Οι τέσσερις «πυλώνες» της συνταγματικής αναθεώρησης, οι αντιδράσεις στο μήνυμα Μητσοτάκη και τα επόμενα βήματα

Την αυλαία μιας κορυφαίας θεσμικής διαδικασίας άνοιξε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με μήνυμά του διάρκειας σχεδόν τεσσάρων λεπτών, θέτοντας σε δημόσιο διάλογο το ζήτημα της Συνταγματικής Αναθεώρησης. Όπως τόνισε, η χώρα χρειάζεται «τολμηρές και γενναίες αλλαγές» που θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες της σύγχρονης εποχής.

«Είναι καιρός να τολμήσουμε μεγάλες τομές που θα ενισχύουν το κύρος των θεσμών και την εμπιστοσύνη των πολιτών», υπογράμμισε ο κ. Μητσοτάκης, προσθέτοντας ότι το Σύνταγμα πρέπει να συμβαδίσει με νέα δεδομένα, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική κρίση.

Οι βασικοί άξονες των αλλαγών

Ο πρωθυπουργός παρουσίασε το εύρος των μεταρρυθμίσεων που προτίθεται να προτείνει η κυβερνητική πλειοψηφία. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν:

• Η αναθεώρηση του άρθρου 86 για την ευθύνη υπουργών και τον περιορισμό της ασυλίας τους.

• Η ίδρυση μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων.

• Η καθιέρωση μίας και μόνο εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

• Η ενισχυμένη συμμετοχή των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων.

• Η εισαγωγή ρυθμίσεων για τη μόνιμη δημοσιονομική ισορροπία και την αποφυγή φαινομένων λαϊκισμού.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη δημόσια διοίκηση, μιλώντας για ανάγκη «διαρκούς αξιολόγησης» και για επαναπροσδιορισμό της έννοιας της μονιμότητας στο Δημόσιο.

Παράλληλα, απηύθυνε κάλεσμα στα κόμματα και τους πολίτες για εποικοδομητικό διάλογο: «Το ίδιο το Σύνταγμα επιβάλλει να αναζητήσουμε συναινέσεις, αν θέλουμε πραγματικά να πετύχουμε τις μεγάλες αλλαγές».

Επιστολή στους βουλευτές της ΝΔ

Ήδη οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας έχουν λάβει επιστολή από τον πρωθυπουργό, με την οποία καλούνται να καταθέσουν προτάσεις έως το τέλος Φεβρουαρίου. Στόχος είναι τον Μάρτιο να παρουσιαστεί η ολοκληρωμένη κυβερνητική πρόταση και τον Απρίλιο να ξεκινήσουν οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης τόνισε ότι οι αλλαγές αποσκοπούν στην προστασία της χώρας από μελλοντικές κυβερνήσεις «λαϊκισμού» και στη θωράκιση του κράτους δικαίου.

Αντιδράσεις από την αντιπολίτευση

Η εξαγγελία προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις. Το ΠΑΣΟΚ δήλωσε ότι δεν θα δώσει «λευκή επιταγή» και ότι θα καταθέσει δική του ολοκληρωμένη πρόταση, με αιχμή το άρθρο 86 και την προστασία της μονιμότητας στο Δημόσιο.

Ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε λόγο για ανάγκη προοδευτικής κατεύθυνσης στην αναθεώρηση, απορρίπτοντας αλλαγές που θα αποδυναμώσουν το κράτος δικαίου ή το άρθρο 16. Το ΚΚΕ ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να συναινέσει, ενώ η Ελληνική Λύση και η Νέα Αριστερά κατηγόρησαν την κυβέρνηση για επικοινωνιακές σκοπιμότητες.

Πώς θα εξελιχθεί η διαδικασία

Η συνταγματική αναθεώρηση αποτελεί σύνθετη και πολυεπίπεδη κοινοβουλευτική διαδικασία. Τον Απρίλιο αναμένεται να συσταθεί η Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, η οποία θα εξετάσει τις προτάσεις και θα συντάξει σχετική έκθεση.

Η Ολομέλεια της Βουλής θα κληθεί σε δύο ψηφοφορίες, με απόσταση ενός μήνα μεταξύ τους. Για να προχωρήσει μια διάταξη στην επόμενη Βουλή απαιτούνται τουλάχιστον 151 θετικές ψήφοι. Εάν συγκεντρώσει 180 ψήφους, τότε στην επόμενη αναθεωρητική Βουλή αρκεί απλή πλειοψηφία 151 βουλευτών· διαφορετικά θα απαιτούνται 181.

Η τελική διατύπωση των αλλαγών θα γίνει από την επόμενη Βουλή, η οποία θα έχει τον χαρακτήρα της Αναθεωρητικής.

Η κυβέρνηση επιδιώκει ευρείες συναινέσεις, καθώς η συνταγματική μεταρρύθμιση θεωρείται από τις πλέον κρίσιμες πολιτειακές παρεμβάσεις των επόμενων ετών.