Η Ρωσία χωρίζει την Ε.Ε. στη μέση – Ενόχληση Μακρόν και Μερτς για το «άνοιγμα» προς τον Πούτιν

Ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Φρίντριχ Μερτς επέκριναν τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το γεγονός ότι άφησαν ανοιχτό τον δρόμο για επικοινωνία με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, θέτοντας τους ηγέτες των δύο μεγαλύτερων χωρών της Ευρώπης σε τροχιά σύγκρουσης με ένα μεγάλο μέρος του υπόλοιπου μπλοκ.

Κατά τη σύνοδο κορυφής που έλαβε χώρα αργά το βράδυ στις Βρυξέλλες – και ήταν η πρώτη από το 2010 που έγινε χωρίς τον Βίκτορ Όρμπαν – ο Γάλλος πρόεδρος και ο Γερμανός καγκελάριος περιφρόνησαν τις προσπάθειες του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος ενεργεί εκ μέρους και των 27 κυβερνήσεων, να προσεγγίσει το Κρεμλίνο, σύμφωνα με πέντε διπλωμάτες και αξιωματούχους της Ε.Ε. που ενημερώθηκαν για τις συζητήσεις. Αξίζει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι άλλοι ηγέτες τάχθηκαν υπέρ του Κόστα.

Ένταση στην «καρδιά» της Ευρώπης για τη Ρωσία

Οι συγκρούσεις φέρνουν στο φως την υποβόσκουσα ένταση στην καρδιά της Ε.Ε. σχετικά με την προσέγγισή της απέναντι στη Ρωσία καθώς και για το ποιος θα πρέπει να μιλήσει εκ μέρους της Ευρώπης.

«Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να αναλάβει τον ρόλο του μεσολαβητή σε αυτές τις διαπραγματεύσεις», δήλωσε στο Politico ο πρωθυπουργός της Εσθονίας Κρίστεν Μίχαλ.

«Οι απόψεις ότι χρειάζονται εναλλακτικοί δίαυλοι ή παρασκηνιακές διπλωματικές οδοί, είναι λανθασμένες… Η Ιστορία προσφέρει μια σαφή προειδοποίηση για τις προσπάθειες επιδίωξης εναλλακτικών πλαισίων διαπραγμάτευσης με δικτάτορες».

Η Ε.Ε. συζητά εδώ και μήνες για το τι είδους επικοινωνία θα πρέπει να έχει με τον Πούτιν και ποιος θα πρέπει να ηγηθεί αυτής. Το ερώτημα αυτό έχει γίνει ακόμα πιο κρίσιμο από τότε που ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε την προσωρινή ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν και άφησε να εννοηθεί στη σύνοδο κορυφής της G7 νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι η προσοχή του στρέφεται ξανά στην Ουκρανία.

Ο προσωπάρχης του Κόστα, Πέδρο Λουρτιέ, επικοινώνησε δύο φορές με αξιωματούχους στη Μόσχα τις τελευταίες εβδομάδες, δήλωσαν πέντε αξιωματούχοι στο Politico. Με τις προσπάθειες που ηγούνται οι ΗΠΑ για τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία να φαίνονται αδιέξοδες, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχουν διχαστεί ως προς το πόση προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στη διπλωματία έναντι της βοήθειας προς την Ουκρανία για να κερδίσει στο πεδίο της μάχης.

Δύο βασικά στρατόπεδα

Η συζήτηση το βράδυ της Πέμπτης για τη Ρωσία και την Ουκρανία αποκάλυψε την εμφάνιση δύο κύριων στρατοπέδων.

Ειδικότερα, Μακρόν και Μερτς υποστηρίζουν ότι δεν είναι ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για συνομιλίες με τον Πούτιν και, όταν έρθει αυτή η στιγμή, η «Ε3» της Γαλλίας, της Γερμανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου θα πρέπει να αναλάβει ηγετικό ρόλο.

«Νομίζω ότι ο [Γάλλος] πρόεδρος έβαλε τα πράγματα στη θέση τους», δήλωσε Γάλλος κυβερνητικός αξιωματούχος, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ο Μακρόν παρουσίασε τα επιχειρήματά του στον Κόστα κατά τη διάρκεια της συνόδου.

Άλλοι ηγέτες — «ένας τεράστιος αριθμός», σύμφωνα με αξιωματούχο από χώρα της Ε.Ε. — έχουν την αντίθετη γνώμη, λέγοντας ότι το ζήτημα αφορά την Ε.Ε. και υποστηρίζοντας τον Κόστα.

«Το πρώτο ερώτημα είναι αν ο Πούτιν θέλει να διαπραγματευτεί. Μέχρι τότε… κανείς άλλος εκτός από τον Κόστα δεν μπορεί να εκπροσωπήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βεβέρ στο Politico κατά την αποχώρησή του από τις συνομιλίες. «Εάν [ο Πούτιν] δείξει προθυμία να διαπραγματευτεί, τότε πιστεύω ότι θα πρέπει να αποφασίσουμε ξανά πώς πρέπει να προχωρήσουμε».

Σε όλους τους αξιωματούχους και τους διπλωμάτες δόθηκε ανωνυμία για να μιλήσουν για τις συζητήσεις κεκλεισμένων των θυρών.

Πολλά προβληματικά σημεία

Η σύνοδος κορυφής της Πέμπτης το βράδυ αποκάλυψε αρκετά προβληματικά σημεία: Εκτός από το χάσμα μεταξύ Κόστα και «E3», η Ιταλία και η Πολωνία (που αποτελούν μια άτυπη «E5») ήταν απογοητευμένες από τον αποκλεισμό τους από τις αρχικές συνομιλίες μεταξύ της E3 και του Ζελένσκι πριν από τη σύνοδο κορυφής, δήλωσαν στο Politico δύο από τους αξιωματούχους.

Το μήνυμα του Μερτς προς τους υπόλοιπους Ευρωπαίους ηγέτες ήταν ότι ενώ ο Κόστα εκπροσωπεί την Ε.Ε., δεν θα έπρεπε να ενεργεί ως μεσολαβητής, σύμφωνα με έναν διπλωμάτη από μια μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα, ο οποίος ενημερώθηκε για τη συζήτηση.

Αν και ο Μερτς ήθελε να αποφύγει μια ανοιχτή σύγκρουση με τον Κόστα γύρω από το τραπέζι της συνόδου κορυφής, του το ξεκαθάρισε «με άλλους τρόπους», σύμφωνα με τον διπλωμάτη.

Σύμφωνα με τον διπλωμάτη, η στάση του Κόστα ήταν «εξαιρετικά αντιεπαγγελματική» επειδή απέκρυψε την έκταση των επαφών του με τη Ρωσία, κάτι που έγινε σαφές μόνο μέσω δημοσιευμάτων σε ΜΜΕ την Τετάρτη.

Κάποιες χώρες ήταν «έξαλλες» για το γεγονός ότι η ευρωπαϊκή πλευρά προσέγγιζε τη Ρωσία, σύμφωνα με έναν διπλωμάτη που ασχολείται με το θέμα. Αρκετοί ηγέτες έμαθαν για τις τηλεφωνικές επικοινωνίες μόνο αφού εμφανίστηκαν στα μέσα ενημέρωσης και θύμωσαν γι’ αυτό, δήλωσαν άλλοι τρεις διπλωμάτες.

Η ομάδα του Κόστα δήλωσε ότι οι εν λόγω επαφές «είχαν τον απλό στόχο της δημιουργίας ενός διαύλου επικοινωνίας, προκειμένου, όταν έρθει η ώρα, να υπάρχει ένας διπλωματικό μονοπάτι προσέγγισης με τη Ρωσία για την υπεράσπιση των συμφερόντων της Ε.Ε.», προσθέτοντας ότι οι συνομιλίες ήταν «σύντομες» και όχι ιδιαίτερα ουσιαστικές.

Το υπουργικό συμβούλιο του Κόστα ενημέρωσε τη Γερμανία, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο καθώς και την Κομισιόν πριν από τις τηλεφωνικές κλήσεις, δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες. Τρεις άλλοι διπλωμάτες, ωστόσο, δήλωσαν ότι το Βερολίνο δεν είχε ειδοποιηθεί.

Συνομιλίες στο Βερολίνο την Τετάρτη

Προκειμένου να λειτουργήσουν οι συνομιλίες με τη Μόσχα, «χρειάζεται να έχουμε ένα σύστημα εντολών και ενημέρωσης», δήλωσε ένας άλλος διπλωμάτης της Ε.Ε.

Ο Λουρτιέ απευθύνθηκε στους πρέσβεις των 27 κυβερνήσεων της Ε.Ε. την Τετάρτη, όταν δημοσιοποιήθηκε η είδηση για τις τηλεφωνικές κλήσεις, η οποία μεταδόθηκε για πρώτη φορά από το Bloomberg.

Και ενώ παραπονέθηκε ότι οι εν λόγω πληροφορίες είχαν διαρρεύσει στα μέσα ενημέρωσης, δικαιολόγησε τις συνομιλίες λέγοντας ότι ακολούθησαν ένα άμεσο αίτημα του Ζελένσκι προς την Ευρώπη να συμμετάσχει στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με έναν άλλο διπλωμάτη.

«Χρειαζόμαστε μια προσέγγιση που να δίνει τη δυνατότητα να αναλάβουμε δράση», δήλωσε ένας Γερμανός ανώτερος αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι κάτι τέτοιο θα λειτουργούσε με την «όσο το δυνατόν πιο στενή και έμπιστη συμμετοχή των άλλων Ευρωπαίων εταίρων», καθώς και από τον στενό συντονισμό με το Κίεβο και την Ουάσιγκτον.

Η Πολωνία και η Ιταλία έχουν επίσης ασκήσει πιέσεις για να έχουν ρόλο στις συνομιλίες. Ο Μερτς φιλοξενεί τον Μακρόν και τους πρωθυπουργούς του Ηνωμένου Βασιλείου, της Πολωνίας και της Ιταλίας στο Βερολίνο την Τετάρτη, για συζητήσεις που, σύμφωνα με διπλωμάτες, πιθανότατα θα περιλαμβάνουν το ζήτημα του διαλόγου με τη Ρωσία.