Γροιλανδία: Πώς η κρίση γίνεται… ευκαιρία – Το σχέδιο που θωρακίζει αμυντικά όλη την Αρκτική

Το ΝΑΤΟ εξετάζει μια δυναμική και πολυδιάστατη αμυντική επέκταση στον Αρκτικό Κύκλο. Μία πρόταση από το ειδικό επιτελείο του γ.γ. της Ατλαντικής Συμμαχίας Μαρκ Ρούτε είναι μία αποστολή Arctic Sentry με σημαντικά διευρυμένη παρουσία των ΗΠΑ στη Γροιλανδία. Δεδομένων των ανησυχιών της κυβέρνησης Τραμπ, η πιο βιώσιμη επιλογή για τις ΗΠΑ, τη Δανία και τη Γροιλανδία είναι ένα μοντέλο «κοινής ευθύνης και κοινής κυριαρχίας».

Αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να δώσει στις ΗΠΑ τον επιχειρησιακό έλεγχο που απαιτείται για την άμυνα χωρίς να υπονομεύει την κυριαρχία της Δανίας ή της Γροιλανδίας. Σε λιγότερο από μία εβδομάδα, η Γροιλανδία έχει μετατραπεί από υπαρξιακή κρίση για το ΝΑΤΟ σε μία συνηθισμένη διαπραγματευτική άσκηση συμφωνίας. Ωστόσο, οι λεπτομέρειες της συμφωνίας θα είναι κρίσιμες για το μέλλον του ΝΑΤΟ. Το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από την κοινή κατανόηση των απαιτήσεων ασφαλείας που έχουν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους στο ΝΑΤΟ τόσο για τη Γροιλανδία όσο και για την Αρκτική γενικότερα.

«Οδός προσέγγισης»

Οι απαιτήσεις ασφάλειας του ΝΑΤΟ στην Αρκτική προκύπτουν κυρίως από την αντιμετώπιση της απειλής που θέτει η Ρωσία. Οπως αναφέρει η «Στρατηγική του Πενταγώνου για την Αρκτική» του 2024: «Η Ρωσία έχει επίσης μια σαφή οδό προσέγγισης προς τις ΗΠΑ μέσω της Αρκτικής και θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τις δυνατότητές της που βασίζονται στην Αρκτική για να απειλήσει την ικανότητα των ΗΠΑ να προβάλλουν ισχύ τόσο στην Ευρώπη όσο και στην περιοχή Ινδοειρηνικού, περιορίζοντας την ικανότητά μας να ανταποκρινόμαστε σε κρίσεις». Η απειλή δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ, αλλά και τη Νορβηγία, τη Φινλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ισλανδία, τη Δανία και την ίδια τη Γροιλανδία.

Η Κίνα, επίσης, έχει τα δικά της σχέδια για την περιοχή, παρόλο που κανένα από τα εδάφη της δεν συνορεύει με τον Αρκτικό Ωκεανό. Αυτό δεν αποτελεί μόνο ανησυχία για την Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Για να αντιμετωπίσει αυτές τις προκλήσεις, το ΝΑΤΟ έχει συζητήσει την πιθανότητα μίας αποστολής Arctic Sentry, κάπως συγκρίσιμης με την πρόσφατη αποστολή Baltic Sentry που ιδρύθηκε τον περασμένο Ιανουάριο, ύστερα από τις ρωσικές και κινεζικές υβριδικές ενέργειες εναντίον υποθαλάσσιων καλωδίων στη Βαλτική Θάλασσα.  Μια αποστολή Arctic Sentry θα ήταν πολύ πιο εκτεταμένη από την προσπάθεια στη Βαλτική Θάλασσα και θα περιελάμβανε κοινές ευθύνες που θα αντλούνταν από τις προσπάθειες των ΗΠΑ, του Καναδά και της Ευρώπης.

Κατανομή ρόλων

Σε μια κατανομή εργασίας, στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επικεντρωθούν στην άμυνα της Γροιλανδίας και των γύρω περιοχών. Αυτό θα απαιτούσε επιπλέον αεροδρόμια, διευρυμένες ναυτικές εγκαταστάσεις, ολοκληρωμένη αεροπορική και πυραυλική άμυνα (συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων για το πρόγραμμα «Golden Dome»), εγκαταστάσεις για μη επανδρωμένα οχήματα (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που σχετίζονται με τη θαλάσσια επιτήρηση και τον έλεγχο της θάλασσας) και δυνατότητες επιτήρησης τόσο για την Αρκτική όσο και εκείνων που σχετίζονται με το γεωγραφικό χάσμα Γροιλανδίας, Ισλανδίας, Ηνωμένου Βασιλείου.

Καναδάς και Ευρώπη θα μπορούσαν να παρέχουν συμπληρωματικές δυνατότητες, συμπεριλαμβανομένων αυξημένων αεροπορικών και ναυτικών δυνατοτήτων για την επίγνωση του θαλάσσιου τομέα και, σε καιρό πολέμου, τον έλεγχο των θαλασσών για να κρατήσουν τις ρωσικές ναυτικές δυνάμεις -ιδίως τα υποβρύχια- μακριά από τον Βόρειο Ατλαντικό.

Μια αποστολή Arctic Sentry θα συνεπαγόταν μια πολύ διευρυμένη παρουσία των ΗΠΑ στη Γροιλανδία, ίσως μεγαλύτερη από την παρουσία τους κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, δέκα χιλιάδων προσωπικού και δεκατριών διακλαδικών βάσεων, καθώς και μια σειρά από μικρότερες εγκαταστάσεις. Για να επιτευχθεί αυτό το αποτέλεσμα, οι ΗΠΑ και η Δανία θα πρέπει να καταλήξουν σε συμφωνία, συμπεριλαμβανομένης της κυβέρνησης της Γροιλανδίας, τόσο επειδή η δραστηριότητα θα λάμβανε χώρα στο έδαφός της όσο και επειδή οι ισχύουσες συμφωνίες μεταξύ Δανίας και Γροιλανδίας προβλέπουν ότι η Γροιλανδία θα μπορούσε να γίνει ανεξάρτητη χώρα με λαϊκό δημοψήφισμα.

Ρυθμίσεις

Είναι πιθανό η συμφωνία ΗΠΑ-Δανίας του 1951 να παρέχει το «πλαίσιο» που συζήτησε ο Τραμπ με τον Ρούτε. Αλλά η τότε συμφωνία δεν περιλαμβάνει καμία συζήτηση για τον έλεγχο των επιχειρησιακών ρυθμίσεων. Ο επιχειρησιακός έλεγχος των δυνάμεων θα είναι ο πιο σημαντικός για μια αποτελεσματική άμυνα.

Αλλη λύση είναι οι ΗΠΑ να θεσπίσουν «σύμφωνο ελεύθερης σύνδεσης» με τη Γροιλανδία, όπως έχουν κάνει με πολλά νησιωτικά έθνη στον Ειρηνικό, όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες ουσιαστικά παρέχουν ασφάλεια και άμυνα, ενώ τα νησιά παραμένουν ανεξάρτητα.

Ευτυχώς, υπάρχει εναλλακτικός τρόπος για να δημιουργηθεί αποτελεσματικό πλαίσιο κοινής ευθύνης ασφαλείας, χρησιμοποιώντας την έννοια της «κοινής κυριαρχίας», η οποία μπορεί να μετατρέψει το πλαίσιο Tραμπ-Ρούτε σε πραγματικότητα και να ικανοποιήσει πλήρως τις απαιτήσεις όλων των μερών. Η «κοινή κυριαρχία» στο διεθνές δίκαιο είναι μια συμφωνία μεταξύ κυβερνήσεων που επιτρέπει την εμπλοκή εξωτερικών φορέων σε αυτό που κανονικά θα ήταν οι εγχώριες δομές εξουσίας μιας κυβέρνησης υποδοχής.  Τα ευρωπαϊκά έθνη έχουν αναλάβει αρκετές τέτοιες ρυθμίσεις  (συμπεριλαμβανομένης της Ε.Ε.), στις οποίες οι νέες αρχές εκτοπίζουν τον ρόλο των εθνικών κυβερνήσεων σε ορισμένους τομείς.

ΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ

Πολλά τα οφέλη για όλες τις πλευρές

 Μέχρι στιγμής, η Δανία έχει δηλώσει απροθυμία να διαπραγματευτεί σχετικά με οποιαδήποτε πτυχή της κυριαρχίας της. Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι αυτή η θέση έρχεται σε αντίθεση τόσο με την ένταξή της στην Ε.Ε. όσο και με τη δική της συμφωνία που επιτρέπει στη Γροιλανδία να γίνει ανεξάρτητο έθνος μέσω δημοψηφίσματος. Μια συμφωνία κοινής ευθύνης και κοινής κυριαρχίας με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ θα προωθούσε τα συμφέροντα της Δανίας σε μια ασφαλή Γροιλανδία και μια πιο ασφαλή Δανία. Θα παρείχε εξαιρετικά αποτελεσματική άμυνα στη Γροιλανδία και την Αρκτική. Για να τεθεί σε λειτουργία αυτή η προσέγγιση, οι ΗΠΑ θα πρέπει να προσδιορίσουν τις δυνατότητες ασφαλείας που απαιτούν.

Εγκαταστάσεις

Στη συνέχεια, πρέπει να υπάρξει απόφαση σχετικά με τον αριθμό και την τοποθέτηση των εγκαταστάσεων για την υποστήριξη τέτοιων προσπαθειών. Θα μπορούσαν να προσδιοριστούν σχετικές περιοχές για αυτές τις εγκαταστάσεις και για αυτές τις περιοχές θα μπορούσε να δοθεί στις ΗΠΑ ο βαθμός κοινής κυριαρχίας που τους παρέχει πλήρη έλεγχο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πλήρωναν το κόστος για αυτές τις εγκαταστάσεις, οι οποίες θα ήταν σημαντικές και θα απαιτούσαν χρόνια για να εφαρμοστούν.

Η διάρκεια της συμφωνίας θα μπορούσε να είναι αρκετά εκτεταμένη. Η συμφωνία θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει διατάξεις που απαγορεύουν τη ρωσική ή κινεζική εμπλοκή στο νησί. Μια συμφωνία που θα βασίζεται στην κοινή κυριαρχία ως μέθοδο για την επίτευξη κοινής ευθύνης ασφαλείας θα ήταν προς αμοιβαίο όφελος των Ηνωμένων Πολιτειών, της Δανίας, της Γροιλανδίας και του ΝΑΤΟ γενικότερα. Η εστίαση στην κοινή ευθύνη μέσω της κοινής κυριαρχίας θα επέτρεπε στα μέρη να έχουν κοινά, αντί για αντικρουόμενα, συμφέροντα και θα είχε ως αποτέλεσμα την ενισχυμένη ασφάλεια για όλους.