Βενεζουέλα: Η ανατροπή του Μαδούρο θα είναι γεμάτη κινδύνους

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι ο ηγέτης της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, συνελήφθη και βρίσκεται καθ’ οδόν προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, αντιμετωπίζοντας κατηγορίες για εμπόριο ναρκωτικών και όπλων.

Η Ουάσινγκτον δεν είχε πραγματοποιήσει άμεση στρατιωτική επέμβαση στη Λατινική Αμερική από την εισβολή στον Παναμά το 1989 για την ανατροπή του τότε στρατιωτικού ηγέτη, Μανουέλ Νοριέγκα.

Τότε, όπως και τώρα, ο Λευκός Οίκος είχε χαρακτηρίσει την επιχείρηση ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας καταστολής της διακίνησης ναρκωτικών και της εγκληματικότητας.

Οι ΗΠΑ κατηγορούν εδώ και καιρό τον Μαδούρο ότι ηγείται μιας εγκληματικής οργάνωσης εμπορίας ναρκωτικών, κάτι που ο ίδιος αρνείται κατηγορηματικά Κι έχουν χαρακτηρίσει ως τρομοκρατική ομάδα το «Καρτέλ των Ήλιων» – ένα όνομα που χρησιμοποιούν οι αμερικανικές αρχές για να περιγράψουν την κομματική ελίτ του Μαδούρο στη Βενεζουέλα, η οποία, όπως ισχυρίζονται ενορχηστρώνει παράνομες δραστηριότητες όπως εμπόριο ναρκωτικών και παράνομες εξορύξεις.

Δραματική κλιμάκωση

Η εντυπωσιακή επιχείρηση σύλληψης του Μαδούρο, που πλήττει άμεσα το εσωτερικό μιας κυρίαρχης πρωτεύουσας, σηματοδοτεί μια δραματική κλιμάκωση της εμπλοκής των ΗΠΑ στην περιοχή. Ασφαλώς, η βίαιη απομάκρυνση του Μαδούρο θα χαιρετιστεί από τις πιο επιθετικές προσωπικότητες εντός της αμερικανικής κυβέρνησης ως μια σημαντική νίκη, καθώς πολλοί από αυτούς υποτήριζαν ότι μόνο μια άμεση παρέμβαση θα μπορούσε να αναγκάσει τον Μαδούρο να εγκαταλείψει την εξουσία.

Η Ουάσινγκτον δεν τον είχε αναγνωρίσει ως πρόεδρο της χώρας, καθώς οι εκλογές του 2024 χαρακτηρίστηκαν ευρέως από τους διεθνείς παρατηρητές ως ανελεύθερες.

Για την κυβέρνηση της Βενεζουέλας, η στυγνή παρέμβαση επιβεβαιώνει αυτό που ισχυρίζεται εδώ και καιρό: ότι ο απώτερος στόχος της Ουάσιγκτον είναι η αλλαγή καθεστώτος, αλλά και η οικειοποίηση των αποθεμάτων της σε πετρέλαιο, τα μεγαλύτερα στον κόσμο.

Η αμερικανική επίθεση και η σύλληψη Μαδούρο έρχονται μετά από μήνες κλιμάκωσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή. Οι ΗΠΑ είχαν αναπτύξει στην περιοχή την μεγαλύτερη στρατιωτική τους δύναμη εδώ και δεκαετίες, αποτελούμενη από πολεμικά πλοία και αεροσκάφη, καθώς και χιλιάδες στρατιώτες. Το τελευταίο διάστημα πραγματοποίησαν δεκάδες επιθέσεις σε μικρά σκάφη που φέρεται να διακινούσαν ναρκωτικά στην Καραϊβική και τον Ανατολικό Ειρηνικό, σκοτώνοντας τουλάχιστον 110 ανθρώπους.

Οποιεσδήποτε αμφιβολίες ότι αυτές οι επιχειρήσεις αφορούσαν τουλάχιστον εν μέρει και την αλλαγή καθεστώτος στο Καράκας έχουν πλέον διαλυθεί από τις πρόσφατες εξελίξεις.

Αυτό που παραμένει ουσιαστικά ασαφές είναι το τι θα ακολουθήσει εντός της Βενεζουέλας.

Οι ΗΠΑ θα ήθελαν σαφώς η αντιπολίτευση της Βενεζουέλας, με την οποία είναι σύμμαχοι, να αναλάβει την εξουσία – είτε με επικεφαλής την ηγέτη της αντιπολίτευσης Μαρία Κορίνα Ματσάντο, βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης, είτε με τον υποψήφιο της αντιπολίτευσης στις εκλογές του 2024, Εντμούντο Γκονζάλες.

Ωστόσο, ακόμη και ένθερμοι επικριτές του Μαδούρο προειδοποιούν ότι αυτό δεν θα είναι απλό, δεδομένου του ελέγχου που ασκεί η σημερινή κυβέρνηση στη χώρα, η οποία αυτή τη στιγμή ελέγχει πλήρως τη δικαστική εξουσία, το Ανώτατο Δικαστήριο, τον στρατό, ενώ διαθέτει και ισχυρά οπλισμένες παραστρατιωτικές ομάδες, γνωστές ως «κολεκτίβος».

Κάποιοι φοβούνται ότι η παρέμβαση των ΗΠΑ θα μπορούσε να προκαλέσει βίαιο κατακερματισμό και μια παρατεταμένη διαμάχη για την εξουσία. Ακόμα και κάποιοι που αντιπαθούν τον Μαδούρο και θέλουν να τον δουν να αποχωρεί, είναι επιφυλακτικοί ως προς την παρέμβαση των ΗΠΑ ως μέσο, καθώς θυμίζουν δεκαετίες πραξικοπημάτων στη Λατινική Αμερική τον 20ό αιώνα που υποστηρίχθηκαν από τις ΗΠΑ.

Η ίδια η αντιπολίτευση είναι επίσης διχασμένη – δεν υποστηρίζει όλη μια μετάβαση προς τη Ματσάδο ή την υποστήριξή της στον Τραμπ.

Η επόμενη κίνηση των ΗΠΑ

Θα προσπαθήσει η Ουάσινγκτον να πιέσει για νέες εκλογές; Θα προσπαθήσει να καθαιρέσει κι άλλα ανώτερα μέλη της κυβέρνησης ή του στρατού και να τα αναγκάσει να αντιμετωπίσουν τη δικαιοσύνη στις ΗΠΑ; Δεν είναι ακόμη σαφές, αν και ο Τραμπ δήλωσε στη συνέντευξη τύπου για τη Βενεζουέλα ότι η χώρα του θα εμπλακεί άμεσα με τη διάδοχη πολιτική κατάσταση στη Βενεζουέλα.

Οι ΗΠΑ παρουσιάζονται όλο και πιο δυναμικές στην περιοχή, μετά την οικονομική διάσωση της Αργεντινής, τους δασμούς που επιβλήθηκαν στη Βραζιλία σε μια προσπάθεια να επηρεάσουν τη δίκη για πραξικόπημα του συμμάχου του Τραμπ και πρώην δεξιού προέδρου της Βραζιλίας, Ζαΐχ Μπολσονάρο, και τώρα τη στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα.

Επωφελείται από το γεγονός ότι τώρα έχει περισσότερους συμμάχους στην περιοχή – με τη Νότια Αμερική να μετατοπίζεται προς τα δεξιά στις πρόσφατες εκλογές, όπως στον Ισημερινό, την Αργεντινή και τη Χιλή.

Αλλά ενώ ο Μαδούρο έχει λίγους συμμάχους στην περιοχή, εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλες δυνάμεις όπως η Βραζιλία και η Κολομβία που δεν υποστηρίζουν την στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ. Για τους συμμάχους του Μαδούρο, τα γεγονότα του Σαββάτου ίσως να εγείρουν ερωτήματα και για το δικό τους μέλλον.

Πηγή: BBC