Ιράν – ΗΠΑ: Οικονομική ασφυξία και γεωπολιτικό «μπρα ντε φερ» – Το στοίχημα της Τεχεράνης ότι «θα λυγίσει πρώτος ο Τραμπ»

Η ναυτική πολιορκία των Ηνωμένων Πολιτειών σφίγγει τον κλοιό γύρω από το Ιράν, προκαλώντας σοβαρούς τριγμούς στην οικονομία του. Ωστόσο, η Τεχεράνη φαίνεται να αντέχει – και ίσως να υπολογίζει ότι η Ουάσινγκτον δεν θα αντέξει την πίεση για πολύ.

Οικονομική ασφυξία από τον ναυτικό αποκλεισμό

Η επιβολή ναυτικού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ έχει πλήξει καίρια τις βασικές οικονομικές «αρτηρίες» του Ιράν, οδηγώντας τη χώρα αντιμέτωπη με μια επερχόμενη κρίση αποθήκευσης πετρελαίου. Την ίδια ώρα, οι πολίτες βιώνουν έντονη αύξηση στις τιμές βασικών αγαθών και εκτίναξη της ανεργίας.

Ωστόσο, η πλήρης κατάρρευση της ιρανικής οικονομίας δεν θεωρείται εύκολη υπόθεση. Η χώρα έχει περάσει χρόνια προσαρμοζόμενη σε κυρώσεις και πιέσεις από τις ΗΠΑ, διαμορφώνοντας μηχανισμούς αντοχής.

Παρά τις πιέσεις, η ιρανική ηγεσία γνωρίζει ότι και ο Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει εσωτερικές δυσκολίες, με αυξανόμενη πολιτική φθορά λόγω του πολέμου και κρίσιμες εκλογές στον ορίζοντα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Τεχεράνη ενδέχεται να εκτιμά ότι η Ουάσινγκτον δεν μπορεί να διατηρήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα έναν τόσο αυστηρό αποκλεισμό.

«Το Ιράν είχε ήδη αντιμετωπίσει την εκστρατεία μέγιστης πίεσης κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ και αναγκάστηκε να μειώσει την παραγωγή πετρελαίου του κατά το ήμισυ», δήλωσε στο CNN ο Esfandyar Batmanghelidj, διευθύνων σύμβουλος του think tank Borse and Bazaar.

«Αν ο αποκλεισμός παραμείνει σε ισχύ για μήνες, σίγουρα θα επηρεάσει τις οικονομικές προοπτικές του Ιράν, αλλά οι Ιρανοί εκτιμούν ότι οι ίδιες οι ΗΠΑ δεν μπορούν να αντέξουν αυτή την πίεση για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα.»

Μόλις πριν από τρεις μήνες, η ιρανική κυβέρνηση βρισκόταν κοντά στην κατάρρευση λόγω μαζικών διαδηλώσεων για την οικονομία. Ωστόσο, οι επιθέσεις από ΗΠΑ και Ισραήλ της έδωσαν πολιτική «ανάσα», επιτρέποντας να αποδώσει τις οικονομικές δυσκολίες στις συνθήκες πολέμου.

Πετρέλαιο: Το μεγάλο διακύβευμα

Ο αποκλεισμός έχει επεκταθεί σε παγκόσμιο επίπεδο, με αυστηρούς ελέγχους σε κάθε πλοίο που σχετίζεται με το Ιράν.

Η βασική συνέπεια είναι ο περιορισμός των εξαγωγών πετρελαίου – της κύριας πηγής συναλλάγματος για τη χώρα. Αν δεν μπορέσει να διοχετεύσει τα εκατομμύρια βαρέλια που παράγει καθημερινά, το Ιράν ενδέχεται να αναγκαστεί να μειώσει την παραγωγή του.

Εκτιμάται ότι η χώρα μπορεί να διατηρήσει τα σημερινά επίπεδα παραγωγής για 2 έως 3 μήνες, πριν τα αποθέματα φτάσουν σε κρίσιμο σημείο. Παράλληλα, υπάρχουν ακόμη περιθώρια αποθήκευσης περίπου 30 εκατομμυρίων βαρελιών, ενώ εξετάζονται λύσεις όπως η χρήση παλαιών δεξαμενόπλοιων ως πλωτές αποθήκες.

Στενά του Ορμούζ και παγκόσμιες επιπτώσεις

Η κρίση συνδέεται άμεσα με τα Στενά του Ορμούζ – ένα από τα σημαντικότερα περάσματα ενέργειας παγκοσμίως, από το οποίο διέρχεται πάνω από το 20% των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η απόφαση του Ιράν να μπλοκάρει το πέρασμα και να επιβάλει άτυπα τέλη διέλευσης προκάλεσε έντονη αντίδραση των ΗΠΑ, που απάντησαν με τον αποκλεισμό.

Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στο πετρέλαιο. Η Μέση Ανατολή καλύπτει σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής πλαστικών, λιπασμάτων και θείου, γεγονός που εντείνει την ανησυχία για νέες ανατιμήσεις διεθνώς.

Ανεργία, ακρίβεια και κοινωνική πίεση

Οι οικονομικές συνέπειες είναι ήδη ορατές:

• 1 εκατομμύριο θέσεις εργασίας έχουν χαθεί
• 2 εκατομμύρια εργαζόμενοι έχουν επηρεαστεί
• 130.000 απολύσεις μετά από πλήγματα σε εργοστάσια

Παρά τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης για επάρκεια αγαθών, οι τιμές βασικών προϊόντων – όπως κοτόπουλο, ρύζι και φάρμακα – έχουν τριπλασιαστεί ή και τετραπλασιαστεί.

Αντοχές σε «οικονομία πολέμου»

Η ιρανική ηγεσία φαίνεται να λειτουργεί με διαφορετική λογική: στόχος δεν είναι η ομαλή οικονομία, αλλά η διατήρηση της λειτουργίας της υπό συνθήκες κρίσης.

Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν αναγνώρισε ελλείψεις σε καύσιμα, ζητώντας συνεργασία από τους πολίτες, ενώ ο ανώτατος ηγέτης Μοτζταμπά Χαμενεΐ κάλεσε σε αλληλεγγύη απέναντι στις δυσκολίες.

Την ώρα λοιπόν που πολλοί Αμερικανοί ψηφοφόροι έχουν ανησυχήσει από την άνοδο των τιμών της βενζίνης, οι Ιρανοί είναι πιο συνηθισμένοι σε τέτοιες δυσκολίες.

«Για την ηγεσία του Ιράν, ο στόχος κατά τη διάρκεια του πολέμου δεν είναι η ομαλή λειτουργία της οικονομίας», δήλωσε ο Μπατμανγκελίντζ. «Ο στόχος είναι απλώς να διατηρηθεί η οικονομική μηχανή σε λειτουργία όσο το δυνατόν καλύτερα και για όσο το δυνατόν περισσότερο, και πιστεύω ότι μάλλον θα τα καταφέρουν.»

Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν εξελίσσεται σε έναν αγώνα αντοχής, όπου η οικονομική πίεση αποτελεί το βασικό όπλο. Το ερώτημα παραμένει: ποιος θα αντέξει περισσότερο.

Πηγη CNN