Μέση Ανατολή: Οι κερδισμένοι και οι χαμένοι του πολέμου

«Ενας πόλεμος δεν έχει νικητές, μόνο χαμένους» είναι ένα από τα πιο γνωστά αντιπολεμικά αποφθέγματα, που κάποιες φορές, όμως, η πραγματικότητα καταρρίπτει. Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, μιλάει για νίκη κατά του Ιράν, εκρίζωση του καθεστώτος, καταστροφή των πυρηνικών και συντριπτικό πλήγμα των στρατιωτικών δυνατοτήτων του, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, δηλώνει πως οι επιχειρήσεις προχωρούν με επιτυχία, ενώ η Τεχεράνη υποστηρίζει πως είναι άτρωτη, το θεοκρατικό ιρανικό καθεστώς είναι πλήρως λειτουργικό, εξοπλίζεται με εντυπωσιακή ταχύτητα και εξακολουθεί να κρατά σε ομηρία τα Στενά του Ορμούζ, παραλύοντας την παγκόσμια οικονομία.

Η εικόνα, όμως, στη γεωπολιτική σκακιέρα για τους νικητές και χαμένους αυτού του πολέμου, σχεδόν δύο μήνες μετά την έναρξη των κοινών αμερικανοϊσραηλινών επιχειρήσεων, στις 28 Φεβρουαρίου, μοιάζει περισσότερο περίπλοκη από τις δηλώσεις των άμεσα εμπλεκομένων, σύμφωνα με αναλυτές που στις βαθμολογήσεις τους αφήνουν για την ώρα μετεξεταστέους τον Τραμπ και τον Νετανιάχου, ενώ προβιβάζουν το Ιράν.

ΠΟΙΟΙ ΖΗΜΙΩΝΟΝΤΑΙ

Τα λάθη Τραμπ – Νετανιάχου και η ανησυχία των γειτόνων

» ΗΠΑ: Η «Επική Οργή» φαίνεται να μην κατάφερε μια στρατηγική νίκη κατά του Ιράν. Πρόδωσε μεν τις αδυναμίες του, αλλά δεν το κατατρόπωσε. Κορυφαία στελέχη του ιρανικού καθεστώτος, όπως ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης Αλί Χαμενεΐ, είναι νεκρά, ενώ σχεδόν 20.000 στόχοι έχουν πληγεί. Είναι, όμως, αυτά αρκετά; Επετεύχθη ο στόχος;

«Σε απόλυτους όρους, το Ιράν έχει χάσει στρατιωτική ισχύ, αλλά σε σχετικούς όρους έχει ανακαλύψει πόσο λίγη ισχύ χρειάζεται για να επηρεάσει τον κόσμο», δήλωσε ο Τζον Αλτερμαν, ειδικός για την παγκόσμια ασφάλεια και τη γεωστρατηγική στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών των ΗΠΑ.

Το διπλωματικό κόστος είναι, επίσης, υπαρκτό για τον Λευκό Οίκο. Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, ο Ντόναλντ Τραμπ επικρίνει -συχνά με προσωπικούς όρους- ορισμένους από τους στενότερους συμμάχους των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων τη Βρετανία, τη Γαλλία και το ΝΑΤΟ στο σύνολό του, επειδή δεν συμμετέχουν στην εκστρατεία του. Ο πόλεμος κατά του Ιράν αφήνει, έτσι, ένα βαθύ ρήγμα στις ήδη πληγωμένες διατλαντικές σχέσεις.

Σε ό,τι αφορά την οικονομία, φέτος οι αμερικανικές πετρελαϊκές θα μπορούσαν να μετρήσουν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια τζίρο, αν οι τιμές του αργού παραμείνουν σε αντίστοιχα επίπεδα με τα περσινά, ωστόσο οι Αμερικανοί είναι οι μεγαλύτεροι καταναλωτές πετρελαίου και φυσικού αερίου στον πλανήτη και αυτό αναμένεται να έχει αντίκτυπο.

» ΙΣΡΑΗΛ: Αν το αφήγημα του Αμερικανού προέδρου για τους στόχους των επιχειρήσεων ήταν θολό, το ίδιο δεν ισχύει για το Ισραήλ, που έχει ένα ξεκάθαρο σχέδιο και, όπως φαίνεται, άσκησε πιέσεις στον Ντόναλντ Τραμπ να επιτεθεί.

Λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, σύμφωνα με ρεπορτάζ της αμερικανικής εφημερίδας «New York Times», ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου βρέθηκε μαζί με τον πρόεδρο των ΗΠΑ στην αίθουσα επιχειρήσεων του Λευκού Οίκου.

Μεταξύ άλλων, έπεισε τον Τραμπ ότι το Ιράν θα αποδυναμωνόταν τόσο πολύ από την επίθεσή τους που δεν θα ήταν σε θέση να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ ή να επιτεθεί σε γειτονικά κράτη. Οι εβδομάδες που ακολούθησαν απέδειξαν το αντίθετο.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός καταφέρνει να επιβιώσει πολιτικά με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, ενώ άνοιξε ακόμα ένα μέτωπο και πάλι με τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Επειτα από χιλιάδες νεκρούς και εκατομμύρια εκτοπισμένους στη γειτονική χώρα και με τους ειδικούς να μιλούν για «δεύτερη Λωρίδα της Γάζας», ο Νετανιάχου επιμένει ότι η σύγκρουση είναι απαραίτητη για την ασφάλεια του Ισραήλ και δημιουργεί «ζώνη άμυνας».

» ΧΩΡΕΣ ΚΟΛΠΟΥ: Η κατάπαυση του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, αντί βιώσιμης λύσης, προκαλεί έντονη δυσαρέσκεια στους περιφερειακούς συμμάχους. Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Ομάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανησυχούν ότι το ιρανικό καθεστώς διατηρεί την ικανότητα να απειλεί τους γείτονές του και να ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ.

Η αμφισβήτηση της αμερικανικής προστασίας ωθεί τους συμμάχους στην αναζήτηση εναλλακτικών αμυντικών λύσεων, την ώρα που το Ιράν απαιτεί τη μόνιμη απομάκρυνση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή. Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή έχουν αρχίσει να στρέφουν το βλέμμα τους αλλού, για να δουν πώς θα μπορούν να αμυνθούν στο μέλλον.

ΠΟΙΟΙ ΩΦΕΛΟΥΝΤΑΙ

Η αντοχή του Ιράν και τα πλεονεκτήματα για Ρωσία – Κίνα

» ΙΡΑΝ: Αν οι αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις είχαν ως στόχο την ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος και την καταστροφή των πυραυλικών δυνατοτήτων του Ιράν, μάλλον απέτυχαν. Εκτιμάται ότι η ασιατική χώρα είναι αποδυναμωμένη, εντούτοις επιδεικνύει εντυπωσιακή αντοχή, την ώρα που αποδεικνύει πως μπορεί να κρατάει υπό ομηρία τα Στενά του Ορμούζ με καταστροφικές συνέπειες.

Η Τεχεράνη έχει καταστεί διαχειρίστρια του πιο ζωτικού πετρελαϊκού θαλάσσιου διαδρόμου παγκοσμίως. Απέδειξε, επίσης, ότι είναι ικανή να εκτοξεύει πυραύλους πολύ πιο μακριά σε σχέση με το βεληνεκές που υπολόγιζε η Δύση, όπως και να καταρρίπτει αμερικανικά αεροσκάφη.

Ο Σαουδάραβας αναλυτής Αλί Σιχάμπι δήλωσε στη βρετανική εφημερίδα «Times» πως «ο πόλεμος αποδυνάμωσε το Ιράν, αλλά, αναμφίβολα, του επέτρεψε να αξιοποιήσει το Ορμούζ με έναν τρόπο που δεν είχε κάνει ποτέ πριν». Στο εσωτερικό, πάντως, η κατάσταση παραμένει δυσώδης, το καθεστώς των μουλάδων εξακολουθεί να καταπιέζει κάθε έκφανση της ζωής, τα οικονομικά προβλήματα γιγαντώνονται και οποιαδήποτε διαφωνία παραπέμπεται στην… αγχόνη. 

» ΡΩΣΙΑ: Η σύγκρουση ενίσχυσε τη Ρωσία και τον Βλαντιμίρ Πούτιν, υπονομεύοντας την αμερικανική ηγεμονία, όπως εκτιμάται. Η Μόσχα επωφελήθηκε οικονομικά από την άρση κυρώσεων στο πετρέλαιο. Η Ουάσιγκτον χαλάρωσε τις κυρώσεις, για να ανακουφίσει την παγκόσμια κρίση εφοδιασμού, με τις πωλήσεις αργού πετρελαίου της Ρωσίας προς την Ινδία να έχουν αυξηθεί κατά 50%.

Ορισμένες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι η Μόσχα θα μπορούσε να έχει βάλει στα ταμεία της πέντε δισεκατομμύρια δολάρια τον περασμένο Μάρτιο και να βρίσκεται σε τροχιά για το καλύτερο έτος όσον αφορά τα έσοδα από καύσιμα από το 2022.

» ΚΙΝΑ: Το Πεκίνο εισάγει μεν την πλειονότητα των καυσίμων του από τη Μέση Ανατολή, ωστόσο οι πιέσεις είναι ελεγχόμενες, αφού τα προηγούμενα χρόνια αποθήκευσε σε υπερπλεόνασμα καύσιμα.

Η Κίνα φαίνεται να εκμεταλλεύεται την αστάθεια της αμερικανικής κυβέρνησης, προκειμένου να εδραιώσει τη διπλωματική παρουσία της. Η αποδυνάμωση των παραδοσιακών συμμαχιών των ΗΠΑ προσφέρει στρατηγικό πλεονέκτημα στην Κίνα του Σι Τζινπίνγκ.