Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο

Απευκταία η επιστροφή στον προστατευτισμό

Προς το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και κατά την περίοδο 1-22 Ιουλίου του 1944, οι εκπρόσωποι 44 χωρών συναντήθηκαν στην πόλη Bretton Woods της κοινοπολιτείας New Hampshire των ΗΠΑ, για να συναποφασίσουν τους κανόνες λειτουργίας του Διεθνούς Νομισματικού Συστήματος (International Monetary System). Σε αυτή την ιστορικής σημασίας διεθνή συνδιάσκεψη συμμετείχε και η Ελλάδα, με εκπρόσωπο τον τότε Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας Κυριάκο Βαρβαρέσο (1884-1957). Τέσσερις ήταν οι κύριες αποφάσεις που ελήφθησαν: 1) Η υιοθέτηση του «συστήματος των σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών» (the fixed exchange rate system). 2) Η ίδρυση της GATT (the General Agreement on Tariffs and Trade). 3) Η ίδρυση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (International Monetary Fund). Και 4) Η ίδρυση της Παγκόσμιας Τράπεζας (the World Bank). Πριν το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και για χρονική περίοδο τουλάχιστον τριών αιώνων, δύο ήταν τα κυρίαρχα δόγματα στο πεδίο της Οικονομικής Επιστήμης, το «δόγμα του οικονομικού φιλελευθερισμού» και το «δόγμα του οικονομικού προστατευτισμού». Στα χρόνια του μεσοπολέμου (1919-1939), οι πολιτικές προστατευτισμού τις οποίες πολλές χώρες εφάρμοσαν μετά το Κραχ του 1929, είχαν ως συνέπεια την δραματική μείωση του διεθνούς εμπορίου, με αποτέλεσμα στις ΗΠΑ, τη Μ. Βρετανία, τη Γερμανία και σε άλλες χώρες της υφηλίου, η οικονομική κρίση να προσλάβει τρομακτικές διαστάσεις και για αρκετά χρόνια να καταστεί ανεξέλεγκτη. Οι αντιπρόσωποι των χωρών που συμμετείχαν στη σύνοδο του Bretton Woods συναποφάσισαν τη δημιουργία της GATT, ώστε με τις δράσεις της να συμβάλλει στη σταδιακή εξάλειψη των «εμποδίων εμπορίου» (trade of barriers) στα πλαίσια της παγκόσμιας οικονομίας.

Υπό την αιγίδα της GATT διεξάγονταν οι «γύροι διαπραγματεύσεων» στους οποίους συμμετείχαν οι χώρες μέλη της. Το 1995 ιδρύθηκε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) από τον οποίο και απορροφήθηκε η GATT. Η συμβολή της GATT και μετέπειτα του ΠΟΕ στην προσπάθεια εξάλειψης των «εμποδίων εμπορίου» στην παγκόσμια οικονομία, όπως υψηλοί εισαγωγικοί δασμοί, ποσοστώσεις επί των εισαγόμενων προϊόντων,  εξαγωγικές επιδοτήσεις, κ.λπ., υπήρξε καθοριστικής σημασίας.  Με τη σταδιακή κατάργηση των προστατευτικών τειχών, οι διεθνείς εμπορικές ανταλλαγές άρχισαν να αυξάνονται και το εξαγωγικό εμπόριο των χωρών ολοένα και περισσότερο να διευρύνεται. Η συνολική αξία των παγκόσμιων εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών από μόλις 50 δις δολάρια ($) το 1950 και 365 δις $ το 1970, εκτοξεύτηκε σε 22.500 δις $ το 2016. Η θεαματική αύξηση των εξαγωγών των ΗΠΑ, της Γερμανίας, της Κίνας, της Ιαπωνίας, της Μ. Βρετανίας, της Γαλλίας, της Νότιας Κορέας, της Ολλανδίας και πολλών άλλων χωρών της παγκόσμιας οικονομίας, συνετέλεσε στην επιτάχυνση της αναπτυξιακής τους διαδικασίας, την αύξηση της απασχόλησης και την προαγωγή του βιοτικού επιπέδου των πολιτών.

Από τη σταδιακή εξάλειψη των διαφόρων προστατευτικών εμποδίων και τη συντελούμενη απελευθέρωση των διεθνών εμπορικών συναλλαγών, όλες οι χώρες έχουν βγει κερδισμένες και κυρίως αυτές που χαρακτηρίζονται για το υψηλό επίπεδο ανταγωνιστικότητας του οικονομικού τους συστήματος. Η παγκόσμια κοινότητα θα χάσει όσα με τόσο κόπο κέρδισε όλα αυτά τα χρόνια, αν επέστρεφε στα μαύρα χρόνια του οικονομικού προστατευτισμού. Ας αναλογιστούμε τι θα συνέβαινε στην πορεία της παγκόσμιας οικονομίας, αν οι ΗΠΑ, η Κίνα, η Ρωσία, η Ιαπωνία, η Γερμανία και οι υπόλοιπες ισχυρές χώρες της διεθνούς οικονομίας, άρχιζαν να εγείρουν προστατευτικά τείχη η μια στην άλλη. Όλες θα έβγαιναν ζημιωμένες, όπως ακριβώς συνέβη με την ανύψωση προστατευτικών τειχών κατά την περίοδο που ακολούθησε το κραχ του 1929. Χώρες σαν την Κίνα και τη Ρωσία, πολλά έχουν ωφεληθεί από την απελευθέρωση των διεθνών εμπορικών και χρηματοοικονομικών συναλλαγών. Η επίτευξη αξιόλογων αναπτυξιακών επιδόσεων της Κίνας, της Ρωσίας και αρκετών πρώην κομμουνιστικών χωρών της κεντρικής-ανατολικής Ευρώπης μετά το 1990, αποδίδεται κυρίως στην φιλελευθεροποίηση των διεθνών εμπορικών και χρηματοοικονομικών συναλλαγών. Βέβαιο είναι ότι οι χώρες αυτές, θα ήταν από τις πρώτες που θα καταπολεμούσαν κάθε απόπειρα επιστροφής της ανθρωπότητας στα μαύρα χρόνια του οικονομικού προστατευτισμού. Απευκταία αξιολογείται η επιστροφή της ανθρωπότητας στον προστατευτισμό.

Αρθρογράφος