Γιατί ο θάνατος του Αλί Λαριτζανί θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη απώλεια για το Ιράν από ό,τι του Χαμενεΐ

Η εξόντωση του Αλί Λαριτζανί από ισραηλινή επίθεση δεν παρουσιάζεται από τον Guardian ως ένα ακόμη πλήγμα στην ιρανική ηγεσία, αλλά ως απώλεια που «ενδέχεται να συνιστά μια απώλεια με βαθύτερες και πιο σύνθετες συνέπειες ακόμη και από τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ στην αρχή του πολέμου».

Η ανάλυση εστιάζει στο ότι η σημασία του Λαριτζανί, υπό την ιδιότητά του ως επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, «δεν περιοριζόταν σε έναν τυπικό θεσμικό ρόλο».

Όπως περιγράφεται, αποτελούσε «έναν από τους ελάχιστους πολιτικούς στο Ιράν που μπορούσαν να γεφυρώσουν πολλαπλά επίπεδα εξουσίας: από τους Φρουρούς της Επανάστασης μέχρι την πολιτική ηγεσία και από το εσωτερικό σύστημα μέχρι κρίσιμους διεθνείς δρώντες, όπως η Κίνα και η Ρωσία».

Ένας αναντικατάστατος «μεσολαβητής» εξουσίας

Σε αντιδιαστολή με τον Αλί Χαμενεΐ, του οποίου η εξουσία περιγράφεται ως «μεν απόλυτη αλλά περισσότερο συγκεντρωτική και συμβολική», ο Λαριτζανί, κατά τον Guardian, «λειτουργούσε ως κόμβος συνεννόησης και ισορροπίας». Η ανάλυση αναφέρει ότι «είχε την εμπιστοσύνη του στρατιωτικού κατεστημένου, ενώ ταυτόχρονα διατηρούσε διαύλους με πιο πραγματιστικές και μετριοπαθείς δυνάμεις».

Το κείμενο αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη «σπάνια διπλή ιδιότητα» που, όπως υποστηρίζεται, «τον καθιστούσε αναντικατάστατο σε μια περίοδο έντονης εσωτερικής και εξωτερικής πίεσης».

Η απώλεια αυτή, κατά την ίδια ανάγνωση, έχει άμεση σχέση με τη δυνατότητα συνεννόησης σε ένα περιβάλλον όπου τα κέντρα ισχύος και οι εσωτερικές ισορροπίες παραμένουν καθοριστικά για τη λήψη αποφάσεων.

Το κενό που αφήνει και οι γεωπολιτικές συνέπειες

Η ανάλυση υποστηρίζει ότι το βάρος της απώλειας «αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα» εάν ληφθεί υπόψη «ο ρόλος που θα μπορούσε να διαδραματίσει σε ένα σενάριο μετάβασης».

Στο πλαίσιο αυτό, ο Guardian εκτιμά ότι ο Λαριτζανί «ήταν ίσως ο μοναδικός πολιτικός που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως “γέφυρα” σε ενδεχόμενες διαπραγματεύσεις ή ακόμη και σε μια ελεγχόμενη πολιτική αλλαγή». Με βάση την ίδια ανάλυση, «η εξόντωσή του ουσιαστικά εξαλείφει αυτή την επιλογή, περιορίζοντας δραματικά τις δυνατότητες ευέλικτης διαχείρισης της κρίσης». Η διατύπωση αυτή συνδέεται με τη θέση του Λαριτζανί ως κομβικού προσώπου, που μπορούσε να συνομιλεί και να μεταφέρει μηνύματα σε διαφορετικά ακροατήρια εντός και εκτός του ιρανικού συστήματος.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η παρουσία του στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας τον καθιστούσε «κρίσιμο κρίκο μεταξύ στρατού και πολιτικής ηγεσίας, ιδιαίτερα μετά τις πρόσφατες συγκρούσεις».

Η ανάλυση τον περιγράφει ως «από τους βασικούς αρχιτέκτονες της ιρανικής στρατηγικής» και ως «έναν από τους λίγους που μπορούσαν να μεταφέρουν αξιόπιστα μηνύματα τόσο στο εσωτερικό όσο και προς τις χώρες του Κόλπου». Σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρεται ότι «η εξόντωσή του αφήνει πίσω της ένα κενό που δεν είναι απλώς θεσμικό, αλλά λειτουργικό για το Ιράν».

Ο Guardian αποδίδει στην απώλεια αυτή συνέπειες στη συνοχή και στη διασύνδεση των κέντρων εξουσίας, υπογραμμίζοντας ότι η απουσία του «στερεί από το καθεστώς έναν κρίσιμο συνδετικό κρίκο μεταξύ διαφορετικών κέντρων εξουσίας». Η ίδια ανάλυση συνδέει την εξέλιξη με την ενίσχυση του κινδύνου επικράτησης «των πιο σκληροπυρηνικών στοιχείων», τα οποία, όπως αναφέρεται, «δεν διαθέτουν την ίδια ευελιξία ή διεθνή αποδοχή».

Η διατύπωση αποδίδεται στον Guardian ως αξιολόγηση των ισορροπιών που δημιουργούνται μετά την εξόντωση του Λαριτζανί. Επιπλέον, κατά την ανάλυση, η απουσία του Λαριτζανί «αναδεικνύει ένα ακόμη βαθύτερο πρόβλημα: την έλλειψη εναλλακτικών ηγετικών μορφών στο εσωτερικό του Ιράν».

Όπως σημειώνεται, η «δεξαμενή» πιθανών διαδόχων ή μεταβατικών προσώπων εμφανίζεται «πλέον εξαιρετικά περιορισμένη», εξέλιξη που, κατά τον Guardian, «δυσχεραίνει οποιαδήποτε προσπάθεια πολιτικής σταθεροποίησης».