Μέση Ανατολή: Δύο εβδομάδες πολέμου χωρίς σημάδια αποκλιμάκωσης – Στο στόχαστρο πλέον η εσωτερική δομή ασφαλείας του Ιράν

Δεκαπέντε ημέρες μετά την έναρξη της σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ, Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν, το ενδεχόμενο αποκλιμάκωσης παραμένει αβέβαιο, ενώ οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται με αμείωτη ένταση. Σύμφωνα με την επικεφαλής του διεθνούς ρεπορτάζ του ΕΡΤnews, Άννα Παπασωτηρίου, το επιχειρησιακό σχέδιο φαίνεται να αλλάζει τις τελευταίες ημέρες, με τις επιθέσεις να στρέφονται πλέον προς τον εσωτερικό μηχανισμό ασφάλειας του ιρανικού καθεστώτος.

Όπως ανέφερε, τις πρώτες ημέρες του πολέμου οι επιχειρήσεις επικεντρώθηκαν κυρίως σε στρατιωτικούς και πυρηνικούς στόχους. Ωστόσο, πλέον παρατηρείται μετατόπιση προς χτυπήματα που αφορούν την εσωτερική δομή ελέγχου του Ιράν, με στόχο την αποδυνάμωση του ίδιου του καθεστώτος.

Στο στόχαστρο ο μηχανισμός εσωτερικής ασφάλειας

Τις τελευταίες ημέρες έχουν καταγραφεί στοχευμένες επιθέσεις με drones εναντίον μονάδων των Φρουρών της Επανάστασης και της παραστρατιωτικής οργάνωσης Basij, που αποτελούν βασικό μηχανισμό ελέγχου και καταστολής στο εσωτερικό της χώρας.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η στρατηγική αυτή αποσκοπεί στην αποδυνάμωση του μηχανισμού ασφάλειας που στηρίζει την εξουσία στην Τεχεράνη, ώστε να προκληθούν πιέσεις για κατάρρευση του καθεστώτος «εκ των έσω».

Το μήνυμα Τραμπ μετά το χτύπημα σε στρατηγικό νησί

Καθοριστική θεωρείται και η πρόσφατη επίθεση στο νησί Χαργκ του Ιράν που αποτελεί κομβικό σημείο για τις εξαγωγές πετρελαίου της χώρας. Από την περιοχή αυτή διακινείται περίπου το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου μέσω θαλάσσης.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε ότι το πλήγμα στόχευσε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και όχι ενεργειακές υποδομές. Σύμφωνα με την εκτίμηση των αναλυτών, η επιλογή αυτή είχε διπλό μήνυμα: αφενός προς την Τεχεράνη, ότι η Ουάσιγκτον μπορεί να πλήξει και την οικονομική της βάση, και αφετέρου προς τις διεθνείς αγορές, ώστε να μην προκληθεί άμεση αναστάτωση στην ενεργειακή αγορά.

Η επίθεση λειτουργεί ως προειδοποίηση ότι, εάν το Ιράν συνεχίσει τις επιχειρήσεις του, οι πετρελαϊκές υποδομές θα μπορούσαν να αποτελέσουν επόμενο στόχο, γεγονός που θα είχε σοβαρές οικονομικές συνέπειες.

Αμερικανικές δυνάμεις κατευθύνονται προς την περιοχή

Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ ενισχύουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή. Περίπου 5.000 Αμερικανοί στρατιώτες, μεταξύ των οποίων περίπου 2.500 πεζοναύτες, που σταθμεύουν στην Ιαπωνία, κατευθύνονται προς τη Μέση Ανατολή.

Αν και δεν αναμένεται μεγάλη χερσαία επιχείρηση, η αποστολή αυτή θεωρείται πιθανό να έχει περιορισμένο στόχο, όπως ο έλεγχος στρατηγικών εγκαταστάσεων ή περιοχών που συνδέονται με την ενεργειακή οικονομία του Ιράν.

Η μετακίνηση των δυνάμεων αυτών ερμηνεύεται και ως μέσο πίεσης προς την Τεχεράνη, καθώς αποτελεί σαφές μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον διατηρεί την επιλογή χερσαίας παρέμβασης εάν το κρίνει απαραίτητο.

Ψυχολογικός πόλεμος και αβεβαιότητα στο εσωτερικό του Ιράν

Παράλληλα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, εξελίσσεται και μια έντονη εκστρατεία ψυχολογικής πίεσης προς το ιρανικό καθεστώς. Οι αναφορές για πιθανή ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων, η κινητοποίηση της ιρανικής αντιπολίτευσης στο εξωτερικό και οι φήμες γύρω από την κατάσταση της υγείας του ανώτατου ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, εντάσσονται σε αυτό το πλαίσιο.

Σε μια προσπάθεια να δείξει συνοχή και συνέχεια, η ιρανική ηγεσία προχώρησε σε δημόσιες εμφανίσεις και ανακοινώσεις, ενώ οργανώθηκαν και μεγάλες συγκεντρώσεις με αφορμή την Ημέρα της Ιερουσαλήμ, που τιμάται την τελευταία Παρασκευή του Ραμαζανιού και αποτελεί σημαντική ημέρα για το καθεστώς.

Ένας πόλεμος αντοχής με πολλαπλά μέτωπα

Παρά τα ισχυρά πλήγματα που έχουν δεχθεί οργανώσεις που συνδέονται με το Ιράν, όπως η Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας και η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, οι οργανώσεις αυτές εξακολουθούν να αποτελούν απειλή.

Την ίδια στιγμή, ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας της περιφερειακής σύγκρουσης, οι Χούθι στην Υεμένη, δεν έχουν ακόμη ενεργοποιηθεί πλήρως, γεγονός που θεωρείται από αναλυτές ως πιθανό «χαρτί πίεσης» της Τεχεράνης.

Ανησυχία στις χώρες του Κόλπου

Η σύγκρουση έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία και στις μοναρχίες του Περσικού Κόλπου, οι οποίες βλέπουν για πρώτη φορά τις εχθροπραξίες να φτάνουν κοντά στις δικές τους ενεργειακές εγκαταστάσεις.

Οι επιθέσεις σε περιοχές της Μέσης Ανατολής έχουν ενισχύσει τον φόβο ότι η σύγκρουση μπορεί να επεκταθεί περαιτέρω, απειλώντας τη σταθερότητα της περιοχής και την ασφάλεια κρίσιμων ενεργειακών υποδομών.

Ένα πρωτόγνωρο σκηνικό σύγκρουσης

Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η τρέχουσα κρίση είναι ιδιαίτερη, καθώς στρατιωτικές επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας εξελίσσονται ταυτόχρονα με έντονες πολιτικές διεργασίες και κινητοποιήσεις στο εσωτερικό των εμπλεκόμενων χωρών.

Όπως σημειώνεται, η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε μια ιστορική καμπή, με το σύστημα ασφάλειας της περιοχής να βρίσκεται υπό αναδιαμόρφωση. Ωστόσο, κανείς δεν μπορεί ακόμη να προβλέψει πώς θα διαμορφωθεί η επόμενη ημέρα.