Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ποια Ευρώπη θα νικήσει

Ποια Ευρώπη θα νικήσει;

Γραφει ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΕΛΙΓΓΩΝΗΣ 

Μπορεί να έχουν περάσει μόλις 10 χρόνια, αλλά η σημερινή Ευρώπη προφανώς και δεν θυμίζει και πολλά από την Ευρωπαϊκή Ένωση της ανάπτυξης, της ειρήνης, της πολυπολιτισμικότητας και του ισχυρού κοινωνικού κράτους των περασμένων δεκαετιών. Η αρχή έγινε όταν το τσουνάμι που προκάλεσε η κατάρρευση της LehmanBrothers πέρασε και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, όταν γιγαντώθηκε σε παγκόσμια κρίση. Ο τρόπος που η Ευρώπη –και δη η Ευρωζώνη- αντιμετώπισε τις χώρες-θύματα της κρίσης ήταν εγκληματικός και η γερμανική προτεσταντική δημοσιονομική ηθική έδειξε ότι η έννοια της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης έχει φτάσει στα όριά της –εμείς οι Έλληνες, εξάλλου, το ζήσαμε για τα καλά στο πετσί μας όλο αυτό. 

Και μετά ήρθε η προσφυγική κρίση. Το προσφυγικό ήρθε να «κουμπώσει» με την οικονομική κρίση και τον διάχυτο φόβο για την παγκοσμιοποίηση και να φέρει τα πάνω-κάτω στην Ευρωπαϊκή Ένωση: ακροδεξιά κόμματα είτε διεκδικούν την εξουσία είτε επανεμφανίζονται από τα χρονοντούλαπα της Ιστορίας, αποσχιστικές τάσεις και δυνάμεις αποχώρησης από την Ε.Ε. εμφανίζονται στο προσκήνιο, ενώ οι θεμελιώδεις ευρωπαϊκές αξίες –όλα όσα συγκρότησαν την ίδια την Ένωση- τίθενται εν αμφιβόλω. Κυρίαρχο ρόλο, φυσικά, σε όλα αυτά, έχει η μετάλλαξη της ίδιας της ευρωπαϊκής Κεντροδεξιάς, καθώς μεγάλο κομμάτι της κάνει το ίδιο, διαχρονικό, λάθος: προσπαθεί να πάρει πίσω ψήφους, κοινό και ζωτικό πολιτικό χώρο από τους ακραίους υιοθετώντας τις απόψεις τους. 

Κάπως έτσι, ο σκληροπυρηνικός Βέμπερ ήταν η επίσημη υποψηφιότητα της Κεντροδεξιάς για την προεδρία της Κομισιόν, οι φωνές τύπου «Όρμπαν» ολοένα και πληθαίνουν στο εσωτερικό του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, οι μισές χώρες της Ε.Ε. αρνούνται προκλητικά να ανταποκριθούν στις στοιχειώδεις υποχρεώσεις τους φιλοξενώντας μερικές χιλιάδες πρόσφυγες στο έδαφός τους, ενώ σε άλλες χώρες κυβερνούν ακροδεξιοί μεταμφιεσμένοι σε κεντροδεξιούς –βλ. Τον αυστριακό, Σεμπάστιαν Κουρτς. 

Ολα αυτά, προφανώς, προσπάθησε να «ενσωματώσει» στην νέα Κομισιόν η νέα επικεφαλής του Κολεγίου των Επιτρόπων, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, όταν ανέθετε στον «δικό μας» Μαργαρίτη Σχοινά το χαρτοφυλάκιο της «προστασίας του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής», εννοώντας την μετανάστευση και την ασφάλεια. Ο συνειρμός είναι άμεσος και πολύ απλός: όταν κάποιος μιλά για «προστασία του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής» και την συνδέει με το μεταναστευτικό, είναι αυτονόητο ότι παρουσιάζει τους μετανάστες και τους πρόσφυγες σαν «εισβολείς» που απειλούν ακριβώς αυτό: τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής. 

Δεν χρειάζεται και πολύ μυαλό, ούτε βαθιές αναλυτικές ικανότητες για να βγάλει κάποιος το συμπέρασμα ότι η νέα πρόεδρος της Κομισιόν υιοθετούσε, μέσω του «τίτλου» του χαρτοφυλακίου του Μαργαρίτη Σχοινά, την ξενοφοβική ρητορική Όρμπαν για τους μετανάστες και τους πρόσφυγες. 

Ευτυχώς, όμως, αυτό δεν πέρασε έτσι. Ευτυχώς, δεν ήταν μόνο η  Ευρωπαϊκή Αριστερά ή οι Πράσινοι, ως φωνή βοώντος εν τη ερήμω, που αντέδρασαν με την συγκεκριμένη ξενοφοβική διατύπωση. Το ίδιο έκανε και ο επικεφαλής των Φιλελευθέρων, Γκι Φερχόφσταντ, όπως και οι Ευρωπαίοι Σοσιαλιστές. 

Και, για μία ακόμη φορά, την τιμή της «παλιάς» Ευρώπης, αυτής που γνωρίσαμε και αγαπήσαμε, έσωσε ο απερχόμενος πρόεδρος της Κομισιόν, Ζαν Κλοντ Γιούνκερ: «Δεν μου αρέσει η ιδέα ότι ο Ευρωπαϊκός Τρόπος Ζωής αντιτίθεται στην μετανάστευση. Το να αποδέχεσαι όσους έρχονται από αλλού, είναι μέρος του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής», ξεκαθάρισε ο Λουξεμβούργιος πολιτικός μιλώντας στο Euronews. 

Συμπέρασμα: δεν είναι όλοι στην Ευρώπη Όρμπαν, ούτε υποχωρητικοί απέναντι στους Όρμπαν, όπως φάνηκε η Φον Ντερ Λάιεν. Η «ψυχή» της Ευρώπης είναι εδώ: την εξέφρασε ο Γιούνκερ, την υπερασπίστηκε με την θέση της στο προσφυγικό ακόμη και η κεντροδεξιά Άνγκελα Μέρκελ. Το θέμα, απλώς είναι, ποια Ευρώπη θα νικήσει στο τέλος. Όταν απαντηθεί αυτό το ερώτημα, τότε θα φανεί ξεκάθαρα και η απάντηση στο αμέσως επόμενο: αν η Ευρώπη θα συνεχίσει να υπάρχει. 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΕΛΙΓΓΩΝΗΣ