Ποιος θέλει τι από τον πόλεμο; Οι όροι ΗΠΑ, Ισραήλ, Ιράν για τον τερματισμό της σύγκρουσης

Ο πόλεμος στο Ιράν μπήκε στην 18η ημέρα του και ο πλανήτης αναρωτιέται πώς θα μπορούσε να τελειώσει η σύρραξη που έχει λάβει πλέον ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Με ποιους όρους όμως θα ήθελαν να τερματιστεί η σύγκρουση όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές; Εδώ οι απόψεις διίστανται.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες

Οι πολεμικοί στόχοι του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ήταν κάπως αδιαφανείς, καθώς φαίνεται να ταλαντεύονται μεταξύ ενός απλού περιορισμού του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, της συνθηκολόγησης σε όλες τις απαιτήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ και της πλήρους κατάρρευσης του καθεστώτος της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Σε έναν ιδανικό κόσμο για την Ουάσινγκτον και για πολλούς από τους συμμάχους της, αυτός ο πόλεμος θα τελείωνε με την κατάρρευση της κυριαρχίας των αγιατολάχ, οι οποίοι θα έδιναν τη θέση τους σε μια ειρηνική, δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση που δεν αποτελεί πλέον απειλή για τον λαό της ή τους γείτονές της. Αλλά από τη Δευτέρα, αυτό δεν δείχνει κανένα σημάδι ότι θα συμβεί.

Με τις αυξανόμενες παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου, τα μερικώς αποκλεισμένα Στενά του Ορμούζ και την αυξανόμενη ανησυχία στην πατρίδα ότι η Αμερική παρασύρεται σε μια ακόμη δαπανηρή σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, θα ασκηθεί αυξανόμενη πίεση στον Πρόεδρο Τραμπ να ματαιώσει αυτόν τον πόλεμο. Αλλά θα είναι δύσκολο γι’ αυτόν να τον παρουσιάσει ως κάτι άλλο εκτός από αποτυχία, εάν το καθεστώς στην Τεχεράνη επιβιώσει ατιμώρητο.

Ιράν

Το Ιράν θέλει να σταματήσει ο πόλεμος το συντομότερο δυνατό, αλλά όχι με οποιοδήποτε τίμημα – δηλαδή όχι αν αυτό σημαίνει ότι θα υποκύψει σε όλες τις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον. Γνωρίζει ότι πιθανώς έχει την «στρατηγική υπομονή» να επιβιώσει από τον Τραμπ σε αυτόν τον πόλεμο, συν τοις άλλοις έχει και τη γεωγραφία με το μέρος του.

Το Ιράν έχει τη μεγαλύτερη ακτογραμμή από οποιοδήποτε άλλο κράτος του Κόλπου και έχει την ικανότητα να απειλήσει επ’ αόριστον τη ναυτιλία – η οποία υπό κανονικές συνθήκες μεταφέρει περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου – καθώς διέρχεται από το στενό σημείο του Πορθμού του Ορμούζ.

Η έκκληση του προέδρου των ΗΠΑ προς τις χώρες να έρθουν και να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση των συνεπειών ενός πολέμου που ξεκίνησε από κοινού με το Ισραήλ αντιμετωπίζεται με απροθυμία. Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ευρώπη και άλλες χώρες είναι επιφυλακτικές στο να θέσουν σε κίνδυνο το ναυτικό τους, συνοδεύοντας εμπορικά πλοία μέσω του Πορθμού, ενώ δεν υποστήριξαν αυτόν τον πόλεμο εξαρχής.

Επισήμως, το Ιράν λέει ότι ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει με μια ακλόνητη εγγύηση ότι δεν θα δεχθεί ξανά επίθεση και θέλει επίσης πολεμικές αποζημιώσεις για τις ζημιές δισεκατομμυρίων δολαρίων που προκλήθηκαν από τις αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Πιθανότατα γνωρίζει ότι δεν θα λάβει καμία από τις δύο. Αλλά η ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) το μόνο που χρειάζεται να κάνουν είναι να επιβιώσουν από αυτή τη σύγκρουση για να μπορέσουν να την παρουσιάσουν στον λαό τους και στον κόσμο ως νίκη.

Ισραήλ

Από τα τρία εμπόλεμα έθνη – τις ΗΠΑ, το Ιράν και το Ισραήλ – οι Ισραηλινοί φαίνεται να βιάζονται λιγότερο να τερματίσουν αυτόν τον πόλεμο. Θέλουν να δουν να καταστρέφονται όσο το δυνατόν περισσότερα από τα αποθέματα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, μαζί με τις αποθήκες, τα κέντρα διοίκησης και ελέγχου, τις εγκαταστάσεις ραντάρ και τις βάσεις του IRGC.

Όλα αυτά, φυσικά, μπορούν να ανακατασκευαστούν όταν σταματήσουν οι πυροβολισμοί, επομένως το Ισραήλ θέλει να καταλάβει το Ιράν ότι υπάρχει ένα σοβαρό κόστος σε αυτό, δηλαδή ότι η Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία είναι αρκετά ικανή να επιστρέψει και να τους βομβαρδίσει ξανά σε λίγους μήνες.

Το Ισραήλ θεωρεί τους πυραύλους του Ιράν και το ύποπτο πυρηνικό του πρόγραμμα ως υπαρξιακή απειλή. Το Ιράν έχει – ή τουλάχιστον είχε, μέχρι την έναρξη αυτού του πολέμου – μια ιδιαίτερα ανεπτυγμένη εγχώρια βιομηχανία πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών. (Έδωσε στη σύμμαχό του, τη Ρωσία, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη Shahed που έχουν σφυροκοπήσει την Ουκρανία).

Το Ιράν εμπλουτίζει επίσης ουράνιο σε καθαρότητα 60%, πολύ πάνω από το επίπεδο που απαιτείται για την πυρηνική ενέργεια για μη στρατιωτικούς σκοπούς. Συνολικά, η κυβέρνηση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου βλέπει αυτές τις διπλές απειλές ως κάτι με το οποίο το Ισραήλ δεν μπορεί να ζήσει.

Τα κράτη του Κόλπου

Τα αραβικά κράτη του Κόλπου – Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Κατάρ, Μπαχρέιν, Κουβέιτ και Ομάν – πίστευαν ότι μπορούσαν να ζήσουν με την Ισλαμική Δημοκρατία ακριβώς στην απέναντι όχθη. Μέχρι τώρα. Είναι εξοργισμένοι που, παρά την άρνησή τους να υποστηρίξουν αυτόν τον πόλεμο κατά του Ιράν, εξακολουθούν να δέχονται σχεδόν καθημερινούς βομβαρδισμούς από τα ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και τους πυραύλους.

Μόνο τις πρώτες ώρες αυτής της Δευτέρας, το υπουργείο Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας ανέφερε ότι είχε αναχαιτίσει περισσότερους από 60 βλήματα που στόχευαν το έδαφός της. «Έχει ξεπεραστεί μια κόκκινη γραμμή», είπε ένας αξιωματούχος του Κόλπου. «Δεν υπάρχει καμία εμπιστοσύνη μεταξύ μας και της Τεχεράνης και δεν μπορούμε να έχουμε κανονικές σχέσεις μαζί τους μετά από αυτό».