Έλληνες επιστήμονες πίσω από το νέο χάπι που μειώνει κατά 30% τους καρκινικούς όγκους

Ένα νέο «έξυπνο» φάρμακο που εμποδίζει τα καρκινικά κύτταρα να κρύβονται από το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να συρρικνώσει όγκους κατά τουλάχιστον 30% σε έξι από τις πιο συχνές μορφές καρκίνου, σύμφωνα με πρώιμα αποτελέσματα κλινικής δοκιμής.

Παρότι η ανοσοθεραπεία έχει βελτιώσει σημαντικά τα ποσοστά επιβίωσης πολλών ασθενών, η αποτελεσματικότητά της συχνά μειώνεται όταν τα καρκινικά κύτταρα καταφέρνουν να «κρύβονται» από το ανοσοποιητικό σύστημα και στη συνέχεια εξαπλώνονται.

Ερευνητές στην Οξφόρδη ανέπτυξαν το πειραματικό φάρμακο GRWD5769, το οποίο έχει σχεδιαστεί ώστε να αποκαλύπτει τα καρκινικά κύτταρα στο ανοσοποιητικό σύστημα, επιτρέποντας στις ανοσοθεραπείες να τα εντοπίζουν και να τα καταστρέφουν.

Στη δοκιμή, που πραγματοποιήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, την Ισπανία και την Αυστραλία, 83 ασθενείς με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, της ουροδόχου κύστης, του ήπατος, του παχέος εντέρου, του πνεύμονα και της κεφαλής και τραχήλου έλαβαν το νέο φάρμακο σε συνδυασμό με την ανοσοθεραπεία Cemiplimab.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής το The Christie NHS Foundation Trust, διαπίστωσαν ότι οι όγκοι συρρικνώθηκαν σε 26 ασθενείς.

Από αυτούς, οι 15 παρουσίασαν μείωση του όγκου κατά τουλάχιστον 30%.

Όλοι οι συμμετέχοντες είχαν ήδη αποτύχει να ανταποκριθούν σε προηγούμενες θεραπείες και οι περισσότεροι δεν διέθεταν άλλες θεραπευτικές επιλογές όταν εντάχθηκαν στη μελέτη. Η ανοσοθεραπεία είτε δεν είχε λειτουργήσει ποτέ είτε είχε σταματήσει να είναι αποτελεσματική.

Πώς λειτουργεί το φάρμακο

Το GRWD5769 αφαιρεί ουσιαστικά τον «μανδύα αορατότητας» των καρκινικών κυττάρων, επιτρέποντας στα Τ-λεμφοκύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος να τα αναγνωρίσουν και να τα καταστρέψουν.

Τα καρκινικά κύτταρα καταφέρνουν να αποφεύγουν την ανοσολογική επίθεση τροποποιώντας ένα ένζυμο που ονομάζεται ERAP1. Το νέο φάρμακο αναστέλλει τη δράση αυτού του ενζύμου, καθιστώντας και πάλι ορατά τα καρκινικά κύτταρα στα Τ-κύτταρα.

Ενθαρρυντικά αποτελέσματα

Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της American Society of Clinical Oncology στο Σικάγο.

Το φάρμακο έδειξε αποτελεσματικότητα και στους έξι τύπους καρκίνου που μελετήθηκαν.

Η εξέλιξη της νόσου παρέμεινε σταθερή για τουλάχιστον έξι μήνες σε:

• 18% των ασθενών με καρκίνο τραχήλου μήτρας,
• 32% των ασθενών με καρκίνο ήπατος,
• 36% των ασθενών με καρκίνο ουροδόχου κύστης,
• 38% των ασθενών με καρκίνο κεφαλής και τραχήλου,
• 51% των ασθενών με καρκίνο παχέος εντέρου,
• 55% των ασθενών με καρκίνο πνεύμονα.

Η επικεφαλής ερευνήτρια, Fiona Thistlethwaite, χαρακτήρισε τα αποτελέσματα «εντυπωσιακά», ιδιαίτερα επειδή το φάρμακο χορηγείται σε μορφή χαπιού που μπορεί να λαμβάνεται στο σπίτι και παρουσίασε ελάχιστες παρενέργειες.

Η ίδια τόνισε ότι απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες πριν το φάρμακο φτάσει στην κλινική πράξη, ωστόσο η αποτελεσματικότητά του σε πολλούς διαφορετικούς και δύσκολα αντιμετωπίσιμους καρκίνους δημιουργεί σημαντική αισιοδοξία.

Η ελληνική συμμετοχή στο πρωτοποριακό φάρμακο

Ο κύριος ερευνητής της δοκιμής (αυτός που ηγήθηκε της δοκιμής) είναι ελληνικής καταγωγής. Λέγεται Στέφαν Συμεωνίδης και είναι σύμβουλος ιατρικός ογκολόγος στο Κέντρο Καρκίνου του Εδιμβούργου και καθηγητής πειραματικής ιατρικής του καρκίνου στο Ινστιτούτο Γενετικής και Καρκίνου του University of Edinburgh. Η έρευνά του επικεντρώνεται κυρίως στην ανοσοθεραπεία και την ανάπτυξη νέων αντικαρκινικών φαρμάκων και κλινικών δοκιμών.

Σε δηλώσεις του στην Guardian περιέγραψε τα πρώτα αποτελέσματα ως «συναρπαστικά» πριν προσθέσει ότι «είναι φανταστικό που καταφέραμε να φέρουμε αυτή την πολλά υποσχόμενη νέα προσέγγιση ανοσοθεραπείας σε κλινικές δοκιμές και να δούμε τους ασθενείς μας να ωφελούνται».

Μεταξύ των ερευνητών ήταν και η ογκολόγος Ιφιγένεια Κοράκη, από το IUCT Oncopole (Institut Universitaire du Cancer de Toulouse).