Η Κατσαρίδα Κ.: ένα καφκικό μανιφέστο ελευθερίας μέσα στη σωφρονιστική μηχανή της ζωής. Η Σοφία Καζαντζιάν δίνει μια δυνατή ερμηνεία στο άκρως φιλοσοφικό έργο που έγραψε η ίδια συντροφιά με τον Μάριο Ιορδάνου.

03/02/2026 - 01:03

Του

Σταύρου Ξηντάρα

Ο Μάριος Ιορδάνου σκηνοθετεί τη Σοφία Καζαντζιάν σε ένα διαφορετικό υπαρξιακό θρίλερ, σε μια άκρως καφκική κωμωδία.

Η παράσταση «Η Κατσαρίδα Κ.» παρουσιάζεται στο Θέατρο Αργώ (Αργώ studio) Πρόκειται για έναν ανατρεπτικό μονόλογο όπου μία ηθοποιός περνά μέσα από όλους τους ρόλους της ζωής και του έργου του Φραντς Κάφκα. Μια παράσταση που θα μπορούσε εύστοχα να τιτλοφορείται και «Όλος ο Κάφκα σε μία ώρα και κάτι…».

Οι δημιουργοί των «Μαύρων Πινάκων» και του υποψήφιου για βραβείο Κουν «Το στρίψιμο της βίδας Reloaded» επιστρέφουν με ένα έργο-μανιφέστο ζωής: μια κραυγή ελευθερίας, ένα όραμα υπέρβασης, μια παράσταση για τη φυλακή της κανονικότητας αλλά και την απόδραση από αυτή. Ένα έργο για όσους δεν χωράνε πουθενά.

Η Κατσαρίδα Κ. βιώνει μια ακραία υπαρξιακή κρίση, καθώς απεχθάνεται την τελειότητά της. Βυθισμένη στο υπόγειο της κοινωνίας, σε έναν υπόνομο γεμάτο βιβλία που οι άνθρωποι έχουν πετάξει, αρχίζει να οραματίζεται τη μεταμόρφωσή της σε ένα ατελές πλάσμα — ένα πλάσμα που δεν θα μπορούσε να επιβιώσει ούτε από την ίδια του τη ζωή. Ξεφυλλίζοντας τα απομεινάρια της ανθρώπινης σκέψης (Νίτσε, Ίψεν, Μπέκετ, Καμύ, Ντοστογιέφσκι), αποφασίζει να μεταμορφωθεί σε άνθρωπο. Και όχι απλώς άνθρωπο, αλλά καλλιτέχνη. Και όχι απλώς καλλιτέχνη, αλλά στον ίδιο τον Φραντς Κάφκα. Στην προσπάθειά της να ξεφύγει από τον βιολογικό και κοινωνικό της προσδιορισμό, παγιδεύεται διαρκώς από τη μία «φυλακή» στην άλλη, μέχρι να βρεθεί αντιμέτωπη με το καίριο ερώτημα της επιστροφής ή της οριστικής μεταμόρφωσης.

Ο Μάριος Ιορδάνου και η Σοφία Καζαντζιάν δεν έγραψαν απλώς ένα θεατρικό έργο. Έγραψαν ένα φιλοσοφικό δοκίμιο με τη μορφή θεατρικού μονολόγου. Ένα μεστό, πυκνό κείμενο που δεν χαρίζεται στον θεατή, αλλά τον προκαλεί να σκεφτεί — ακόμη κι αν θεωρεί τον εαυτό του εφησυχασμένο, ακόμη κι αν πιστεύει πως «τα έχει λύσει» με τη ζωή.

Στην Κατσαρίδα Κ. η σκηνή μετατρέπεται σε σωφρονιστικό μηχανισμό. Ζούμε, άλλωστε, μέσα σε έναν τέτοιο. Ο άνθρωπος λειτουργεί σαν μηχανή, περιορισμένος έντεχνα σε συγκεκριμένες λειτουργίες: δουλειά… δουλεία. Από τα δεκαπέντε μας χρόνια και μετά βιώνουμε μια αργή, αλλά σταθερή πνευματική δολοφονία — άσχετα αν βιολογικά πεθαίνουμε στα εβδομήντα πέντε ή στα ενενήντα μας.

Το έργο μιλά χωρίς ωραιοποιήσεις για τη δυστυχία μας. Είμαστε δυστυχισμένοι, γιατί αγωνιούμε εμμονικά να είμαστε ευτυχισμένοι. Αν χανονταν οι άνθρωποι, ο πλανήτης θα συνέχιζε μια χαρά να επιβιώνει. Τα ζώα γεννούν, επιβιώνουν, προχωρούν — χωρίς να το κάνουν ζήτημα ύπαρξης. Οι άνθρωποι, αντίθετα, φορτώνουν τις σχέσεις ακόμη και με εκβιασμούς: γονείς που, επειδή μεγάλωσαν τα παιδιά τους, ζητούν αργότερα ανταλλάγματα, σαν άλλοι τοκογλύφοι συναισθημάτων.

Μέσα σε αυτό το καφκικό παραλήρημα, η Σοφία Καζαντζιάν δίνει ρεσιτάλ ερμηνείας. Αεικίνητη επί εβδομήντα λεπτά, ερμηνεύει όπως αναπνέει. Χορεύει, τραγουδά, αλλάζει ρυθμούς και πρόσωπα με δεξιοτεχνία που ξεπερνά τα όρια ενός απλού μονολόγου. Η κίνησή της είναι τόσο ακριβής και δουλεμένη που στιγμές νομίζεις πως παρακολουθείς μαριονέτα, ενώ άλλες μοιάζει να έχει ξεπηδήσει από κλασική ταινία του βωβού κινηματογράφου. Με την Καζαντζιάν ξεχνάς ότι βλέπεις έναν άνθρωπο μόνο επί σκηνής — οι δεκάδες χαρακτήρες που ενσαρκώνει σε παρασύρουν σε μια γοητευτική, θεατρική δίνη.

Το ερώτημα που αιωρείται καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης είναι αμείλικτο:

Είμαστε καταδικασμένοι σε θάνατο ή καταδικασμένοι σε μια ζωή γεμάτη συμβιβασμούς;

Το λειτουργικό, ευφυές σκηνικό υπηρετεί ιδανικά τη σύλληψη του έργου, ενώ η μουσική επένδυση και οι επιλογές της δημιουργούν ένα ηχητικό περιβάλλον που συνομιλεί οργανικά με το σώμα και τον λόγο της ερμηνεύτριας.

Η Κατσαρίδα Κ. δεν είναι μια παράσταση για όλους — και ευτυχώς. Είναι για όσους νιώθουν πως δεν χωράνε πουθενά. Για όσους τολμούν να κοιτάξουν κατάματα τη φυλακή της κανονικότητας και να αναρωτηθούν αν υπάρχει, έστω, μια χαραμάδα απόδρασης.