Πόσο επικίνδυνες, για την ΕΕ και τη χώρα µας, είναι οι επιλογές Τραµπ;

Tου ΓΙΑΝΝΗ ΜΑΓΚΡΙΩΤΗ *

Η νέα τάξη που διαµορφώνει η παγκοσµιοποίηση και επιταχύνει µε τις επιλογές του ο Τραµπ, είναι επικίνδυνη για τον κόσµο, την ΕΕ και φυσικά ακόµη περισσότερο για την χώρα µας.

Διαβάζοντας την ιστορία του Νέρωνα, του Ρωµαίου Αυτοκράτορα, περίπου δυο χιλιάδες χρόνια πριν, βρίσκουµε σκληρές οµοιότητες.

Ο Τραµπ και ο «τραµπισµός», ως πολιτικό φαινόµενο, είναι δηµιούργηµα των προβληµάτων που δηµιούργησε η παγκοσµιοποίηση στις ΗΠΑ και ευρύτερα στον δυτικό κόσµο, τις τελευταίες δεκαετίες. Οι ΗΠΑ κυρίως, όπως και η Βρετανία, οι δύο πιο διεθνοποιηµένες οικονοµίες, από την δεκαετία του ’70, αξιοποιώντας την υπεροχή τους στον χρηµατοοικονοµικό τοµέα και στις νέες τεχνολογίες, κυρίως της Πληροφορικής και της Επικοινωνίας, µε όργανο την GATT στην αρχή και την µετεξέλιξή της στον ΠΟΕ, προώθησε τις περιφερειακές και διεθνείς εµπορικές συµφωνίες αγαθών, υπηρεσιών και πνευµατικής ιδιοκτησίας, που τώρα ακυρώνει. Η απελευθέρωση της µετακίνησης των κεφαλαίων, των αγαθών και υπηρεσιών, όχι φυσικά των ανθρώπων, ευνόησε τις χώρες της Δύσης, κυρίως των ισχυρών οικονοµικών οµίλων, που µετέφεραν µεγάλα τµήµατα της παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών στις αναπτυσσόµενες χώρες, όπως η Κίνα, όπου το κόστος εργασίας, το περιβαντολογικό και κοινωνικό κόστος, έγιναν τα εργαλεία της εκρηκτικής ανάπτυξης, µε αποτέλεσµα να αντιστραφούν οι ρόλοι.

Οι αναπτυσσόµενες χώρες να γίνουν οι επισπεύδοντες της παγκοσµιοποίησης και οι χώρες της Δύσης, να επιδιώκουν την αναχαίτιση. Το Brexit και η εκλογική επιτυχία Τραµπ το 2016, και του 2024, όπως και οι αναδιπλώσεις αρκετών χωρών της ΕΕ, είναι το αποτέλεσµα αυτών των εξελίξεων. Ο δηµόσιος και ο ιδιωτικός δανεισµός των χωρών της Δύσης δεν έδωσε τις απαντήσεις που ήθελαν, απλώς παράτεινε την ζωή των οικονοµιών, των κοινωνιών και των πολιτικών ισορροπιών τους, δηµιούργησε όµως τεράστια δηµοσιονοµικά προβλήµατα, που έγιναν εκρηκτικά µετά την χρηµατοπιστωτική κρίση στις ΗΠΑ το 2017, που µεταφέρθηκε ως κρίση χρέους στην ΕΕ και ως πολύπλευρη κρίση σε αδύναµες χώρες, όπως η χώρα µας, µε τα γνωστά οδυνηρά αποτελέσµατα.

Η µονοκρατορία των ΗΠΑ, µετά την διάλυση ΚΟΜΕΚΟΝ, την πτώση του τοίχους του Βερολίνου και την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, έληξε γρήγορα, αφού οι ΗΠΑ σπατάλησαν τα πλεονεκτήµατά τους, ειδικά µετά την 11η Σεπτεµβρίου του 2001, µε τις στρατιωτικές εισβολές στο Αφγανιστάν και το Ιράκ.

Η οικονοµία των ΗΠΑ υποχωρούσε και υποχωρεί, η ανεργία µεγάλωνε και, η αγοραστική δύναµη µεγάλων τµηµάτων της κοινωνίας µειώνεται συνεχώς., ενώ αντιθέτως οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι πολυεθνικές εταιρείες, κυρίως στις νέες τεχνολογίες, γιγαντώνονται και θέλουν να δρουν ανεξέλεγκτες, ακόµη και εις βάρος της δηµοκρατίας, το ίδιο σε όλη την Δύση.

Γεωοικονοµικές ισορροπίες

Αντιθέτως, οι αναπτυσσόµενες χώρες, µε ένταση η Κίνα, έχουν πολύ υψηλούς ρυθµούς ανάπτυξης, δηµιουργούν εµπορικά και δηµοσιονοµικά πλεονάσµατα.

Οι επιθετικοί και µονοµερείς δασµοί, ο «Μερκαντιλισµός» του 16ου-18ου αιώνα, που επέλεξε ο Τραµπ, είναι µια πλευρά των επιλογών του, για µειώσει τα δηµοσιονοµικά και εµπορικά ελλείµατα. Η επιλογή όµως αυτή πλήττει την παγκόσµια οικονοµία, φυσικά και των ΗΠΑ.

Οι γεωοικονοµικές ισορροπίες αναδιαµορφώνονται, δηµιουργούνται νέες ζώνες οικονοµικής και γεωπολιτικής επιρροής.

Ο Τραµπ µε στρατιωτικές επεµβάσεις, µε απειλές προσαρτήσεων γειτονικών χωρών, επιδιώκει να επανακτήσει τον οικονοµικό και στρατηγικό έλεγχο, στο «Δυτικό Ηµισφαίριο», όχι πλέον απέναντι στις Ευρωπαϊκές αποικιοκρατικές δυνάµεις, όπως ο Πρόεδρος Μονρόε, στις αρχές του 19ου αιώνα, αλλά κυρίως απέναντι στην Κίνα και γενικότερα τους BRICS.

Πολιτικοί του φίλοι είναι, οι αυταρχικοί ηγέτες δηµοκρατικών χωρών και οι ηγέτες αυταρχικών καθεστώτων.

Τον Τραµπ δεν τον ενδιαφέρει η δηµοκρατία στις άλλες χώρες, µάλιστα τον ενοχλεί και στην δική του.

Η καταπολέµηση των καρτέλ παραγωγής και διακίνησης ναρκωτικών, µε την χάρη που έδωσε στον καταδικασµένο σε 45 χρόνια φυλακή πρώην πρόεδρο της Ονδούρας, φαίνεται προσχηµατική.

Δεν τον ενδιαφέρει η δηµοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώµατα σε µια χώρα, τον ενδιαφέρει να του κάνουν την δουλειά. Γιαυτό στην Βενεζουέλα, επιδιώκει να βρει συµφωνία µε το καθεστώς Μαδούρου, χωρίς τον Μαδούρο.

Νέο Σύµφωνο Εθνικής Ασφάλειας

Με το «Νέο Σύµφωνο Εθνικής Ασφάλειας», θέλει την ΕΕ και το ΝΑΤΟ, όχι ως συλλογικές οντότητες, µε τους σκοπούς και τις λειτουργίες που ορίζουν οι κανονισµοί τους, αλλά ως πελάτες Αµερικανών όπλων, αγαθών και υπηρεσιών. Λοιδορεί την ΕΕ ως θεσµό, λοιδορεί τις οικονοµίες των χωρών της, την δηµοκρατία και τους ηγέτες της. όµως οι χώρες της ΕΕ έχουν 300 περίπου δις δολάρια εµπορικό πλεόνασµα αγαθών, έναντι των ΗΠΑ, που σηµαίνει ότι η παραγωγικότητα των οικονοµιών των χωρών της ΕΕ, είναι πιο υψηλή της οικονοµίας των ΗΠΑ. Η εκβιαστική επιβολή δασµών στα προϊόντα που εξάγονται στις ΗΠΑ, από 15%-50%, και η επιβολή δαπανών 5% του ΑΕΠ ετησίως, για την άµυνα, έχουν στόχο να αποδυναµώσουν την ΕΕ και όλες τις χώρες, και ταυτόχρονα να ενισχυθούν τα ακροδεξιά κόµµατα, οι πολιτικοί και ιδεολογικοί του σύµµαχοι. Χρησιµοποιεί την απειλή της Ρωσίας για να αποσταθεροποιήσει την ΕΕ, οικονοµικά, πολιτικά, θεσµικά. Ξέρει ότι υπάρχουν χώρες της ΕΕ, που ακόµη και µόνες τους µπορούν σε µια σύγκρουση µε συµβατικά όπλα, να αντιµετωπίσουν την Ρωσία του Πούτιν, όµως Ρωσία έχει την απόλυτη υπεροχή στα πυρηνικά όπλα, απέναντι στις χώρες της ΕΕ και δεν έχει πρόβληµα να την επιδεικνύει, όπως έκανε απέναντι στην Ουκρανία, για να ακυρώσει κάθε σκέψη των δυτικών να ενισχύσουν την Ουκρανία µε πυραύλους, ακόµη και µεσαίου βεληνεκούς.

Η επιδίωξη προσάρτησης της Γροιλανδίας, δοκιµάζει τα έσχατα όρια της συνοχής του ΝΑΤΟ. Νοµιµοποιεί την εισβολή στην Ουκρανία, την ανασύσταση ευρύτερης ζώνης επιρροής, τουλάχιστον στα όρια της πρώτης Σοβιετικής Ένωσης, την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο, και ανοίγει το δρόµο, της βίαιης προσάρτησης της Ταιβάν από την Κίνα.

Την Τουρκία την θέλει ως αγορά, κυρίως όµως γεωπολιτικά, τόσο στην περιβαλλουσα ζώνη της, όσο και ως ανάχωµα στην Κίνα, και αυτό της δίνει πλεονεκτήµατα.

Η Ελλάδα, ότι ήταν να δώσει στις ΗΠΑ τα έδωσε µε τον Μπάιντεν και αυτό τον εκνευρίζει, και κυρίως, γιατί δεν έχει να πάρει κάτι νέο και σηµαντικό.

Η νέα τάξη που διαµορφώνει η παγκοσµιοποίηση και επιταχύνει µε τις επιλογές του ο Τραµπ, είναι επικίνδυνη για τον κόσµο, την ΕΕ και φυσικά ακόµη περισσότερο για την χώρα µας.

Διαβάζοντας την ιστορία του Νέρωνα, του Ρωµαίου Αυτοκράτορα, περίπου δυο χιλιάδες πριν, βρίσκουµε σκληρές οµοιότητες.

Εµείς ως χώρα, ούτε κρυβόµαστε, ούτε υποτασσόµαστε, ούτε σηκώνουµε µπαϊράκι. Είναι δύσκολη η εποχή, αλλά πρέπει να την αντιµετωπίσουµε, µε βάση τις αρχές του διεθνούς δικαίου και των εθνικών συµφερόντων.

 Θέλει διακοµµατική συνεννόηση και, εκτός της ισχυρής αποτρεπτικής στρατιωτικής δύναµης, θέλει ενίσχυση του κράτους δικαίου, της οικονοµίας, της κοινωνικής συνοχής και της περιφερειακής σύγκλισης, για να είµαστε αποτελεσµατική ως χώρα, ως µέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, στο βαθµό που θα συνεχίσει να υπάρχει.

* πρώην Υπουργός