη προσπάθεια για την αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων, αλλά και για την προσέλκυση εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης.

Στόχος είναι οι επενδύσεις να μην «φρενάρουν» και να στραφούν αποφασιστικά προς τεχνολογίες αιχμής, καινοτομία και τομείς που αυξάνουν την εξωστρέφεια.

Στο διεθνές σκηνικό, με την ένταση στη Μέση Ανατολή να εμφανίζει σημάδια αποκλιμάκωσης, οι διεθνείς οργανισμοί συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι το 2026 θα υπάρξει επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης και το 2027 μια μερική ανάκαμψη, υπό την προϋπόθεση ότι οι αγορές ενέργειας θα ομαλοποιηθούν σχετικά γρήγορα.

Ωστόσο, η αβεβαιότητα παραμένει υψηλή, και γι’ αυτό οι δημοσιονομικές παρεμβάσεις πρέπει να είναι στοχευμένες και προσωρινές.

Ανάπτυξη και πληθωρισμός: ισχυρές επιδόσεις, αλλά επίμονες αποκλίσεις

Στο εσωτερικό, η ανάπτυξη συνεχίζει να στηρίζεται σε γνώριμους πυλώνες: ιδιωτική κατανάλωση, τουρισμό και επενδύσεις. Το πρώτο τρίμηνο του 2026, το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,0% σε ετήσια βάση, τη στιγμή που στην Ευρωζώνη ο αντίστοιχος ρυθμός ήταν μόλις 0,3%. Θετική συμβολή είχαν η ιδιωτική κατανάλωση, οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών και οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου.

Ο πληθωρισμός, όμως, παραμένει βασική εστία ανησυχίας. Τον Μάιο του 2026 ο δείκτης τιμών καταναλωτή διαμορφώθηκε στο 4,9%, αισθητά υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης (3,2%). Το ΓΠΚΒ τονίζει ότι η επιμονή αυτής της απόκλισης δεν είναι μια απλή στατιστική λεπτομέρεια: επηρεάζει την ανταγωνιστικότητα, διαβρώνει το διαθέσιμο εισόδημα και επιβαρύνει το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Θετικό στοιχείο αποτελεί η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στα τρόφιμα, που υποχώρησε στο 2,6% τον Μάιο από 4,3% τον Φεβρουάριο. Παρ’ όλα αυτά, και εδώ η Ελλάδα παραμένει πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης (1,9%).

Δημοσιονομικά: ισχυρό πρωτογενές αποτέλεσμα και ρόλος του ΦΠΑ

Στο δημοσιονομικό σκέλος, η εικόνα παρουσιάζεται βελτιωμένη. Το επίσημο ισοζύγιο της Γενικής Κυβέρνησης για το 2025 διαμορφώθηκε στα 4,29 δισ. ευρώ (1,7% του ΑΕΠ), ενώ το πρωτογενές αποτέλεσμα ανήλθε στα 12,131 δισ. ευρώ (4,9% του ΑΕΠ).

Για το τετράμηνο Ιανουαρίου–Απριλίου 2026, το Ενοποιημένο Πρωτογενές Αποτέλεσμα κατέγραψε πλεόνασμα 5,896 δισ. ευρώ (2,3% του ΑΕΠ), αυξημένο κατά 962 εκατ. ευρώ σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Κομβικό ρόλο στη βελτίωση έπαιξε η αύξηση των εσόδων από ΦΠΑ κατά 1,12 δισ. ευρώ, εξέλιξη που συνδέεται τόσο με τις αυξημένες ταξιδιωτικές εισπράξεις όσο και με την ενίσχυση της ιδιωτικής κατανάλωσης.

Ταυτόχρονα, οι δαπάνες του Κρατικού Προϋπολογισμού αυξήθηκαν κατά 2,079 δισ. ευρώ, λόγω υψηλότερων πρωτογενών δαπανών αλλά και αυξημένης δραστηριότητας στο ΠΔΕ και στο Ταμείο Ανάκαμψης.

Αγορά εργασίας και στεγαστικό: δύο μέτωπα με άμεσο κοινωνικό αποτύπωμα

Στην αγορά εργασίας, η ανεργία σημείωσε μικρή άνοδο στο 9,5% το πρώτο τρίμηνο του 2026, από 9,3% έναν χρόνο πριν, με 454 χιλιάδες ανέργους. Παράλληλα, αυξήθηκαν τόσο η συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό όσο και η απασχόληση, γεγονός που δείχνει ότι η ζήτηση για εργασία δεν απορρόφησε πλήρως τη μεγαλύτερη προσφορά.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η αύξηση της απασχόλησης προήλθε από θέσεις πλήρους απασχόλησης (+2,1%), ενώ η μερική απασχόληση μειώθηκε σημαντικά (-11%). Το ισοζύγιο ροών νέων θέσεων εργασίας ήταν θετικό κατά 54.904 θέσεις, αυξημένο κατά 3,3% σε ετήσια βάση.

Παράλληλα, το ΓΠΚΒ αναδεικνύει το στεγαστικό ως κορυφαία πολιτική προτεραιότητα. Η έλλειψη προσιτής στέγης δεν είναι μόνο κοινωνικό ζήτημα: επηρεάζει την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού, δυσκολεύει την προσέλκυση εργαζομένων σε περιοχές υψηλής ζήτησης και τελικά πλήττει την ανταγωνιστικότητα.

Η έκθεση επισημαίνει ότι το πρόβλημα δεν λύνεται αποκλειστικά με νέα οικοδομή, αλλά και με ενεργοποίηση του υφιστάμενου αποθέματος, καθώς μεγάλο μέρος κατοικιών παραμένει κενό ή αναξιοποίητο.

Οι προτάσεις περιλαμβάνουν επιτάχυνση στην επίλυση κληρονομικών και κτηματολογικών εκκρεμοτήτων, φορολογικά κίνητρα για μακροχρόνιες μισθώσεις, ρύθμιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε περιοχές υψηλής πίεσης και στήριξη ανακαινίσεων με σαφή όρο επανένταξης των ακινήτων στη μακροχρόνια αγορά.