Πέθανε η σπουδαία βυζαντινολόγος Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ σε ηλικία 99 ετών

Σε ηλικία 99 ετών έφυγε από τη ζωή η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ, μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες των ανθρωπιστικών επιστημών σε διεθνές επίπεδο και η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε τη θέση του πρύτανη στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Η πορεία της υπήρξε ταυτισμένη με τη μελέτη του Βυζαντίου, την προώθηση των ελληνικών γραμμάτων και τη διαρκή παρουσία της στον δημόσιο διάλογο για την παιδεία, την Ευρώπη και την ελληνική ταυτότητα.

Γεννημένη στην Αθήνα το 1926, η Ελένη Αρβελέρ σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο μετέβη στη Γαλλία, όπου συνέχισε τις σπουδές της στη Σορβόννη, αφιερώνοντας την ερευνητική της δραστηριότητα στη βυζαντινή ιστορία. Η διδακτορική της διατριβή για τη διοίκηση του Βυζαντίου στη Μικρά Ασία αποτέλεσε σημείο αναφοράς στη διεθνή βιβλιογραφία.

Η ακαδημαϊκή της εξέλιξη υπήρξε ταχύτατη. Δίδαξε στο Πανεπιστήμιο Παρισίων και το 1976 εξελέγη πρύτανης του Πανεπιστημίου της Σορβόννης (Paris I – Panthéon-Sorbonne), καταγράφοντας μια ιστορική πρωτιά: ήταν η πρώτη γυναίκα που κατέλαβε τη συγκεκριμένη θέση στα 700 χρόνια ιστορίας του ιδρύματος. Η εκλογή της θεωρήθηκε ορόσημο όχι μόνο για τη γαλλική πανεπιστημιακή κοινότητα, αλλά και για την παρουσία των γυναικών σε ηγετικές θέσεις διεθνώς.

Παράλληλα με το ακαδημαϊκό της έργο, διαδραμάτισε ενεργό ρόλο σε διεθνείς οργανισμούς και επιστημονικά ιδρύματα. Υπήρξε πρόεδρος του Πανεπιστημίου της Ευρώπης (Université de l’Europe) και τιμήθηκε με πλήθος διακρίσεων, παρασήμων και επίτιμων διδακτορικών τίτλων από πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο. Στην Ελλάδα διετέλεσε πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου, ενώ η συμβολή της στην ανάδειξη της βυζαντινής ιστορίας και της ελληνικής πολιτισμικής συνέχειας αναγνωρίστηκε ευρέως.

Το συγγραφικό της έργο περιλαμβάνει μελέτες, δοκίμια και παρεμβάσεις για το Βυζάντιο, τη σχέση Ανατολής και Δύσης, την ευρωπαϊκή ιδέα και τον ρόλο της Ελλάδας στον σύγχρονο κόσμο. Με λόγο συχνά αιχμηρό και δημόσια παρουσία που ξεπερνούσε τα στενά ακαδημαϊκά όρια, η Ελένη Αρβελέρ τοποθετήθηκε επανειλημμένα για ζητήματα εθνικής ταυτότητας, εκπαίδευσης και γεωπολιτικής, διατηρώντας ενεργή συμμετοχή στον δημόσιο διάλογο μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής της.

Η απώλειά της σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής για την ελληνική ιστοριογραφία και την ευρωπαϊκή πανεπιστημιακή κοινότητα. Η διαδρομή της, από τα αμφιθέατρα της Αθήνας έως την κορυφή της Σορβόννης, αποτυπώνει μια πορεία αφοσίωσης στη γνώση, την έρευνα και τη διαρκή υπεράσπιση του πολιτιστικού αποτυπώματος του ελληνισμού.